WELLBEING

80% ca ung thư phổi liên quan đến thuốc lá: Những điều nhiều người vẫn chưa hiểu đúng

Quỳnh Như • 16/11/2026 19:11

Trong suy nghĩ của nhiều người, ung thư phổi thường là căn bệnh của những người hút thuốc lá lâu năm, chỉ xuất hiện ở tuổi trung niên hoặc người cao tuổi.

anh-bia

80% ca ung thư phổi liên quan đến thuốc lá:Những điều nhiều người vẫn chưa hiểu đúng

Chúng ta thường chỉ bắt đầu quan tâm đến lá phổi khi xuất hiện những cơn ho kéo dài, cảm giác khó thở hoặc một kết quả khám sức khỏe bất thường. Nhưng cũng giống như nhiều cơ quan khác trong cơ thể, phổi rất hiếm khi "lên tiếng" ngay từ đầu. Đó là lý do không ít người chỉ phát hiện ung thư phổi khi bệnh đã tiến triển đến giai đoạn muộn.

Trong suy nghĩ của nhiều người, ung thư phổi thường là căn bệnh của những người hút thuốc lá lâu năm, chỉ xuất hiện ở tuổi trung niên hoặc người cao tuổi.

Một số khác lại mặc định rằng hễ được chẩn đoán ung thư phổi thì gần như không còn nhiều hy vọng. Thế nhưng, những hiểu lầm ấy đang khiến không ít người bỏ lỡ cơ hội phát hiện bệnh sớm hoặc tiếp cận các phương pháp điều trị phù hợp.

Lá phổi
Điếu thuốc lá

Sát thủ thầm lặng

“Một khối u ở phổi khoảng 2‑3cm nhiều khi hoàn toàn không có triệu chứng gì”

PGS TS BS. Lê Thượng Vũ

20 năm

ung thư phổi lúc nào cũng đứng hàng đầu trong tất cả các loại ung thư.

Hơn 80%

trường hợp ung thư phổi liên quan đến thuốc lá.

Trong tập vodcast Wellbeing - Hành trình vui khỏe, PGS TS BS. Lê Thượng Vũ, Trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, đã chia sẻ những góc nhìn giúp hiểu rõ hơn về căn bệnh ung thư gây tử vong hàng đầu hiện nay, đồng thời lý giải vì sao việc chủ động bảo vệ lá phổi từ sớm vẫn luôn là "liều thuốc" hiệu quả nhất.

Trong bài này

minh-hoa01Ung thư phổi vẫn là "sát thủ thầm lặng" của sức khỏe hô hấpminh-hoa02Đừng chờ đến khi ho ra máu mới đi khámminh-hoa03Không hút thuốc vẫn có thể mắc ung thư phổiminh-hoa04Chủ động bảo vệ lá phổi từ hôm nay quan trọng hơn chờ điều trị ngày maiminh-hoa05Từ hóa trị đến điều trị nhắm trúng đích: Tín hiệu mới trong cuộc chiến với ung thư phổiminh-hoa06Đừng đợi đến khi hơi thở trở nên khó khăn mới bắt đầu trân trọng nó

01

Ung thư phổi vẫn là "sát thủ thầm lặng" của sức khỏe hô hấp

minh-hoa

Có nhiều lý do khiến ung thư phổi trở thành một trong những căn bệnh được quan tâm nhất trong y học hiện đại. Không chỉ phổ biến, đây còn là loại ung thư gây tử vong hàng đầu trên toàn thế giới trong nhiều năm liên tiếp.

Theo PGS TS BS. Lê Thượng Vũ, đây là thực tế mà các bác sĩ hô hấp vẫn luôn trăn trở.

minh-hoa

Ung thư phổi

3 loại ung thư cộng lại

Trong suốt khoảng 20 năm qua, ung thư phổi lúc nào cũng đứng hàng đầu trong tất cả các loại ung thư. Có một thời điểm, số người chết do ung thư tiền liệt tuyến, ung thư đại trực tràng và ung thư vú cộng lại cũng không bằng một mình ung thư phổi.

