Đái tháo đường ảnh hưởng đến tim mạch như thế nào?
Người bệnh đái tháo đường không chỉ cần quan tâm đến chỉ số đường huyết. Một trong những nguy cơ quan trọng cần được theo dõi lâu dài là các biến cố tim mạch, như nhồi máu cơ tim, đột quỵ, suy tim hoặc tổn thương mạch máu.
Mối liên hệ giữa đái tháo đường và bệnh tim mạch rất chặt chẽ. Ở nhiều người, tình trạng đường huyết cao kéo dài có thể âm thầm làm tổn thương mạch máu, đồng thời đi kèm các yếu tố nguy cơ khác như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, thừa cân, béo phì.
Vì vậy, bảo vệ tim mạch nên là một phần quan trọng trong kế hoạch điều trị và chăm sóc sức khỏe của người bệnh đái tháo đường.
Những ảnh hưởng của đái tháo đường lên tim và mạch máu
Đái tháo đường, đặc biệt là đái tháo đường típ 2, không đơn thuần là tình trạng đường huyết cao. Đây là một rối loạn chuyển hóa có thể tác động đến nhiều cơ quan trong cơ thể, trong đó hệ tim mạch là một trong những cơ quan dễ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch
Người bệnh đái tháo đường có nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch cao gấp 2 - 4 lần so với người không mắc bệnh. Tuổi thọ của người bệnh cũng có thể giảm từ 6 đến 8 năm.
Điều đáng lưu ý là các tổn thương tim mạch thường diễn tiến âm thầm. Người bệnh có thể chưa thấy triệu chứng rõ ràng, nhưng mạch máu đã chịu ảnh hưởng trong thời gian dài bởi đường huyết cao và các rối loạn chuyển hóa đi kèm.
Gây tổn thương mạch máu theo thời gian
Khi lượng đường trong máu tăng cao kéo dài, thành mạch máu có thể bị viêm, xơ cứng và suy giảm chức năng. Đây là điều kiện thuận lợi để các mảng xơ vữa hình thành và tích tụ trong lòng mạch.
Khi mạch máu bị hẹp hoặc tắc nghẽn, máu lưu thông đến tim, não và các cơ quan khác sẽ kém hơn. Đây là cơ chế quan trọng làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và nhiều biến chứng tim mạch khác.
Nhiều yếu tố nguy cơ thường xuất hiện cùng lúc
Ở nhiều người, đái tháo đường không xuất hiện đơn lẻ. Khi được chẩn đoán, người bệnh có thể đã có sẵn các yếu tố nguy cơ tim mạch khác.
Thừa cân, béo phì có thể làm tim phải hoạt động nhiều hơn để bơm máu đi khắp cơ thể. Tăng huyết áp gây áp lực lên thành mạch và làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu. Rối loạn mỡ máu, đặc biệt là tăng LDL-C, thường được gọi là "mỡ xấ", có thể góp phần gây hẹp và xơ cứng lòng mạch.
Khi các yếu tố này cùng tồn tại, nguy cơ tim mạch của người bệnh đái tháo đường sẽ tăng cao hơn.
Các hướng điều trị giúp bảo vệ tim mạch
Bảo vệ tim mạch ở người bệnh đái tháo đường không có một công thức chung cho tất cả mọi người. Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng sức khỏe, tuổi, huyết áp, mỡ máu, bệnh thận, tiền sử tim mạch và các yếu tố nguy cơ khác để xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp.
Kiểm soát huyết áp để giảm tải cho tim
Tăng huyết áp ảnh hưởng đến khoảng 50 - 70% người bệnh đái tháo đường. Khi huyết áp cao kéo dài, tim phải làm việc nhiều hơn và mạch máu cũng chịu áp lực lớn hơn.
Nếu huyết áp từ 140/90 mmHg trở lên, bác sĩ thường cân nhắc chỉ định thuốc hạ áp. Với đa số người bệnh, mục tiêu điều trị là đưa huyết áp về dưới 140/90 mmHg. Ở một số trường hợp như người trẻ hoặc người có bệnh thận mạn, mục tiêu có thể chặt chẽ hơn, thường dưới 130/80 mmHg.
Người bệnh cần dùng thuốc đúng theo hướng dẫn. Không nên tự ý ngưng thuốc khi thấy huyết áp đã ổn định, vì việc duy trì huyết áp trong ngưỡng mục tiêu là một phần quan trọng để phòng ngừa biến chứng lâu dài.
Kiểm soát mỡ máu để hạn chế xơ vữa mạch
Rối loạn mỡ máu và mảng xơ vữa là những yếu tố quan trọng liên quan đến nhồi máu cơ tim. Ở người bệnh đái tháo đường, kiểm soát mỡ máu thường được xem là một phần thiết yếu trong chăm sóc tim mạch.
Hầu hết người bệnh đái tháo đường trong độ tuổi 40 - 75 thường được khuyến nghị dùng thuốc nhóm statin để dự phòng nguy cơ tim mạch. Mục tiêu LDL-C sẽ khác nhau tùy theo mức độ nguy cơ của từng người.
Trong nhiều trường hợp, LDL-C thường cần được kiểm soát dưới 70 mg/dL. Với người có nguy cơ rất cao, chẳng hạn đã từng có biến cố tim mạch, mục tiêu có thể cần thấp hơn, dưới 55 mg/dL.
Dùng aspirin đúng chỉ định để ngừa cục máu đông
Aspirin là thuốc chống kết tập tiểu cầu, có tác dụng giúp giảm nguy cơ hình thành cục máu đông gây tắc nghẽn mạch máu. Thuốc này đặc biệt quan trọng trong dự phòng tái phát ở những người đã từng bị nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.
Tuy nhiên, aspirin không phải là thuốc có thể tự mua và dùng để “phòng bệnh” cho mọi người bệnh đái tháo đường. Thuốc có nguy cơ gây xuất huyết, trong đó có xuất huyết dạ dày. Vì vậy, người bệnh không nên tự ý dùng aspirin nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.
*Bài viết được Doctor247 biên soạn lại từ nội dung chuyên môn của Khoa Nội tiết, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh.
*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.
