Côn Đảo có hệ thống chạy thận đầu tiên, người bệnh không còn phải vượt hàng trăm cây số để duy trì sự sống

Sau hơn một thập kỷ phải rời quê nhà để duy trì sự sống bằng chạy thận nhân tạo, bà L.C. Minh (66 tuổi) cuối cùng đã có thể trở về Côn Đảo điều trị ngay trên quê hương của mình.

Với bà, buổi lọc máu tại Trung tâm Y tế Quân dân y Côn Đảo ngày 6/5 không chỉ là một lần điều trị định kỳ, mà còn khép lại hành trình 12 năm ly hương đầy vất vả vì bệnh tật. Nằm trên giường lọc máu tại Trung tâm Y tế Quân dân y Côn Đảo, bà Minh cho biết mình có cảm giác như được trở về.

Trước đây, với những bệnh nhân suy thận ở Côn Đảo, việc duy trì chạy thận là hành trình vô cùng khó khăn. Quần đảo này cách trung tâm TP. HCM khoảng 230 km đường chim bay. Người dân muốn tiếp cận bệnh viện tuyến cuối chỉ có thể đi máy bay với chi phí cao hoặc đi tàu biển nhiều giờ rồi tiếp tục bắt xe lên thành phố. Với những người phải chạy thận 3 lần mỗi tuần, việc sống bám đảo gần như không thể.

Năm 2014, khi chuẩn bị nghỉ hưu ở tuổi 54, bà Minh đi khám sức khỏe và bất ngờ phát hiện suy thận mạn giai đoạn cuối. Ban đầu, bà chỉ nghĩ những triệu chứng mệt mỏi là do bệnh tim. Sau khi phải mổ cầu tay để bắt đầu chạy thận, cuộc sống của bà hoàn toàn thay đổi.

Từng là thanh niên xung phong ra xây dựng Côn Đảo từ năm 1984, bà buộc phải rời nơi gắn bó suốt hàng chục năm để vào đất liền điều trị. Hai vợ chồng thuê trọ ở TP. HCM suốt 5 năm để tiện chạy thận tại Bệnh viện Thống Nhất.

Chi phí điều trị và sinh hoạt nơi đất khách dần khiến gia đình cạn kiệt tài chính. Bà Minh sau đó phải bán căn nhà ở Côn Đảo. Thời điểm đó, du lịch tại đảo chưa phát triển nên giá nhà còn thấp. Số tiền bán nhà không đủ mua nhà tại TP. HCM, vợ chồng bà chuyển về Tân An, Long An (nay thuộc Tây Ninh) mua đất cất nhà.

Từ đó, mỗi tuần ba lần, chồng bà lại chở vợ vượt quãng đường khoảng 50 km đến Bệnh viện Thống Nhất để chạy thận. Mỗi chuyến đi kéo dài hơn hai giờ. Con trai lớn của bà cũng nghỉ việc tại cơ quan nhà nước ở Côn Đảo để vào đất liền làm việc, tiện chăm sóc mẹ khi đau ốm.

Hành trình điều trị nhiều lần đưa bà đến ranh giới sinh tử. Có thời điểm bà bị đột quỵ ngay trong lúc chạy thận và hôn mê suốt ba tuần. May mắn hồi phục mà không để lại di chứng nặng, nhưng đôi chân yếu đi khiến bà phải gắn bó với xe lăn. Dù vậy, mong muốn được quay về Côn Đảo, nơi con trai thứ hai và các cháu đang sinh sống, chưa bao giờ nguôi ngoai.

Mọi thứ thay đổi khi hệ thống chạy thận nhân tạo đầu tiên tại Côn Đảo chính thức đi vào hoạt động. Nếu trước đây bà Minh phải mất hơn hai tiếng di chuyển mỗi lần chạy thận, nay quãng đường từ nhà đến phòng lọc máu chưa tới 2 km.

PGS.TS.BS Nguyễn Bách, Trưởng khoa Nội thận Lọc máu, Bệnh viện Thống Nhất, cho biết toàn bộ quá trình chuẩn bị hệ thống chỉ diễn ra trong khoảng 20 ngày - tốc độ được xem là kỷ lục, bởi thông thường việc triển khai kỹ thuật này có thể mất ít nhất 6 tháng do yêu cầu rất khắt khe về xử lý nước và nhân lực chuyên môn.

Để vận hành hệ thống, ngoài thiết bị đạt chuẩn châu Âu, Bệnh viện Thống Nhất còn cử ê-kíp luân phiên túc trực tại đảo trong 6 tháng và đào tạo chuyển giao kỹ thuật cho hai ê-kíp y bác sĩ địa phương.

Ngay trong ngày đầu hoạt động, ngoài bà Minh còn có hai bệnh nhân khác từng chạy thận nhiều năm trên đất liền đăng ký trở về đảo để vừa điều trị vừa thăm nhà.

BS.CK2 Lê Công Thọ, Giám đốc Trung tâm Y tế Quân dân y Côn Đảo, cho biết việc triển khai thành công hệ thống lọc máu là bước ngoặt lớn với y tế tuyến đảo. Theo ông, điều trăn trở suốt nhiều năm qua là làm sao để bệnh nhân suy thận được điều trị ngay tại quê nhà thay vì phải ly hương kéo dài chỉ để duy trì sự sống.

Hiện Côn Đảo có 4 bệnh nhân đang chạy thận định kỳ tại Bệnh viện Thống Nhất và Bệnh viện Vũng Tàu. Tuy nhiên, việc duy trì hệ thống chạy thận trên đảo cũng đối mặt nhiều khó khăn như đảm bảo hệ thống nước RO, vận chuyển vật tư tiêu hao trong mùa biển động, chống ăn mòn thiết bị do môi trường muối mặn và đấu thầu với số lượng nhỏ.

Trong giai đoạn đầu, Bệnh viện Thống Nhất hỗ trợ toàn bộ thuốc men và vật tư thiết yếu cho đảo. Nhờ quá trình đào tạo bài bản, đội ngũ y bác sĩ địa phương hiện đã có thể làm chủ kỹ thuật và sẵn sàng mở rộng công suất điều trị.

Giám đốc Sở Y tế TP. HCM Tăng Chí Thượng đánh giá đây là dấu mốc đặc biệt với ngành y tế thành phố và người dân Côn Đảo. Theo ông, việc làm chủ kỹ thuật chạy thận không chỉ giúp người dân tiếp tục bám đảo, tránh cảnh thuê trọ, chia cắt gia đình để điều trị, mà còn mở ra tiềm năng phát triển du lịch y tế.

Những bệnh nhân suy thận ở nhiều địa phương khác giờ đây cũng có thể tới Côn Đảo du lịch, nghỉ dưỡng mà không phải lo gián đoạn điều trị.

Từ tháng 9/2025, Sở Y tế TP. HCM đã triển khai luân phiên bác sĩ từ nhiều bệnh viện lớn ra công tác tại Côn Đảo. Nhờ đó, Trung tâm Y tế Quân dân y Côn Đảo từng bước làm chủ nhiều kỹ thuật chuyên sâu, xử lý hiệu quả nhiều ca bệnh phức tạp ngay tại đảo và giảm đáng kể số trường hợp phải chuyển viện bằng tàu hoặc trực thăng.