PGS TS BS. Lê Thượng Vũ

Trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh
Tổng thư ký Liên chi hội Hô hấp TP. Hồ Chí Minh

Điều khiến căn bệnh này đặc biệt nguy hiểm nằm ở chỗ nó thường diễn tiến âm thầm. Không giống những bệnh lý gây đau đớn hoặc biểu hiện rõ ràng ngay từ đầu, một khối u nhỏ trong phổi có thể tồn tại trong thời gian dài mà gần như không gây ra bất kỳ báo động nào.

"Một khối u ở phổi khoảng 2-3cm nhiều khi hoàn toàn không có triệu chứng gì." - PGS TS BS. Lê Thượng Vũ chia sẻ.

Phổi có khả năng bù trừ rất tốt. Chính vì vậy, cơ thể vẫn có thể duy trì các hoạt động thường ngày dù một phần nhu mô phổi đã xuất hiện tổn thương. Điều này vô tình khiến nhiều người chủ quan, chỉ đi khám khi các dấu hiệu trở nên rõ rệt hơn hoặc khi khối u đã ảnh hưởng đến những cơ quan khác trong cơ thể.

Không ít trường hợp, bệnh nhân tìm đến bệnh viện vì đau xương kéo dài, đau đầu, buồn nôn hoặc các triệu chứng thần kinh, và khi đó mới phát hiện nguyên nhân thực sự lại bắt nguồn từ ung thư phổi đã di căn.

02

Đừng chờ đến khi ho ra máu mới đi khám

minh-hoa

Khi nói đến ung thư phổi, nhiều người thường nghĩ ngay đến triệu chứng ho ra máu. Tuy nhiên, theo PGS TS BS. Lê Thượng Vũ, đây lại không phải dấu hiệu xuất hiện phổ biến như nhiều người nghĩ.

Trong thực tế, triệu chứng thường gặp nhất vẫn là những biểu hiện rất quen thuộc của bệnh lý hô hấp như ho, khó thở, khạc đàm hoặc cảm giác tức ngực kéo dài. Chính vì sự quen thuộc này mà nhiều người có xu hướng tự theo dõi ở nhà thay vì đi khám.

minh-hoa

5-10/100

người ung thư phổi có ho ra máu

PGS TS BS. Lê Thượng Vũ

Trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh
Tổng thư ký Liên chi hội Hô hấp TP. Hồ Chí Minh

Triệu chứng thường gặp nhất

hokhó thởkhạc đàmcảm giác tức ngực kéo dài

Nỗi lo nằm ở chỗ những tín hiệu sớm nhất của ung thư phổi lại thường giống với cảm cúm, viêm đường hô hấp hoặc hậu quả của một đợt bệnh thông thường. Một cơn ho kéo dài có thể bị bỏ qua trong nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng, chỉ vì người bệnh nghĩ rằng rồi nó sẽ tự hết.

Theo bác sĩ Vũ, điều đáng chú ý không nằm ở việc có triệu chứng hay không, mà ở thời gian kéo dài của triệu chứng đó.

“

Nếu một cơn cảm thông thường chỉ kéo dài khoảng một tuần, thì khi các triệu chứng hô hấp kéo dài từ hai tuần trở lên, người bệnh nên đi khám.

minh-hoa

PGS TS BS. Lê Thượng Vũ

Trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh
Tổng thư ký Liên chi hội Hô hấp TP. Hồ Chí Minh

Càng quan trọng hơn với

những người có tiền sử hút thuốc lácó bệnh phổi nềncó người thân từng mắc ung thư phổi

Điều này càng trở nên quan trọng hơn đối với những người có tiền sử hút thuốc lá, có bệnh phổi nền hoặc có người thân từng mắc ung thư phổi.

Bởi đôi khi, điều giúp phát hiện bệnh sớm không phải một triệu chứng rầm rộ, mà chính là sự chú ý đến những thay đổi nhỏ kéo dài hơn bình thường.

