Còn trẻ có cần lo ung thư biểu mô tế bào đáy?
Ung thư biểu mô tế bào đáy không chỉ gặp ở người lớn tuổi. Vì sao bệnh có thể xuất hiện sớm và những ai cần chú ý hơn?
Ung thư biểu mô tế bào đáy thường gặp ở người trên 50 tuổi, nhưng bệnh vẫn có thể xuất hiện sớm hơn. Tiếp xúc nhiều với tia cực tím từ khi còn trẻ, từng bị cháy nắng hoặc sử dụng giường tắm nắng là những yếu tố đáng chú ý.
Vì sao ung thư biểu mô tế bào đáy vẫn có thể xuất hiện khi còn trẻ?
Ung thư biểu mô tế bào đáy (BCC) có thể xuất hiện sớm hơn ở những người tiếp xúc nhiều với tia cực tím (UV) ngay từ khi còn trẻ. Học viện Da liễu Hoa Kỳ (AAD) cho biết tia UV từ ánh nắng và thiết bị tắm nắng nhân tạo là nguyên nhân chính của phần lớn trường hợp BCC.
Tia UV có thể làm tổn thương ADN trong tế bào da. Khi những tổn thương này tích lũy, chúng có thể dẫn đến các thay đổi khiến tế bào phát triển bất thường và hình thành ung thư.
Tuổi cao vẫn là yếu tố nguy cơ quan trọng vì tổn thương do tia UV có thể tích lũy theo thời gian. Tuy nhiên, Tổ chức Ung thư Da Hoa Kỳ (Skin Cancer Foundation) cho biết BCC hiện cũng được điều trị ở nhiều người trong độ tuổi 20 và 30. Việc tiếp xúc nhiều với tia UV ngoài trời và sử dụng thiết bị tắm nắng nhân tạo là những yếu tố có thể góp phần khiến BCC xuất hiện sớm hơn.
BCC thường phát triển chậm và rất hiếm khi di căn, nhưng nếu không được điều trị, khối u có thể phát triển sâu và xâm lấn các mô xung quanh. Vì vậy, không nên bỏ qua những tổn thương da bất thường chỉ vì người bệnh còn trẻ.
Những ai có nguy cơ mắc BCC cao hơn?
Người thường xuyên làm việc hoặc hoạt động ngoài trời có nguy cơ cao hơn vì da tiếp xúc với tia UV trong thời gian dài.
Nhóm này có thể gồm người làm nông nghiệp, công nhân xây dựng, vận động viên ngoài trời và người thường xuyên đi biển hoặc tham gia hoạt động dưới nắng mà không bảo vệ da.
Skin Cancer Foundation cho biết cả những lần tiếp xúc nắng cường độ cao gây cháy nắng và lượng ánh nắng tích lũy trong suốt cuộc đời đều góp phần làm tăng nguy cơ BCC. Người làm việc nhiều giờ ngoài trời hoặc dành nhiều thời gian giải trí dưới nắng cũng có nguy cơ cao hơn.
Các yếu tố nguy cơ khác bao gồm:
- Da sáng màu: Người có làn da sáng có nguy cơ cao hơn, nhưng BCC vẫn có thể xuất hiện ở người thuộc mọi màu da.
- Tuổi trên 50: Nguy cơ tăng theo lượng tổn thương do tia UV tích lũy theo thời gian.
- Từng tắm nắng nhân tạo: Người từng dùng thiết bị tắm nắng nhân tạo có nguy cơ mắc BCC cao hơn 29% so với người chưa từng sử dụng. Riêng một nghiên cứu ở người dưới 40 tuổi ghi nhận nguy cơ BCC khởi phát sớm cao hơn khoảng 69%.
- Từng mắc ung thư da: Người đã mắc BCC có nguy cơ xuất hiện thêm khối u mới ở cùng hoặc một vùng da khác.
- Hệ miễn dịch suy yếu: Một số bệnh lý hoặc thuốc ức chế miễn dịch có thể làm tăng nguy cơ ung thư da.
- Viêm hoặc tổn thương da kéo dài: Những vùng da có sẹo bỏng, viêm mạn tính hoặc tổn thương lâu ngày cũng có nguy cơ cao hơn.
- Một số hội chứng di truyền hiếm gặp: Hội chứng Gorlin và bệnh khô da sắc tố có thể khiến BCC xuất hiện sớm, thậm chí với nhiều khối u.
- Tiền sử gia đình: Người có người thân cùng huyết thống từng mắc ung thư da cũng có nguy cơ cao hơn.
Có một hoặc nhiều yếu tố trên không có nghĩa chắc chắn sẽ mắc BCC. Tuy nhiên, hiểu rõ nguy cơ giúp mỗi người chủ động bảo vệ da và chú ý hơn đến những thay đổi bất thường.
Có thể bạn quan tâm bài viết:
Dấu hiệu nào trên da không nên bỏ qua?
BCC có thể xuất hiện dưới nhiều hình dạng nên đôi khi bị nhầm với mụn, vết sẹo hoặc vùng da kích ứng. Theo Học viện Da liễu Hoa Kỳ, tổn thương có thể biểu hiện dưới dạng:
- Nốt tròn, gồ và chắc trên da
- Cụm nốt nhỏ có bề mặt sáng bóng
- Mảng da bong vảy hoặc thô ráp
- Vùng da lõm ở giữa
- Dấu giống sẹo mới xuất hiện
- Vết loét không lành hoặc lành rồi tái phát
- Tổn thương dễ chảy máu, đóng vảy hoặc tái diễn nhiều lần
BCC có thể mang màu hồng hoặc đỏ trên da sáng, nhưng cũng có màu nâu hoặc đen trên da sẫm màu. Không thể xác định ung thư da chỉ bằng cách so sánh với hình ảnh trên mạng. Nếu có một tổn thương mới, thay đổi hoặc không lành, nên đi khám da liễu để được đánh giá.
Người từng mắc BCC cần tiếp tục theo dõi
Điều trị khỏi một khối u không có nghĩa nguy cơ đã kết thúc. Người từng mắc BCC có khả năng xuất hiện tổn thương mới ở những vùng da khác trong những năm sau đó.
Hướng dẫn của Học viện Da liễu Hoa Kỳ khuyến nghị người đã được chẩn đoán BCC nên khám da hằng năm để theo dõi tái phát hoặc phát hiện ung thư da mới. Lịch kiểm tra cụ thể có thể được bác sĩ điều chỉnh theo nguy cơ của từng người.
Có thể làm gì để giảm nguy cơ?
Không thể thay đổi tuổi tác, màu da hoặc yếu tố di truyền, nhưng có thể hạn chế lượng tia UV tiếp xúc với da. Những việc nên duy trì gồm tránh giường tắm nắng, tìm bóng râm khi nắng mạnh, mặc quần áo che chắn và sử dụng kem chống nắng phù hợp.
Người làm việc ngoài trời, từng bị cháy nắng nhiều lần, có hệ miễn dịch suy yếu hoặc đã mắc ung thư da nên trao đổi với bác sĩ da liễu về cách theo dõi phù hợp.
Đồng thời, không nên bỏ qua tổn thương chỉ vì còn trẻ hoặc có làn da sẫm màu. BCC hiếm khi lan sang cơ quan khác, nhưng việc phát hiện sớm có thể giúp điều trị đơn giản hơn và hạn chế tổn thương mô xung quanh.
(Nguồn: ADD, Skin Cancer Foundation, PMC)
*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.
