Đèn LED tiết kiệm điện nhưng có thể ảnh hưởng đến thị giác?

Đèn LED ngày càng phổ biến nhờ khả năng tiết kiệm năng lượng, tuổi thọ cao và ít tỏa nhiệt hơn so với đèn sợi đốt. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Scientific Reports cho rằng loại ánh sáng này vẫn còn những điểm cần được xem xét kỹ hơn về tác động lâu dài đến sức khỏe.

Nghiên cứu do Tiến sĩ Edward M. Barrett và Tiến sĩ Glen Jeffery từ Đại học London (UCL) thực hiện. Nhóm tác giả cho rằng ánh sáng LED, nếu được sử dụng đơn độc trong thời gian dài mà không có sự bổ sung từ các nguồn sáng khác, có thể ảnh hưởng đến một số chức năng thị giác.

Vì sao ánh sáng LED được đặt trong nghi vấn?

Trong nghiên cứu, các nhà khoa học đánh giá khả năng nhận biết độ tương phản màu sắc của những người làm việc trong một tòa nhà tại UCL. Kết quả cho thấy khả năng thị giác của nhóm này cải thiện đáng kể sau khi ánh sáng LED được bổ sung thêm đèn sợi đốt.

Theo nhóm nghiên cứu, hiện tượng này có thể liên quan đến hoạt động của ty thể, bộ phận thường được ví như "nhà máy năng lượng" của tế bào. Ty thể tạo ra phần lớn năng lượng cần thiết cho cơ thể và có thể phản ứng với một số bước sóng ánh sáng nhất định.

Các tác giả cho rằng ty thể đặc biệt nhạy với những bước sóng dài, khoảng 660 - 1.000 nanomet. Trong khi đó, nhiều loại đèn LED hiện nay chủ yếu phát ánh sáng trong vùng mà mắt người nhìn thấy, khoảng 350 - 650 nanomet.

Đèn LED tiết kiệm điện nhờ giới hạn phổ ánh sáng

Một trong những ưu điểm lớn nhất của đèn LED là hiệu quả năng lượng. Theo Bộ Năng lượng Mỹ, đèn LED có thể tiêu thụ ít hơn khoảng 75% năng lượng và có tuổi thọ cao hơn nhiều lần so với đèn sợi đốt.

Đèn LED cũng không tỏa nhiệt mạnh như đèn sợi đốt và không chứa thủy ngân như một số loại đèn huỳnh quang. Đây là lý do công nghệ này được xem là lựa chọn hiệu quả hơn trong chiếu sáng hiện đại.

Tuy nhiên, chính đặc điểm tiết kiệm năng lượng này cũng là điều khiến các nhà nghiên cứu đặt câu hỏi. Đèn LED thường tập trung vào các bước sóng mắt người nhìn thấy, thay vì phát ra phổ ánh sáng rộng hơn như ánh sáng mặt trời hoặc đèn sợi đốt.

Điều này giúp giảm lãng phí năng lượng, nhưng cũng khiến cơ thể ít tiếp xúc hơn với một số bước sóng dài có thể liên quan đến hoạt động tế bào.

Ánh sáng trong nhà ngày càng quan trọng

Con người tiến hóa dưới ánh sáng mặt trời, vốn có phổ bước sóng rộng hơn rất nhiều so với phần ánh sáng mà mắt nhìn thấy. Trong khi đó, cuộc sống hiện đại khiến nhiều người dành phần lớn thời gian trong nhà, dưới ánh sáng nhân tạo.

Vì vậy, chất lượng ánh sáng trong môi trường sống và làm việc ngày càng được quan tâm. Không chỉ độ sáng, mà phổ ánh sáng, thời gian tiếp xúc và sự kết hợp giữa các nguồn sáng cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe.

Các nhà khoa học nhấn mạnh rằng nghiên cứu không phủ nhận lợi ích của đèn LED. Tuy nhiên, kết quả đặt ra câu hỏi về việc liệu ánh sáng LED có nên được sử dụng như nguồn sáng duy nhất trong mọi không gian hay không.

Cần thêm nghiên cứu trước khi kết luận

Dù kết quả ban đầu đáng chú ý, các tác giả cho rằng cần có thêm nghiên cứu để hiểu rõ hơn tác động của đèn LED đối với thị giác, ty thể và sức khỏe tổng thể.

Ở thời điểm hiện tại, người dùng không cần quá lo lắng hoặc loại bỏ đèn LED khỏi sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, có thể cân nhắc tăng thời gian tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên ban ngày, bố trí ánh sáng trong nhà hợp lý và tránh sử dụng ánh sáng quá chói vào buổi tối.

Đèn LED vẫn là giải pháp chiếu sáng tiết kiệm năng lượng. Nhưng trong tương lai, các nhà khoa học cho rằng việc phát triển công nghệ chiếu sáng cần tính đến cả hiệu quả sử dụng điện lẫn tác động sinh học đối với con người.