03

Không hút thuốc vẫn có thể mắc ung thư phổi

minh-hoa

Trong chương trình, một trong những điều được PGS TS BS. Lê Thượng Vũ nhấn mạnh nhiều lần là tác động của thuốc lá đối với ung thư phổi.

>80%

minh-hoa

Thuốc lá – yếu tố nguy cơ lớn nhất

“

Nguyên nhân chính gây ung thư phổi là thuốc lá. Hơn 80% trường hợp ung thư phổi liên quan đến thuốc lá.

PGS TS BS. Lê Thượng Vũ

Trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh
Tổng thư ký Liên chi hội Hô hấp TP. Hồ Chí Minh

Ở những người hút thuốc lá nặng trong nhiều năm

nguy cơ mắc ung thư phổi có thể cao gấp hàng chục đến hàng trăm lần so với người bình thường

Con số này cho thấy thuốc lá vẫn là yếu tố nguy cơ lớn nhất. Người hút thuốc càng nhiều, thời gian hút càng dài thì nguy cơ mắc bệnh càng tăng. Theo bác sĩ, ở những người hút thuốc lá nặng trong nhiều năm, nguy cơ mắc ung thư phổi có thể cao gấp hàng chục đến hàng trăm lần so với người bình thường.

Tuy nhiên, sẽ là một sai lầm nếu cho rằng chỉ người hút thuốc mới có nguy cơ mắc bệnh.

Những năm gần đây, các bác sĩ ghi nhận ngày càng nhiều trường hợp ung thư phổi ở người không hút thuốc, đặc biệt là phụ nữ. Đây cũng là xu hướng đã được báo cáo tại nhiều quốc gia châu Á.

bac-si

“

Ở châu Á có tỷ lệ ung thư phổi ở người không hút thuốc cao nhất thế giới.

PGS TS BS. Lê Thượng Vũ

Trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh
Tổng thư ký Liên chi hội Hô hấp TP. Hồ Chí Minh

Theo bác sĩ Vũ, điều này có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau. Khói thuốc thụ động vẫn là một trong những nguyên nhân đáng lưu ý nhất. Bên cạnh đó là ô nhiễm không khí, bụi mịn PM2.5, yếu tố di truyền hay tiền sử bệnh phổi từ trước.

Một người không hút thuốc nhưng sống nhiều năm trong môi trường nhiều khói bụi hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá vẫn có thể nằm trong nhóm nguy cơ cao hơn so với họ nghĩ.

minh-hoa

Không hút thuốc vẫn có nguy cơ

Theo bác sĩ Vũ, điều này có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau.

Khói thuốc thụ động

Ô nhiễm không khí

Bụi mịn PM2.5

Yếu tố di truyền

Tiền sử bệnh phổi từ trước

Một người không hút thuốc nhưng sống nhiều năm trong môi trường nhiều khói bụi hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá vẫn có thể nằm trong nhóm nguy cơ cao hơn so với họ nghĩ.

Chính vì vậy, ung thư phổi không còn là câu chuyện của riêng nam giới trung niên hút thuốc lá. Việc lắng nghe cơ thể, theo dõi các dấu hiệu bất thường và chủ động tầm soát khi có nguy cơ vẫn quan trọng đối với tất cả mọi người.

04

Chủ động bảo vệ lá phổi từ hôm nay quan trọng hơn chờ điều trị ngày mai

minh-hoa

Nếu phải lựa chọn một hành động mang lại hiệu quả lớn nhất trong việc giảm tử vong do ung thư phổi, PGS TS BS. Lê Thượng Vũ cho rằng câu trả lời vẫn là tránh xa thuốc lá.

"Người ta thống kê rằng biện pháp làm giảm tử vong do ung thư phổi nhiều nhất là giảm hút thuốc."

