Ăn nhiều nhưng vẫn sụt cân: Dấu hiệu đái tháo đường dễ bị bỏ qua
Bạn sụt cân bất thường dù chế độ ăn không thay đổi có thể là dấu hiệu đái tháo đường chưa được phát hiện. Mời bạn cùng tìm hiểu những biểu hiện cần lưu ý.
Bạn vẫn ăn uống ngon miệng, thậm chí ăn nhiều hơn trước, nhưng cân nặng lại liên tục giảm. Nếu không ăn kiêng hay tăng cường vận động mà cơ thể vẫn gầy đi, bạn nên chú ý đến thay đổi này.
Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) ghi nhận ăn nhiều nhưng vẫn sụt cân là một trong những dấu hiệu điển hình của đái tháo đường type 1. Tình trạng sụt cân ngoài ý muốn cũng có thể xảy ra ở người mắc đái tháo đường type 2, đặc biệt khi đường huyết tăng cao.
Vì sao một người vẫn ăn uống đầy đủ nhưng cơ thể lại giảm cân? Và khi nào tình trạng này cần được kiểm tra?
Vì sao ăn nhiều nhưng vẫn sụt cân có thể là dấu hiệu đái tháo đường?
Sau khi ăn, một phần carbohydrate trong thực phẩm được chuyển hóa thành glucose (đường) và đi vào máu. Insulin là hormone do tuyến tụy sản xuất, giúp glucose đi vào các tế bào để tạo năng lượng.
Tuy nhiên, quá trình này có thể bị ảnh hưởng khi một người mắc bệnh đái tháo đường. Tùy vào nguyên nhân, bệnh được chia thành nhiều loại, trong đó phổ biến nhất là type 1 và type 2.
Theo Viện Quốc gia về Bệnh Đái tháo đường, Tiêu hóa và Thận Hoa Kỳ (NIDDK), hai loại này có những điểm khác biệt chính:
- Đái tháo đường type 1: Xảy ra khi hệ miễn dịch tấn công nhầm các tế bào sản xuất insulin trong tuyến tụy, khiến cơ thể tạo ra rất ít hoặc không còn insulin. Người mắc type 1 cần sử dụng insulin hằng ngày để duy trì sự sống. Bệnh thường được phát hiện ở trẻ em và người trẻ, nhưng có thể xuất hiện ở bất kỳ độ tuổi nào.
- Đái tháo đường type 2: Xảy ra khi các tế bào đáp ứng kém với insulin, còn gọi là tình trạng kháng insulin. Theo thời gian, tuyến tụy có thể không sản xuất đủ insulin để đáp ứng nhu cầu của cơ thể. Đây là loại đái tháo đường phổ biến nhất, thường gặp ở người trưởng thành nhưng cũng có thể xuất hiện ở trẻ em.
Dù có cơ chế khác nhau, cả hai loại đái tháo đường đều có thể khiến glucose tích tụ trong máu, trong khi khả năng sử dụng nguồn năng lượng này của cơ thể bị ảnh hưởng. Người bệnh có thể cảm thấy đói thường xuyên, ngay cả khi vừa ăn xong.
Cleveland Clinic giải thích rằng khi cơ thể không thể sử dụng glucose hiệu quả do thiếu insulin nghiêm trọng, cơ thể sẽ tăng phân giải chất béo và có thể phân giải cả protein trong cơ để tạo năng lượng.
Đây là một trong những nguyên nhân khiến người mắc đái tháo đường sụt cân dù vẫn ăn uống đầy đủ, thậm chí ăn nhiều hơn trước.
Bên cạnh đó, Mayo Clinic cho biết khi đường huyết tăng quá cao, thận không thể tái hấp thu hết glucose. Lượng glucose dư thừa được đào thải qua nước tiểu, kéo theo nước và khiến cơ thể mất đi một phần năng lượng, góp phần làm cân nặng giảm.
- 1Glucose ứ lại trong máuDù cơ chế khác nhau, cả hai loại đái tháo đường đều có thể khiến glucose tích tụ trong máu, trong khi cơ thể khó sử dụng nguồn năng lượng này. Người bệnh có thể đói thường xuyên, ngay cả khi vừa ăn xong.
- 2Đốt mỡ và cơKhi thiếu insulin nghiêm trọng, cơ thể tăng phân giải chất béo, có thể cả protein trong cơ, để tạo năng lượng.
- 3Thận thải glucoseĐường huyết quá cao, glucose dư bị thải qua nước tiểu, kéo theo nước và năng lượng.
- 4Sụt cândù vẫn ăn uống đầy đủ, thậm chí ăn nhiều hơn trước.
Ngoài sụt cân, những dấu hiệu nào cần chú ý?
Tình trạng sụt cân do đái tháo đường thường không xuất hiện đơn lẻ mà có thể đi kèm nhiều thay đổi khác của cơ thể, bao gồm:
- Khát nước hoặc nhanh đói: Người bệnh thường xuyên cảm thấy khát hoặc đói nhiều hơn bình thường.
- Đi tiểu nhiều: Số lần đi tiểu tăng lên, có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
- Ngứa da: Da xuất hiện cảm giác ngứa ngáy, khó chịu.
- Da vùng cổ và nách sẫm màu: Một số vùng da có thể trở nên tối màu hơn so với vùng da xung quanh.
