Nghiên cứu mới tiết lộ khả năng chống lão hóa của thuốc trị tiểu đường
Metformin đã được sử dụng trong điều trị tiểu đường tuýp 2 hơn 60 năm, nhưng những nghiên cứu gần đây cho thấy thuốc còn có nhiều lợi ích khác
Một nghiên cứu mới cho thấy metformin có thể tác động trực tiếp lên não, mở ra hướng tiếp cận mới trong điều trị và nhiều lợi ích tiềm năng khác.
Nghiên cứu mở ra hướng điều trị nhắm trúng đích đối với bệnh tiểu đường tuýp 2
Năm 2025, các nhà nghiên cứu tại Baylor College of Medicine (Mỹ) đã xác định một con đường trong não mà metformin có thể tác động, bên cạnh những ảnh hưởng đã biết tại gan và hệ tiêu hóa.
Chúng tôi chuyển hướng nghiên cứu sang não, vì đây là cơ quan giữ vai trò điều phối chuyển hóa glucose toàn cơ thể.
Nhà sinh lý bệnh học Makoto Fukuda chia sẻ
Vì vậy, nhóm nghiên cứu tập trung tìm hiểu liệu não có góp phần vào tác dụng điều trị của metformin hay không.
Các nghiên cứu trước đó đã xác định một protein trong não có tên Rap1 liên quan đến quá trình chuyển hóa glucose, đặc biệt tại ventromedial hypothalamus - VMH (tạm dịch: vùng dưới đồi bụng giữa).
Trong thí nghiệm năm 2025 trên chuột, metformin được ghi nhận di chuyển đến vùng VMH và giúp kiểm soát tình trạng tương tự đái tháo đường tuýp 2 bằng cách ức chế hoạt động của Rap1.
Khi các nhà khoa học lai tạo những con chuột không có Rap1, metformin không còn tạo ra tác dụng với tình trạng bệnh, trong khi các loại thuốc khác vẫn có hiệu quả. Kết quả này cung cấp bằng chứng rõ ràng rằng metformin hoạt động trong não theo một cơ chế khác biệt.
Nhóm nghiên cứu cũng xác định được loại tế bào thần kinh cụ thể chịu tác động của metformin. Các tế bào thần kinh SF1 tại vùng dưới đồi được kích hoạt khi thuốc được đưa vào não, cho thấy vai trò trực tiếp của chúng trong cơ chế tác động của thuốc.
Phát hiện này có thể mở đường cho các phương pháp điều trị nhắm trúng đích hơn trong tương lai.
Metformin là loại thuốc có chi phí tương đối thấp và tác dụng kéo dài. Thuốc giúp giảm lượng glucose do gan sản xuất và tăng hiệu quả sử dụng insulin của cơ thể, từ đó hỗ trợ kiểm soát các triệu chứng của đái tháo đường type 2.
Những phát hiện mới cho thấy cơ chế này có thể liên quan đến cả não, gan và hệ tiêu hóa.
Các kết quả hiện tại vẫn cần được xác nhận trên người. Khi được làm rõ, những hiểu biết này có thể giúp tăng hiệu quả của metformin và mở rộng khả năng ứng dụng của thuốc.
Theo bà Fukuda, phát hiện này tạo tiền đề cho việc phát triển các phương pháp điều trị mới nhắm trực tiếp vào con đường trong não.
Metformin mang lại nhiều lợi ích từ kiểm soát đường huyết đến chống lão hóa
Ngoài tác dụng kiểm soát đường huyết, metformin còn được ghi nhận mang lại nhiều lợi ích sức khỏe khác, trong đó có khả năng làm chậm quá trình lão hóa não.
Một số nghiên cứu trước đây cho thấy thuốc có thể giảm tổn thương tích lũy trong não, đồng thời liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc hội chứng hậu COVID kéo dài.
Metformin cũng được xếp vào nhóm thuốc có khả năng tác động đến quá trình lão hóa sinh học, nhờ khả năng hạn chế tổn thương DNA và thúc đẩy hoạt động của các gen liên quan đến tuổi thọ.
Năm 2025, một nghiên cứu trên hơn 400 phụ nữ sau mãn kinh đã so sánh metformin với nhóm thuốc sulfonylurea. Kết quả cho thấy những người sử dụng metformin có nguy cơ tử vong trước tuổi 90 thấp hơn 30%, cho thấy tiềm năng của thuốc trong việc làm giảm tác động của lão hóa.
Tuy nhiên, dù được đánh giá có độ an toàn tương đối cao, nhưng metformin vẫn có thể gây ra tác dụng phụ, phổ biến nhất là các vấn đề tiêu hóa như buồn nôn, tiêu chảy hoặc khó chịu ở bụng, ảnh hưởng đến khoảng 75% người dùng.
Một số rủi ro khác cũng có thể xuất hiện ở những người có bệnh lý nền, chẳng hạn như suy giảm chức năng thận.
Việc hiểu rõ hơn cách thuốc hoạt động trong cơ thể có thể giúp các chuyên gia cân nhắc mở rộng phạm vi sử dụng, đồng thời cải thiện mức độ an toàn khi điều trị.
Theo nhóm nghiên cứu, phát hiện mới đã góp phần thay đổi cách nhìn về metformin. Thuốc có thể phát huy tác dụng ở não ngay cả khi ở nồng độ thấp, trong khi gan và ruột cần mức nồng độ cao hơn để đáp ứng.
Điều này cho thấy vai trò của não trong cơ chế tác động của metformin có thể quan trọng hơn so với những hiểu biết trước đây.
*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.