Thông điệp ấy nghe có vẻ quen thuộc đến mức nhiều người bỏ qua, nhưng suốt hàng chục năm qua vẫn chưa có biện pháp nào hiệu quả hơn việc tránh xa thuốc lá. Không chỉ làm tăng nguy cơ ung thư phổi, thuốc lá còn liên quan đến hàng loạt bệnh lý tim mạch, đột quỵ và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.

Một điều khác mà bác sĩ thường gặp trong thực hành lâm sàng là tâm lý "đã hút thuốc mấy chục năm thì bỏ cũng không còn tác dụng". Thực tế hoàn toàn ngược lại.

"Bất kỳ thời điểm nào mình bỏ thuốc lá thì lợi ích cũng đến với mình."

Theo bác sĩ Vũ, cơ thể luôn có khả năng phục hồi nếu được trao cơ hội. Mỗi ngày không hút thuốc đều giúp giảm thêm một phần nguy cơ tích lũy trong tương lai. Không chỉ nguy cơ ung thư phổi, nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính cũng được cải thiện theo thời gian.

Bên cạnh việc bỏ thuốc, nhiều chuyên gia hiện nay cũng nhấn mạnh vai trò của tầm soát ung thư phổi ở những nhóm nguy cơ cao. Đây là một khái niệm dễ bị nhầm lẫn với khám bệnh thông thường. Nếu khám bệnh thường bắt đầu khi cơ thể xuất hiện triệu chứng, thì tầm soát lại diễn ra khi cơ thể hoàn toàn chưa có dấu hiệu bất thường nào.

Sự khác biệt đó rất quan trọng bởi theo chia sẻ của bác sĩ Vũ, khoảng 80% bệnh nhân ung thư phổi được phát hiện sau khi đã xuất hiện triệu chứng đang ở giai đoạn muộn. Trong khi đó, nếu bệnh được phát hiện ở giai đoạn sớm thông qua tầm soát, nhiều trường hợp có thể được phẫu thuật triệt để và có cơ hội chữa lành rất cao.

Khám bệnh

thường bắt đầu khi cơ thể xuất hiện triệu chứng

Tầm soát

diễn ra khi cơ thể hoàn toàn chưa có dấu hiệu bất thường nào

minh-hoa

80%

Bệnh nhân ung thư phổi được phát hiện sau khi đã xuất hiện triệu chứng đang ở giai đoạn muộn

✓

Phát hiện sớm qua tầm soát

Nhiều trường hợp có thể được phẫu thuật triệt để và có cơ hội chữa lành rất cao

Nói cách khác, điều mang lại nhiều hy vọng nhất cho ung thư phổi đôi khi không phải là những công nghệ điều trị hiện đại, mà là quyết định đi kiểm tra sức khỏe sớm hơn một chút, bỏ thuốc lá sớm hơn một chút và quan tâm đến lá phổi của mình trước khi cơ thể buộc phải lên tiếng.

05

Từ hóa trị đến điều trị nhắm trúng đích: Tín hiệu mới trong cuộc chiến với ung thư phổi

minh-hoa

Với nhiều người, ung thư phổi vẫn đồng nghĩa với một bản án nặng nề. Tuy nhiên, thực tế điều trị ngày nay đã thay đổi rất nhiều so với một hoặc hai thập kỷ trước.

Khi được hỏi liệu ung thư phổi có chữa được hay không, PGS TS BS. Lê Thượng Vũ trả lời rất dứt khoát: "Ung thư phổi có thể chữa được."

Đối với những trường hợp được phát hiện ở giai đoạn sớm, việc phẫu thuật loại bỏ hoàn toàn khối u có thể mang lại cơ hội chữa lành rất cao. Đây cũng là mục tiêu lớn nhất của các chương trình tầm soát hiện nay.

Tuy nhiên, ngay cả khi bệnh được phát hiện ở giai đoạn muộn, người bệnh cũng không còn đối mặt với một bức tranh quá u ám như trước.

