Việt Nam đứng thứ 4 về mức độ sẵn sàng tự chăm sóc sức khỏe
Việt Nam đạt 3,04/4 điểm về mức độ sẵn sàng tự chăm sóc sức khỏe, xếp thứ 4 trên 10 quốc gia được so sánh, sau Singapore, Úc và Đức.
Nghiên cứu mang tên "Đánh giá mức độ sẵn sàng của Việt Nam về tự chăm sóc sức khỏe và các yếu tố ảnh hưởng" được Viện Chiến lược và Chính sách y tế (Bộ Y tế) phối hợp cùng Opella Việt Nam công bố ngày 15/12.
Nghiên cứu được triển khai từ tháng 6 đến tháng 12/2025, dựa trên Khung chỉ số mức độ sẵn sàng tự chăm sóc sức khỏe của Liên đoàn Chăm sóc sức khỏe toàn cầu, gồm 4 yếu tố then chốt và 14 chỉ số thành phần.
Kết quả 3,04/4 cho thấy hệ thống y tế và khung chính sách của Việt Nam đã có nền tảng tương đối thuận lợi cho việc thúc đẩy tự chăm sóc sức khỏe, song niềm tin của người dân, khả năng tiếp cận dữ liệu sức khỏe và công cụ số vẫn là những thách thức cần tiếp tục cải thiện.
Nghiên cứu tại 4 địa phương, kết hợp định tính và định lượng
Nghiên cứu được thực hiện tại 4 địa phương đại diện cho các vùng khác nhau gồm Phú Thọ, Bắc Ninh, thành phố Huế và An Giang.
Nhóm nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp, bao gồm 5 cuộc phỏng vấn sâu với các nhà hoạch định chính sách, 28 cuộc thảo luận nhóm với nhà quản lý, cán bộ y tế và người dân, cùng khảo sát định lượng trên 171 cán bộ y tế và 418 người tiêu dùng.
Kết quả của 4 nhóm yếu tố then chốt
Kết quả nghiên cứu cho thấy Việt Nam đạt 3,04 điểm trên thang 4 điểm về mức độ sẵn sàng tự chăm sóc sức khỏe, xếp sau Singapore, Úc và Đức trong nhóm 10 quốc gia được so sánh.
Điểm số của 4 nhóm yếu tố then chốt lần lượt là:
- Sự ủng hộ và chấp nhận của các bên liên quan đạt 2,79 điểm
- Trao quyền cho bệnh nhân và người tiêu dùng đạt 3,06 điểm
- Chính sách y tế về tự chăm sóc sức khỏe đạt 3,05 điểm
- Môi trường pháp lý đạt 3,26 điểm.
Trong tổng số 14 chỉ số thành phần, có 9 chỉ số ghi nhận mức điểm từ 3 trở lên.
Sự ủng hộ và chấp nhận của các bên liên quan
Chỉ số "Nhân viên y tế tin tưởng và ủng hộ tự chăm sóc sức khỏe" đạt 3,03 điểm. Theo khảo sát, 73,1% cán bộ y tế tham gia nghiên cứu cho biết thường xuyên tư vấn người bệnh về tự chăm sóc sức khỏe.
Trong khi đó, chỉ số "Người dân tin tưởng và ủng hộ tự chăm sóc sức khỏe" đạt 2,38 điểm. Kết quả này cho thấy mức độ tin tưởng của người dân đối với tự chăm sóc sức khỏe còn thấp hơn so với các chỉ số khác, dù người dân vẫn sẵn sàng sử dụng thuốc không kê đơn trong một số trường hợp bệnh nhẹ.
Trao quyền cho bệnh nhân và người tiêu dùng
Chỉ số "Tự xét nghiệm" ghi nhận mức 3,36 điểm. Ngược lại, các chỉ số liên quan đến khả năng tiếp cận dữ liệu sức khỏe cá nhân (2,69 điểm) và công cụ số hỗ trợ tự chăm sóc sức khỏe (2,91 điểm) đạt mức điểm thấp hơn so với mặt bằng chung của nhóm.
