Vì sao thế giới quyết định bỏ giây nhuận sớm hơn 8 năm?
Từ ngày 20/5/2027, giờ chuẩn quốc tế sẽ không còn được thêm hoặc bớt giây nhuận. Thay đổi này được áp dụng sớm hơn 8 năm so với thời hạn muộn nhất là năm 2035.
Từ năm 1972, mỗi khi giờ nguyên tử và thời gian dựa trên vòng quay của Trái Đất chênh nhau gần một giây, các nhà đo lường lại thêm một giây nhuận vào giờ chuẩn quốc tế.
Tổng cộng 27 giây nhuận đã được bổ sung, lần gần nhất vào cuối năm 2016.
Tuy nhiên, việc thỉnh thoảng chèn thêm một giây đang trở thành bài toán khó với các hệ thống công nghệ cần thời gian chạy liên tục.
Ngày 15/10/2026, tại cuộc họp lần thứ 28 ở Versailles (Pháp), Hội nghị Toàn thể về Cân đo Quốc tế (CGPM) đã thông qua nghị quyết đưa giờ phối hợp quốc tế sang trạng thái liên tục từ ngày 20/5/2027.
Giây nhuận được tạo ra để làm gì?
Giờ phối hợp quốc tế, hay UTC, là chuẩn chung mà các quốc gia dùng để xác định giờ dân sự. Giờ Việt Nam, chẳng hạn, được tính bằng UTC cộng 7 giờ.
UTC được duy trì bằng hệ thống đồng hồ nguyên tử có độ ổn định rất cao. Trong khi đó, tốc độ tự quay của Trái Đất không hoàn toàn đều mà thay đổi dưới ảnh hưởng của khí quyển, đại dương, chuyển động bên trong hành tinh và lực hấp dẫn của Mặt Trăng.
Vì vậy, ngày thiên văn có thể dài hoặc ngắn hơn một chút so với 86.400 giây của đồng hồ nguyên tử.
Để hai cách tính giờ không lệch nhau quá xa, giây nhuận được đưa vào sử dụng từ năm 1972. Khi độ chênh giữa UTC và thời gian dựa trên vòng quay Trái Đất, gọi là UT1, tiến gần ngưỡng 0,9 giây, một giây có thể được thêm vào cuối tháng 6 hoặc tháng 12.
Khi đó, đồng hồ sẽ xuất hiện thời điểm bất thường là 23 giờ 59 phút 60 giây trước khi chuyển sang ngày mới. Đối với con người, một giây gần như không đáng kể.
Nhưng với máy tính, viễn thông, định vị vệ tinh, lưới điện và các hệ thống tài chính, một phút đột ngột có 61 giây có thể gây lỗi đồng bộ hoặc khiến dữ liệu được ghi nhận sai thứ tự.
Vì sao không chờ đến năm 2035?
Năm 2022, CGPM đã thống nhất rằng giới hạn chênh lệch giữa UTC và UT1 sẽ được nới rộng vào hoặc trước năm 2035, qua đó giảm nhu cầu sử dụng giây nhuận.
Một trong những lý do khiến việc chuyển đổi được ấn định sớm hơn là nguy cơ xuất hiện giây nhuận âm. Trong quá khứ, Trái Đất nhìn chung quay chậm hơn so với nhịp của đồng hồ nguyên tử, nên tất cả 27 lần hiệu chỉnh đều là cộng thêm một giây.
Tuy nhiên, tốc độ quay của hành tinh đã nhanh hơn đôi chút trong những năm gần đây. Nếu xu hướng này tiếp diễn, thế giới có thể phải bớt một giây khỏi UTC thay vì cộng thêm.
Đây sẽ là lần đầu tiên một giây nhuận âm được áp dụng. Các hệ thống công nghệ chưa từng trải qua tình huống một phút chