Bổ sung sắt như thế nào để cơ thể hấp thu tốt hơn?
Muốn bổ sung sắt hiệu quả, thời điểm sử dụng và cách kết hợp thực phẩm cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu sắt của cơ thể.
Khi được xác định thiếu sắt, nhiều người nghĩ ngay đến việc ăn thật nhiều thực phẩm giàu sắt hoặc mua viên sắt về uống. Tuy nhiên, nguồn sắt, cách kết hợp thực phẩm và thời điểm uống viên bổ sung đều có thể ảnh hưởng đến lượng sắt cơ thể hấp thu.
Quan trọng hơn, bổ sung sắt không chỉ nhằm đưa chỉ số xét nghiệm trở lại bình thường. Nguyên nhân khiến cơ thể thiếu sắt cũng cần được xác định để lựa chọn cách bổ sung phù hợp.
Ăn gì để bổ sung sắt?
Sắt trong thực phẩm được chia thành hai dạng chính là sắt heme và sắt non-heme.
Sắt heme có trong thịt, gia cầm và hải sản, thường được cơ thể hấp thu tốt hơn. Trong khi đó, sắt non-heme có nhiều trong các loại đậu, hạt, rau xanh và thực phẩm được tăng cường sắt.
Một số thực phẩm có thể bổ sung vào chế độ ăn gồm:
- Thịt, gia cầm và hải sản.
- Đậu lăng, đậu trắng, đậu thận và các loại đậu khác.
- Đậu phụ.
- Rau xanh như rau bina.
- Các loại hạt.
- Ngũ cốc hoặc thực phẩm được tăng cường sắt.
Với nguồn sắt từ thực vật, ăn cùng thực phẩm giàu vitamin C có thể giúp tăng khả năng hấp thu sắt. Chẳng hạn, có thể kết hợp các món từ đậu với cà chua, ớt chuông, bông cải xanh hoặc dùng thêm trái cây như cam, dâu tây.
Không nhất thiết phải bổ sung vitamin C dạng viên chỉ vì đang tăng cường sắt trong chế độ ăn. Vitamin C từ thực phẩm cũng có tác dụng hỗ trợ hấp thu sắt non-heme.
Khi nào cần uống viên bổ sung sắt?
Khi đã được chẩn đoán thiếu sắt, thay đổi chế độ ăn có thể chưa đủ để phục hồi lượng sắt dự trữ. Việc có cần uống viên sắt hay không còn phụ thuộc vào mức độ thiếu sắt, có thiếu máu hay chưa, nguyên nhân và tình trạng sức khỏe của mỗi người.
Liều lượng và lịch uống vì vậy nên được bác sĩ hướng dẫn thay vì tự bổ sung. Một số điểm cần lưu ý khi sử dụng viên sắt:
- Sắt thường được hấp thu tốt hơn khi uống lúc bụng đói. Nếu gây khó chịu đường tiêu hóa, bác sĩ có thể hướng dẫn điều chỉnh cách uống.
- Tránh uống trà hoặc cà phê trong khoảng một giờ trước và sau khi uống viên sắt.
- Nếu đang dùng thuốc kháng axit, Hiệp hội Huyết học Hoa Kỳ (ASH) khuyến nghị uống sắt trước thuốc kháng axit 2 giờ hoặc sau đó 4 giờ.
- Không nên uống viên sắt cùng lúc với viên bổ sung canxi.
- Sắt có thể tương tác với một số thuốc, chẳng hạn levothyroxine. Nếu đang điều trị bằng thuốc khác, nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về thời điểm uống phù hợp.
Buồn nôn, khó chịu ở bụng, táo bón hoặc tiêu chảy có thể xảy ra khi uống sắt. Nếu gặp tác dụng phụ, nên trao đổi với bác sĩ để điều chỉnh cách uống hoặc chế phẩm thay vì tự ngừng.
Có thể bạn quan tâm bài viết sau:
Có cần kiêng thực phẩm làm giảm hấp thu sắt?
Một số thành phần trong thực phẩm có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu sắt. Chẳng hạn, phytate trong ngũ cốc và các loại đậu hay một số polyphenol có thể làm giảm hấp thu sắt non-heme.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa phải loại bỏ ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu hay thực phẩm giàu canxi khỏi chế độ ăn. Đây vẫn là những nhóm thực phẩm có giá trị dinh dưỡng. Thay vì kiêng khem, có thể chú ý cách kết hợp thực phẩm và đặc biệt là thời điểm sử dụng viên sắt.
Không nên tự uống sắt chỉ vì nghi ngờ mình thiếu
Mệt mỏi, da nhợt nhạt hay rụng tóc có thể gặp khi thiếu sắt, nhưng cũng xuất hiện trong nhiều tình trạng khác. Ngay cả ferritin, chỉ số thường được sử dụng để đánh giá lượng sắt dự trữ, cũng cần được diễn giải cùng các thông tin lâm sàng và xét nghiệm khác trong một số trường hợp.
Vì vậy, không nên tự uống sắt liều cao chỉ dựa vào triệu chứng. Bổ sung quá nhiều sắt có thể gây buồn nôn, đau bụng, táo bón và ở liều cao có thể gây ngộ độc.
Nếu được xác định thiếu sắt, tìm nguyên nhân cũng quan trọng như bổ sung. Thiếu sắt có thể liên quan đến chế độ ăn, mất máu, nhu cầu sắt tăng hoặc khả năng hấp thu kém. Xác định nguyên nhân sẽ giúp lựa chọn cách bổ sung và thời gian điều trị phù hợp hơn.
*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.
