Zona thần kinh có lây không?
Khi trong nhà có người mắc zona, việc tiếp xúc và chăm sóc cần lưu ý những gì? Zona thần kinh có lây không và lây trong bao lâu?
Zona thần kinh thường gây đau rát, kèm theo những chùm mụn nước xuất hiện trên da. Vì vậy, nhiều người e ngại khi tiếp xúc với người bệnh, nhất là khi trong nhà có trẻ nhỏ hoặc người cao tuổi.
Thực tế, bạn không bị zona chỉ vì tiếp xúc với người đang mắc bệnh. Tuy nhiên, vi rút gây zona vẫn có thể lây sang người chưa có miễn dịch với thủy đậu và khiến họ mắc thủy đậu.
Vì sao tiếp xúc với người bị zona thần kinh có thể khiến bạn mắc thủy đậu?
Zona thần kinh và thủy đậu đều do vi rút Varicella-Zoster (VZV) gây ra, nhưng xuất hiện ở những giai đoạn khác nhau.
Khi một người nhiễm vi rút VZV lần đầu, họ có thể mắc thủy đậu. Sau khi khỏi bệnh, vi rút vẫn tồn tại trong các hạch thần kinh nhưng tạm thời không gây triệu chứng. Nhiều năm sau, vi rút có thể tái hoạt động và gây zona thần kinh.
Vì vậy, bạn không bị zona chỉ vì tiếp xúc với người đang mắc bệnh này. Tuy nhiên, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), vi rút VZV vẫn có thể lây từ người bị zona sang người chưa có miễn dịch với thủy đậu.
Khi đó, người tiếp xúc có thể mắc thủy đậu chứ không phải zona. Vi rút sau này cũng có khả năng tái hoạt động và gây zona, tương tự cơ chế đã giải thích ở trên.
Ai cần cẩn trọng khi tiếp xúc với người bị zona?
Người từng mắc thủy đậu hoặc đã tiêm đầy đủ vắc xin phòng bệnh thường có miễn dịch với vi rút VZV. Vì vậy, nguy cơ mắc thủy đậu khi tiếp xúc với người bị zona thường thấp hơn.
Những người chưa có miễn dịch với thủy đậu cần đặc biệt cẩn trọng, nhất là khi có nguy cơ gặp biến chứng nặng nếu mắc bệnh.
Các nhóm cần tránh tiếp xúc gần với người đang bị zona trong giai đoạn có khả năng lây nhiễm được CDC lưu ý gồm:
- Phụ nữ mang thai chưa có miễn dịch với thủy đậu.
- Trẻ sinh non hoặc nhẹ cân, đặc biệt là trẻ sơ sinh.
- Người có hệ miễn dịch suy yếu, chẳng hạn người đang hóa trị hoặc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch.
Gia đình cũng nên hạn chế để trẻ nhỏ chưa được tiêm vắc xin thủy đậu tiếp xúc gần với vùng da có mụn nước của người bệnh.
Vi rút gây zona lây qua đường nào và trong bao lâu?
Vi rút gây zona có trong dịch của các mụn nước trên da. Người khác có thể nhiễm vi rút khi tiếp xúc trực tiếp với dịch này hoặc hít phải các hạt chứa vi rút phát tán từ mụn nước.
Tuy nhiên, zona thường ít lây hơn thủy đậu, đặc biệt khi vùng da có mụn nước được che kín.
Người bị zona có thể truyền vi rút từ khi mụn nước xuất hiện cho đến lúc tất cả mụn nước đã khô và đóng vảy. Trước khi nổi mụn nước, người bệnh chưa làm lây vi rút, ngay cả khi vùng da đã có cảm giác đau rát hoặc châm chích.
Thông thường, mụn nước sẽ đóng vảy sau khoảng 7 - 10 ngày. Trong khi đó, vùng da tổn thương có thể mất 2 - 4 tuần để lành hoàn toàn.
Vì vậy, khi tất cả mụn nước đã đóng vảy, người bệnh không còn làm lây vi rút từ đợt zona đó, dù da vẫn đang trong quá trình hồi phục.
Mời bạn xem thêm bài viết sau:
Gia đình nên làm gì khi có người mắc zona?
Trong thời gian mụn nước chưa đóng vảy, người bệnh và gia đình có thể thực hiện một số biện pháp để hạn chế lây nhiễm:
- Che kín vùng da tổn thương bằng quần áo rộng hoặc băng gạc chống dính.
- Tránh gãi, chạm tay hoặc làm vỡ các mụn nước.
- Rửa tay thường xuyên, đặc biệt sau khi chăm sóc vùng da bị zona.
- Không dùng chung khăn tắm hoặc vật dụng có thể tiếp xúc trực tiếp với vùng da tổn thương.
- Hạn chế tiếp xúc gần với những người chưa có miễn dịch hoặc có nguy cơ gặp biến chứng nặng.
Với những người chưa có miễn dịch với thủy đậu, đặc biệt là phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh và người suy giảm miễn dịch, gia đình nên liên hệ bác sĩ sớm nếu họ đã tiếp xúc với người bị zona.
Việc thăm khám sớm giúp bác sĩ tư vấn các biện pháp phòng bệnh phù hợp. CDC khuyến nghị những người đủ điều kiện có thể tiêm vắc xin thủy đậu trong vòng 3 - 5 ngày sau khi tiếp xúc để giảm nguy cơ mắc bệnh hoặc mức độ nghiêm trọng nếu nhiễm virus.
Người đang mắc zona cũng nên đi khám sớm, bởi thuốc kháng virus thường phát huy hiệu quả tốt nhất khi được sử dụng trong vòng 72 giờ đầu sau khi nổi ban.
*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.
