Ăn kẹo chua theo trend TikTok có thực sự giúp giảm lo âu?
Ăn kẹo chua giúp giảm lo âu là sự thật hay chỉ là hiệu ứng tâm lý lan truyền từ TikTok, khiến nhiều người tin rằng đây là một mẹo hiệu quả?
Không khó để bạn bắt gặp các video của người dùng trên Tiktok chia sẻ mẹo “cắt cơn lo âu” bằng một viên kẹo chua. Từ những trải nghiệm cá nhân, xu hướng này nhanh chóng lan rộng và được nhiều người thử áp dụng như một cách tự trấn an trong những thời điểm căng thẳng.
Thậm chí, không ít nội dung cũng bắt đầu đi sâu lý giải vì sao vị chua mạnh lại có thể tạo ra hiệu ứng rõ rệt như vậy.
Vậy điều gì thực sự đang diễn ra khi bạn ăn kẹo chua trong lúc lo âu? Và cơ chế nào đứng sau cảm giác dịu lại mà nhiều người chia sẻ là gì?
Kẹo chua có tác động thế nào đến não bộ?
Việc nhai kẹo chua thực chất là một kỹ thuật đánh lạc hướng, giúp tạm thời chuyển sự chú ý của bạn sang một trải nghiệm khác. Khi đưa viên kẹo vào miệng, não bộ sẽ ưu tiên xử lý vị chua mạnh và rõ rệt, thay vì tiếp tục tập trung vào cảm giác lo âu, sợ hãi hay quá tải.
Trước hết là cơ chế chuyển hướng chú ý do kích thích cảm giác bên ngoài. Theo tiến sĩ Toya Roberson-Moore, Phó giám đốc y khoa kiêm bác sĩ tâm thần tại Pathlight Mood & Anxiety Center, cơn hoảng loạn xảy ra khi hạch hạnh nhân (amygdala) kích hoạt phản ứng chiến đấu hoặc bỏ chạy (fight or flight).
Cách để làm dịu phản ứng này là đưa sự chú ý quay về hiện tại thông qua các giác quan như vị giác, khứu giác, xúc giác, thị giác và thính giác.
Khi đó, hoạt động của não sẽ dịch chuyển từ hạch hạnh nhân, nơi xử lý cảm xúc, sang vỏ não trước trán (frontal cortex), nơi đảm nhiệm tư duy và lý trí. Sự chuyển đổi này giúp cơ thể nhận ra rằng bạn không thực sự đang ở trong nguy hiểm.
Cảm giác co rúm lại khi vị chua chạm vào đầu lưỡi tạo ra một phản ứng gần như tức thì, khiến cơ thể khựng lại trong giây lát. Chính khoảnh khắc này kéo toàn bộ sự chú ý về trải nghiệm đang diễn ra. Điều đó giúp làm gián đoạn dòng suy nghĩ luẩn quẩn và giảm mức độ tập trung vào các phản ứng hoảng loạn của cơ thể.
Song song đó, việc tiết nước bọt khi ăn chua cũng kích hoạt hệ thần kinh đối giao cảm, tức trạng thái nghỉ ngơi và phục hồi của cơ thể. Đây là cơ chế đối lập với phản ứng chiến đấu hoặc bỏ chạy thường xuất hiện khi lo âu tăng cao.
Nên ăn kẹo chua như thế nào để hiệu quả hơn trong việc giảm lo âu?
Bạn có thể chủ động đưa sự chú ý vào những phản ứng cơ thể ngay từ lúc chuẩn bị lấy kẹo, như cảm giác ở cổ họng khi chờ ăn, lượng nước bọt tăng lên trong miệng hay âm thanh của lớp vỏ kẹo. Với nhiều người, khoảnh khắc này còn gợi lại những ký ức quen thuộc từ trước đây.
Khi bắt đầu ăn, thay vì nhai nhanh, hãy để viên kẹo tan dần trong miệng. Tập trung vào từng thay đổi nhỏ như vị chua, kết cấu và cảm giác lan tỏa theo thời gian. Nếu tâm trí bắt đầu trôi đi, hãy nhẹ nhàng đưa sự chú ý quay trở lại với cảm nhận vị chua đang ở trong miệng.
Sau khi viên kẹo tan hết, bạn có thể tự quan sát lại trạng thái của mình. Mức độ lo âu đã thay đổi ra sao, cảm giác thôi thúc ban đầu còn mạnh hay đã dịu lại. Đồng thời, hãy để ý đến cường độ của cảm xúc ở thời điểm hiện tại.
Cảm xúc có thể được hình dung như những con sóng. Mục tiêu không phải là loại bỏ chúng ngay lập tức, mà là học cách đi qua từng đợt sóng cảm xúc cho đến khi chúng tự lắng xuống. Không có cảm giác nào kéo dài mãi mãi, và khi đi qua được khoảnh khắc đó, bạn sẽ dần lấy lại trạng thái cân bằng.
Nhưng kẹo chua không phải là liều thuốc cho lo âu
Dù có thể giúp làm dịu cảm giác lo âu trong chốc lát, kẹo chua không phải là giải pháp điều trị.
Nhiều chuyên gia sức khỏe tâm thần cho rằng các kỹ thuật đánh lạc hướng chỉ mang tính tạm thời, và nếu phụ thuộc quá nhiều, chúng có thể trở thành một cách đối phó không lành mạnh.
Không chỉ vậy, kẹo chua còn chứa lượng đường bổ sung khá cao. Đây là dạng năng lượng rỗng, không cung cấp nhiều giá trị dinh dưỡng nhưng lại làm tăng tổng lượng calo nạp vào mỗi ngày.
Bên cạnh đó, kẹo chua thuộc nhóm thực phẩm có chỉ số đường huyết cao, khiến đường trong máu tăng nhanh rồi giảm đột ngột. Sự dao động này có thể kéo theo những biểu hiện như run tay, cáu gắt, tim đập nhanh, những cảm giác rất dễ bị nhầm với triệu chứng lo âu.
Điều này vô tình khiến bạn rơi vào vòng lặp: ăn kẹo để giảm lo âu, nhưng biến động đường huyết lại khiến cảm giác khó chịu quay trở lại.
Ngoài ra, tiêu thụ quá nhiều đường còn có thể ảnh hưởng đến một loại protein trong não gọi là BDNF, yếu tố liên quan đến khả năng điều hòa cảm xúc. Khi BDNF giảm, khả năng kiểm soát lo âu và hoảng loạn cũng có thể bị ảnh hưởng theo thời gian.
Vì vậy, kẹo chua chỉ nên được xem là một công cụ hỗ trợ ngắn hạn, thay vì giải pháp lâu dài. Hiệu quả của kỹ thuật này sẽ tốt hơn khi được kết hợp với các phương pháp khác như bài tập thở, chấp nhận cảm xúc hoặc các kỹ năng nhận diện tình huống không thực sự nguy hiểm.
Để duy trì sức khỏe tinh thần ổn định, bạn nên chú ý đến chế độ dinh dưỡng cân bằng, giữ lịch ngủ đều đặn mỗi ngày và duy trì thói quen vận động thường xuyên. Những yếu tố này giúp cơ thể và tinh thần được điều hòa, từ đó giảm nguy cơ căng thẳng và lo âu.