Hồi trước, hóa trị gần như là lựa chọn điều trị chủ đạo cho hầu hết bệnh nhân ung thư phổi. Ngày nay, bác sĩ có thêm rất nhiều công cụ mới như xét nghiệm sinh học phân tử, khảo sát đột biến gene, liệu pháp miễn dịch hay điều trị nhắm trúng đích.

Hồi trước

Hóa trị gần như là lựa chọn điều trị chủ đạo cho hầu hết bệnh nhân ung thư phổi

→

Ngày nay, bác sĩ có thêm rất nhiều công cụ mới

minh-hoa
Xét nghiệm sinh học phân tửKhảo sát đột biến geneLiệu pháp miễn dịchĐiều trị nhắm trúng đích

Điều đó có nghĩa là hai bệnh nhân cùng được chẩn đoán ung thư phổi nhưng chưa chắc sẽ nhận cùng một phác đồ điều trị. Quyết định điều trị ngày càng được cá thể hóa dựa trên đặc điểm sinh học riêng của từng khối u.

Một trong những ví dụ được bác sĩ chia sẻ là những bệnh nhân ung thư phổi có đột biến ALK dương tính. Với các thuốc điều trị phù hợp, thời gian sống thêm có thể kéo dài nhiều năm, thậm chí vượt ra ngoài những gì y học từng kỳ vọng trước đây.

bac-si

“

Chúng tôi đang cố biến ung thư thành một bệnh mạn tính giống như tăng huyết áp hay đái tháo đường.

PGS TS BS. Lê Thượng Vũ

Trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh
Tổng thư ký Liên chi hội Hô hấp TP. Hồ Chí Minh

Đằng sau câu nói ấy là một thay đổi rất lớn trong tư duy điều trị. Mục tiêu không còn chỉ là kéo dài thời gian sống, mà còn giúp người bệnh sống tốt hơn, duy trì công việc, sinh hoạt và những khoảnh khắc ý nghĩa bên gia đình.

06

Đừng đợi đến khi hơi thở trở nên khó khăn mới bắt đầu trân trọng nó

minh-hoa

Khép lại chương trình, PGS TS BS. Lê Thượng Vũ nhấn mạnh rằng ung thư phổi vẫn là căn bệnh có tác động rất lớn đến sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, đây cũng là một trong những bệnh lý mà mỗi người hoàn toàn có thể chủ động giảm nguy cơ bằng những hành động rất cụ thể: không hút thuốc, tránh khói thuốc, quan tâm đến các dấu hiệu bất thường của cơ thể và thực hiện tầm soát khi thuộc nhóm nguy cơ.

minh-hoa

Chủ động giảm nguy cơ

Mỗi người hoàn toàn có thể chủ động giảm nguy cơ bằng những hành động rất cụ thể:

1

Không hút thuốc

2

Tránh khói thuốc

3

Quan tâm đến các dấu hiệu bất thường của cơ thể

4

Thực hiện tầm soát khi thuộc nhóm nguy cơ

Bởi trong nhiều trường hợp, lá phổi không phát đi những tín hiệu quá rõ ràng ngay từ đầu. Chúng vẫn âm thầm làm việc mỗi ngày, cho đến khi những tổn thương đủ lớn để cơ thể không thể bỏ qua được nữa.

Và cũng như lời nhắn gửi của chương trình, đừng để khi hơi thở trở nên khó khăn chúng ta mới bắt đầu trân trọng nó.

Hãy dành sự quan tâm cho lá phổi từ khi vẫn còn khỏe mạnh, bởi mỗi hơi thở bình thường hôm nay chính là nền tảng cho sức khỏe và chất lượng sống của ngày mai.

Vodcast Wellbeing – PGS TS BS. Lê Thượng Vũ – ung thư phổi▶

Xem đầy đủ tập vodcast Wellbeing - Hành trình vui khỏe cùng PGS TS BS. Lê Thượng Vũ

Xem ngay →
    Nổi bật
        Mới nhất
        80% ca ung thư phổi liên quan đến thuốc lá: Những điều nhiều người vẫn chưa hiểu đúng
        • Mặc định
        POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO