Viêm mạn tính là gì và ảnh hưởng đến cơ thể như thế nào?
Viêm mạn tính là gì? Vì sao phản ứng vốn giúp bảo vệ cơ thể lại có thể gây hại khi kéo dài? Tìm hiểu nguyên nhân và cách phòng ngừa.
Khi bị đứt tay, vùng da quanh vết thương thường sưng, nóng, đỏ hoặc đau. Đây là những biểu hiện quen thuộc của phản ứng viêm, giúp cơ thể chống lại tác nhân gây hại và phục hồi tổn thương.
Thông thường, phản ứng này sẽ giảm dần khi cơ thể hồi phục. Tuy nhiên, đôi khi tình trạng viêm có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm mà không có biểu hiện rõ ràng. Đây được gọi là viêm mạn tính.
Viêm mạn tính là gì và có điểm nào khác với viêm thông thường?
Viêm là một phần trong cơ chế bảo vệ tự nhiên của hệ miễn dịch. Khi cơ thể bị thương hoặc nhiễm trùng, các tế bào miễn dịch được huy động để xử lý tác nhân gây hại và hỗ trợ quá trình hồi phục.
Viêm cấp tính thường khởi phát nhanh và giảm dần sau vài ngày, chẳng hạn phản ứng sưng đỏ quanh vết thương.
Trong khi đó, viêm mạn tính xảy ra khi phản ứng viêm tiếp tục tồn tại trong thời gian dài, có thể kéo dài nhiều tháng đến nhiều năm. Cleveland Clinic giải thích rằng, tình trạng viêm kéo dài có thể ảnh hưởng đến các mô và cơ quan trong cơ thể, đặc biệt khi không được kiểm soát.
Viêm mạn tính có thể liên quan đến nhiễm trùng kéo dài, bệnh tự miễn hoặc việc thường xuyên tiếp xúc với các tác nhân gây hại. Một số yếu tố lối sống cũng góp phần duy trì tình trạng viêm mức độ thấp, bao gồm:
- Thừa cân, béo phì, đặc biệt khi tích tụ nhiều mỡ nội tạng.
- Ít vận động, ngồi nhiều.
- Hút thuốc lá hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc.
- Thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài.
- Uống nhiều rượu bia.
- Chế độ ăn thiếu cân đối, thường xuyên tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến.
Trong đó, mỡ nội tạng là yếu tố đáng chú ý vì mô mỡ có thể sản xuất các chất truyền tín hiệu liên quan đến phản ứng viêm.
Viêm mạn tính ảnh hưởng đến cơ thể như thế nào?
Khác với viêm cấp tính, viêm mạn tính không phải lúc nào cũng gây sưng đỏ hoặc đau rõ rệt.
Tùy nguyên nhân, người bệnh có thể gặp những biểu hiện như mệt mỏi kéo dài, đau hoặc cứng khớp, rối loạn tiêu hóa. Tuy nhiên, đây đều là những triệu chứng không đặc hiệu và có thể xuất hiện trong nhiều tình trạng sức khỏe khác.
Viêm kéo dài có thể ảnh hưởng đến hoạt động của các mô và cơ quan. Nhiều nghiên cứu đã ghi nhận mối liên hệ giữa tình trạng viêm mạn tính với bệnh tim mạch, đái tháo đường type 2, một số loại ung thư và bệnh tự miễn.
Dù vậy, viêm không phải lúc nào cũng là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh. Trong một số trường hợp, phản ứng viêm góp phần thúc đẩy bệnh tiến triển, nhưng cũng có thể là hệ quả của bệnh lý đang tồn tại.
Để đánh giá tình trạng viêm, bác sĩ có thể dựa vào triệu chứng, tiền sử bệnh, khám lâm sàng và các xét nghiệm phù hợp. Một trong những xét nghiệm thường được sử dụng là protein phản ứng C (CRP). Tuy nhiên, chỉ số CRP tăng không đủ để xác định nguyên nhân hoặc chẩn đoán viêm mạn tính.
Có thể bạn quan tâm bài viết:
Có thể làm gì để hạn chế tình trạng viêm kéo dài?
Không phải mọi nguyên nhân gây viêm mạn tính đều có thể giải quyết bằng cách thay đổi lối sống. Những trường hợp liên quan đến bệnh tự miễn, nhiễm trùng hoặc bệnh lý khác vẫn cần được điều trị phù hợp.
Tuy nhiên, một số thói quen hằng ngày có thể giúp hạn chế các yếu tố liên quan đến tình trạng viêm mức độ thấp:
- Duy trì vận động: Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành nên có ít nhất 150 - 300 phút hoạt động thể chất cường độ vừa mỗi tuần.
- Ăn uống cân đối: Tăng rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, hạn chế thực phẩm nhiều đường, muối và chất béo chuyển hóa.
- Duy trì cân nặng phù hợp, đặc biệt khi có tình trạng thừa cân hoặc béo phì.
- Ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng kéo dài.
- Không hút thuốc, hạn chế rượu bia và chăm sóc sức khỏe răng miệng.
Không có một thực phẩm hay thói quen đơn lẻ nào có thể loại bỏ hoàn toàn tình trạng viêm mạn tính.
Nếu thường xuyên mệt mỏi, đau khớp hoặc rối loạn tiêu hóa kéo dài không rõ nguyên nhân, bạn nên đi khám để được đánh giá thay vì tự kết luận mình đang bị viêm mạn tính.
Duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát bệnh nền và thăm khám khi có triệu chứng bất thường kéo dài là những cách thiết thực để bảo vệ sức khỏe.
(Nguồn: Cleveland Clinic, Harvard Health, MedlinePlus, WHO)
