Có nên đậy nắp bồn cầu khi xả nước?
Nhiều người luôn đậy nắp bồn cầu khi xả nước vì cho rằng điều này sẽ ngăn vi khuẩn phát tán. Thế nhưng, chiếc nắp bồn cầu có thực sự là lá chắn hiệu quả như chúng ta vẫn tưởng?
Mỗi lần xả nước, dòng nước xoáy mạnh tạo ra vô số giọt nước li ti mà mắt thường khó nhìn thấy. Chính vì vậy, nhiều người được khuyên nên đậy nắp bồn cầu khi xả nước.
Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy những giọt bắn này có thể lan xa và mạnh hơn tưởng tượng, trong khi chiếc nắp bồn cầu không phải lúc nào cũng ngăn được hoàn toàn.
Mỗi lần xả nước, giọt bắn có thể bay cao tới 1,5 m
Một nhóm kỹ sư tại Đại học Colorado Boulder (Mỹ), do giáo sư John Crimaldi dẫn đầu, đã trực tiếp ghi lại hình ảnh các giọt nước phát tán khi xả bồn cầu. Kết quả được công bố trên tạp chí Scientific Reports vào tháng 12/2022.
Trong thí nghiệm, các nhà khoa học chiếu tia laser phía trên một bồn cầu không có nắp, loại thường thấy ở nhiều nhà vệ sinh công cộng, rồi dùng camera để theo dõi chuyển động của các hạt nước khi xả.
Kết quả cho thấy các giọt nước có thể phóng lên với tốc độ khoảng 2 m/giây và đạt độ cao tới 1,5 m chỉ sau 8 giây. Những hạt cực nhỏ, dưới 5 micromet, còn có thể lơ lửng trong không khí nhiều phút.
Tuy vậy, thí nghiệm chỉ sử dụng nước máy sạch, không có chất thải hay giấy vệ sinh và cũng không đo lường sự hiện diện của mầm bệnh. Vì thế, nghiên cứu này chưa thể cho biết nguy cơ lây nhiễm thực tế khi sử dụng nhà vệ sinh.
Đậy nắp bồn cầu khi xả nước có giúp giảm virus phát tán?
Đây là câu hỏi được nhóm nghiên cứu của giáo sư Charles Gerba, nhà virus học tại Đại học Arizona (Mỹ), tìm hiểu trong một nghiên cứu công bố trên American Journal of Infection Control vào tháng 1/2024.
Các nhà khoa học đưa một loại virus vô hại vào cả bồn cầu gia đình và bồn cầu công cộng, sau đó so sánh hai trường hợp: xả nước khi mở nắp và khi đóng nắp. Mẫu được thu thập trên bệ ngồi, sàn nhà, tường và chổi cọ bồn cầu.
Kết quả cho thấy lượng virus xuất hiện trên các bề mặt gần như không khác biệt đáng kể giữa hai trường hợp. Bệ ngồi bồn cầu là vị trí ghi nhận mức nhiễm virus cao nhất.
Theo các tác giả, việc đậy nắp có thể chỉ làm thay đổi hướng phát tán của các giọt bắn qua những khe hở quanh nắp, thay vì ngăn chặn hoàn toàn.
Dù vậy, nghiên cứu cũng có những hạn chế nhất định. Nhóm nghiên cứu sử dụng virus thay thế trong môi trường thử nghiệm, chưa đánh giá các mầm bệnh thực tế trong đời sống. Ngoài ra, một thành viên trong nhóm nghiên cứu làm việc cho công ty sản xuất sản phẩm tẩy rửa.
Có thể bạn quan tâm bài viết sau:
Điều gì thực sự giúp nhà vệ sinh sạch hơn?
Cũng trong nghiên cứu trên, các nhà khoa học nhận thấy việc chỉ cọ rửa bằng chổi vẫn để lại lượng virus đáng kể trong bồn cầu. Ngược lại, khi kết hợp thêm chất khử khuẩn, lượng virus giảm hơn 99,99%, đồng thời mức nhiễm trên chổi cọ cũng giảm đáng kể.
Một số thói quen có thể giúp hạn chế nguy cơ lây lan mầm bệnh trong nhà vệ sinh gồm:
- Dùng chất khử khuẩn khi vệ sinh bồn cầu, thay vì chỉ cọ bằng nước.
- Lau sạch cả bệ ngồi, vành bồn cầu và khu vực sàn xung quanh.
- Vệ sinh chổi cọ và hộp đựng chổi sau mỗi lần sử dụng.
- Tăng tần suất khử khuẩn nếu trong nhà có người đang mắc bệnh.
Các nhà nghiên cứu cho rằng việc làm sạch và khử khuẩn định kỳ đặc biệt quan trọng tại những gia đình có người bệnh hoặc các cơ sở y tế, nơi nguy cơ lây nhiễm cao hơn.
Đậy nắp bồn cầu không có hại, nhưng không thay thế việc vệ sinh
Đậy nắp bồn cầu trước khi xả nước là thói quen tốt, nhưng có lẽ không phải "lá chắn" hiệu quả như nhiều người vẫn nghĩ. Những bằng chứng hiện có cho thấy việc làm sạch và khử khuẩn định kỳ vẫn là cách thiết thực hơn để hạn chế mầm bệnh trong nhà vệ sinh.
Với các nhà vệ sinh công cộng không có nắp đậy, chưa có bằng chứng cho thấy người sử dụng vì thế mà dễ mắc bệnh hơn. Điều quan trọng vẫn là giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay bằng xà phòng sau khi đi vệ sinh và duy trì thói quen dọn dẹp nhà vệ sinh thường xuyên tại nhà.
Nếu gia đình có người bị tiêu chảy, nôn ói hoặc suy giảm miễn dịch, nên chú ý vệ sinh nhà vệ sinh kỹ hơn, đặc biệt là bồn cầu, bệ ngồi, sàn nhà và các bề mặt thường xuyên tiếp xúc. Trường hợp triệu chứng kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường, nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn phù hợp.
(Nguồn: Scientific Reports, American Journal of Infection Control)