.png)
Môi trường pháp lý
Đây là nhóm yếu tố có điểm số cao nhất với 3,26 điểm. Chỉ số tiếp cận và phân phối sản phẩm tự chăm sóc sức khỏe đạt 3,75 điểm. Tuy nhiên, báo cáo cũng lưu ý đến những vấn đề liên quan đến chất lượng sản phẩm trên các kênh phân phối trực tuyến.
Quảng cáo và giá
Đây là nhóm yếu tố có điểm số thấp nhất so với 3 nhóm yếu tố trên. Điều này phản ánh việc Việt Nam đang áp dụng các quy định quản lý chặt chẽ đối với hoạt động quảng cáo dược phẩm.
Tự chăm sóc sức khỏe trong bối cảnh chuyển đổi số: tiềm năng lớn nhưng chưa chạm người dùng
Những năm gần đây, Bộ Y tế và các địa phương đã từng bước xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử, hướng tới số hóa thông tin khám chữa bệnh và quản lý sức khỏe người dân trên phạm vi toàn quốc.
Song song đó, sổ sức khỏe điện tử tích hợp trên ứng dụng VNeID đang được triển khai nhằm hỗ trợ người dân theo dõi và sử dụng dữ liệu sức khỏe cá nhân trong quá trình chăm sóc và khám chữa bệnh.
Bên cạnh đó, hệ thống khám chữa bệnh từ xa (telemedicine, telehealth) cũng được mở rộng, tập trung vào việc kết nối tuyến cơ sở với tuyến trên, hỗ trợ tư vấn, theo dõi và quản lý người bệnh, đặc biệt tại các khu vực khó tiếp cận dịch vụ y tế chuyên sâu.
Nhiều cơ sở y tế hiện đã áp dụng hệ thống quản lý bệnh viện (HIS) cùng các hệ thống liên quan như quản lý xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh và lưu trữ dữ liệu y tế số, góp phần giảm phụ thuộc vào hồ sơ giấy và tăng cường khả năng liên thông dữ liệu trong hệ thống y tế.
Trong hoạt động khám chữa bệnh, thanh toán không dùng tiền mặt và các quy trình hành chính số hóa cũng đang được triển khai tại nhiều cơ sở y tế, nhằm rút ngắn thời gian chờ đợi và đơn giản hóa thủ tục cho người bệnh.
Cùng với đó, một số đơn vị y tế và địa phương đã bắt đầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), phân tích dữ liệu lớn (Big Data) trong hỗ trợ chẩn đoán, quản lý thông tin và hoạch định chính sách y tế.
Tuy nhiên, theo kết quả nghiên cứu, các chỉ số liên quan đến khả năng tiếp cận dữ liệu sức khỏe cá nhân và công cụ số hỗ trợ tự chăm sóc sức khỏe của người dân hiện vẫn ở mức dưới 3 điểm.
Nghiên cứu cũng ghi nhận rằng phần lớn dữ liệu sức khỏe hiện nay vẫn chủ yếu được lưu trữ và quản lý phục vụ công tác hành chính và chuyên môn, trong khi người dân chưa có nhiều cơ hội hoặc thói quen tiếp cận, theo dõi và sử dụng dữ liệu cá nhân cho việc chăm sóc sức khỏe hằng ngày. Các công cụ số hỗ trợ tự chăm sóc vì vậy chưa thực sự trở thành một phần quen thuộc trong đời sống thường nhật.
Tóm lại
Từ các kết quả trên, nghiên cứu đặt ra vấn đề về việc làm thế nào để các giải pháp số trong y tế có thể gắn kết chặt chẽ hơn với nhu cầu và khả năng sử dụng của người dân.
Trong đó, yếu tố trải nghiệm người dùng, khả năng hiểu và khai thác thông tin sức khỏe cá nhân, cũng như sự tích hợp của các công cụ số vào hoạt động chăm sóc sức khỏe hằng ngày được xem là những nội dung cần tiếp tục được xem xét trong quá trình triển khai chuyển đổi số y tế.