- Vết thương lâu lành: Các vết cắt, trầy xước hoặc bầm tím mất nhiều thời gian hơn để hồi phục.
- Nhiễm nấm men: Người bệnh có thể gặp tình trạng nhiễm nấm men, chẳng hạn nhiễm nấm Candida.
- Mệt mỏi bất thường: Cơ thể thường xuyên cảm thấy uể oải, thiếu năng lượng.
- Thay đổi tâm trạng: Người bệnh có thể dễ cáu gắt hoặc khó chịu hơn bình thường.
- Nhìn mờ: Thị lực có thể bị ảnh hưởng, chẳng hạn xuất hiện tình trạng nhìn mờ.
Điểm đáng chú ý là tốc độ xuất hiện triệu chứng có thể khác nhau giữa hai type bệnh.
Với đái tháo đường type 1, các triệu chứng thường xuất hiện nhanh trong vài ngày đến vài tuần, đặc biệt ở trẻ em. NIDDK cũng ghi nhận phần lớn người mắc type 1 không biết mình có bệnh cho đến khi các triệu chứng xuất hiện.
Trong khi đó, đái tháo đường type 2 thường tiến triển chậm qua nhiều năm. Một số người có triệu chứng rất nhẹ hoặc hoàn toàn không nhận thấy dấu hiệu bất thường.
Mời bạn đọc thêm bài viết:
.png)
Ăn nhiều nhưng sụt cân có phải lúc nào cũng do đái tháo đường?
Không phải tất cả trường hợp sụt cân ngoài ý muốn đều liên quan đến bệnh đái tháo đường.
Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) ghi nhận tình trạng sụt cân không chủ ý có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm các bệnh lý ảnh hưởng đến tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng như bệnh celiac, bệnh viêm ruột hoặc tác dụng phụ của một số loại thuốc.
Một nguyên nhân khác là cường giáp, tình trạng tuyến giáp hoạt động quá mức khiến quá trình chuyển hóa của cơ thể tăng lên. Người mắc bệnh có thể ăn nhiều hơn bình thường nhưng vẫn giảm cân, kèm theo những triệu chứng như tim đập nhanh, run tay, dễ nóng hoặc đổ mồ hôi nhiều. Những biểu hiện này cũng được NHS đề cập trong tài liệu về các triệu chứng của bệnh cường giáp.
Vì vậy, nếu cân nặng liên tục giảm dù chế độ ăn uống và mức độ vận động không thay đổi, bạn nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì tự kết luận mình mắc một bệnh cụ thể.
Khi nào nên đi kiểm tra đường huyết?
Nếu cân nặng liên tục giảm mà không rõ lý do, đặc biệt khi đi kèm khát nước nhiều, đi tiểu thường xuyên, nhanh đói hoặc mệt mỏi bất thường, bạn nên đi khám để tìm nguyên nhân.
Trong trường hợp các triệu chứng xuất hiện nhanh chỉ trong vài ngày đến vài tuần, đặc biệt ở trẻ em, việc kiểm tra cần được thực hiện ngay trong ngày vì đây có thể là dấu hiệu đái tháo đường type 1.
Để kiểm tra đường huyết và xác định nguy cơ mắc bệnh, bác sĩ có thể chỉ định một số xét nghiệm máu như:
- Đường huyết lúc đói: Kiểm tra lượng đường trong máu sau khi bạn nhịn ăn ít nhất 8 giờ.
- HbA1c: Giúp bác sĩ biết mức đường huyết trung bình của bạn trong khoảng 2 - 3 tháng gần đây.
- Đường huyết bất kỳ: Kiểm tra lượng đường trong máu tại thời điểm lấy mẫu mà không cần nhịn ăn trước đó. Xét nghiệm này có thể giúp phát hiện đái tháo đường khi người bệnh có những triệu chứng điển hình.
Bác sĩ sẽ xem xét kết quả cùng các triệu chứng để xác định bạn có mắc bệnh hay không, hoặc cần làm thêm xét nghiệm nào khác.
Đặc biệt, nếu người bệnh có biểu hiện nôn ói, đau bụng, thở nhanh hoặc sâu bất thường, hơi thở có mùi trái cây hay lơ mơ, gia đình cần đưa người bệnh đến cơ sở cấp cứu ngay.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) cảnh báo đây có thể là những dấu hiệu của nhiễm toan ceton đái tháo đường, một biến chứng nguy hiểm xảy ra khi cơ thể thiếu insulin nghiêm trọng, khiến các chất gọi là ceton tích tụ quá mức trong máu.
Ngày Đái tháo đường Thế giới 2026: Hành động sớm để bảo vệ sức khỏe
Ngày Đái tháo đường Thế giới 14/11 năm nay mang chủ đề "Early Action on Diabetes" (Hành động sớm với bệnh đái tháo đường), nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát hiện bệnh sớm, tiếp cận điều trị kịp thời và giảm nguy cơ mắc đái tháo đường type 2.
Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (IDF) khuyến khích cộng đồng chủ động nhận biết các dấu hiệu cảnh báo, tìm hiểu nguy cơ mắc bệnh và kiểm tra sức khỏe khi cần thiết, thay vì chờ đến khi xuất hiện các vấn đề nghiêm trọng.
(Nguồn: ADA, NIDDK, Cleveland Clinic, Mayo Clinic, CDC)
*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.
