Vừa học vừa dùng điện thoại có ảnh hưởng gì đến não của trẻ vị thành niên?

Điện thoại đặt bên cạnh, bài tập mở trước mặt, tai nghe phát nhạc và tin nhắn liên tục hiện lên. Với nhiều thiếu niên, vừa học vừa dùng thiết bị số đã trở thành thói quen bình thường. Một số trẻ còn cho rằng mình học hiệu quả hơn khi làm nhiều việc cùng lúc.

Tuy nhiên, các nghiên cứu về đa nhiệm truyền thông gợi ý rằng việc liên tục chuyển sự chú ý giữa bài học, tin nhắn và mạng xã hội có thể liên quan đến khả năng tập trung, ghi nhớ và điều tiết cảm xúc.

Dù vậy, những kết quả này cần được hiểu thận trọng, thay vì xem điện thoại là nguyên nhân duy nhất gây ra mọi khó khăn của trẻ.

Đa nhiệm truyền thông ảnh hưởng đến khả năng tập trung và học tập của trẻ vị thành niên

Đa nhiệm truyền thông là việc sử dụng nhiều thiết bị, ứng dụng hoặc loại nội dung trong cùng một khoảng thời gian. Chẳng hạn, trẻ vừa làm bài vừa trả lời tin nhắn, vừa xem video vừa lướt mạng xã hội hoặc liên tục kiểm tra thông báo trong lúc học.

Một nghiên cứu ghi nhận khoảng 60% trẻ từ 10 đến 15 tuổi cho biết thường xuyên thực hiện nhiều hoạt động truyền thông cùng lúc. Mỗi lần chuyển từ bài tập sang điện thoại, não bộ phải dừng nhiệm vụ đang làm, xử lý thông tin mới rồi tìm cách quay lại nội dung ban đầu. Việc này có thể khiến trẻ mất thêm thời gian để lấy lại sự tập trung.

Về tác động đến khả năng học tập và chú ý, một nghiên cứu theo dõi khoảng 1.500 thiếu niên tại Hà Lan nhận thấy những trẻ đa nhiệm truyền thông thường xuyên có xu hướng khó tập trung, dễ bị phân tâm và đạt kết quả học tập thấp hơn các bạn đồng trang lứa.

Nhóm nghiên cứu cũng phân biệt giữa việc trẻ chủ động nghỉ và trường hợp bị tin nhắn hoặc thông báo ngắt quãng. Những lần gián đoạn ngoài ý muốn có xu hướng gây bất lợi hơn vì trẻ không kiểm soát được thời điểm chuyển sự chú ý.

Đa nhiệm truyền thông ảnh hưởng đến cảm xúc và hành vi

Tuổi vị thành niên là giai đoạn các em đang học cách đối diện với sự buồn chán, thất vọng và bất đồng. Khi điện thoại trở thành cách phản ứng quen thuộc mỗi lúc khó chịu, trẻ có thể có ít cơ hội hơn để nhận diện cảm xúc và tìm cách xử lý trong đời sống thực.

Ở một số trẻ, việc sử dụng thiết bị thiếu kiểm soát được ghi nhận cùng tình trạng dễ cáu gắt, tâm trạng thay đổi hoặc phản ứng mạnh trước những khó khăn nhỏ. Tuy nhiên, giấc ngủ, áp lực học tập, môi trường gia đình và sức khỏe tâm lý cũng có thể góp phần tạo nên những biểu hiện này.

Phụ huynh có thể giúp trẻ sử dụng thiết bị điện tử như thế nào?

Thay vì chỉ đếm số giờ sử dụng điện thoại, phụ huynh nên quan sát thiết bị có làm gián đoạn việc học, giấc ngủ, vận động và các mối quan hệ của trẻ hay không.

Tắt thông báo trong giờ học, đặt điện thoại ngoài tầm tay và chia bài tập thành các khoảng thời gian tập trung ngắn có thể giúp trẻ hạn chế việc chuyển sự chú ý liên tục.

Nếu tình trạng khó tập trung, cáu gắt, mất ngủ hoặc thay đổi hành vi kéo dài và ảnh hưởng rõ rệt đến cuộc sống, gia đình nên trao đổi với bác sĩ nhi khoa hoặc chuyên gia tâm lý trẻ em, thay vì tự chẩn đoán dựa trên một vài biểu hiện.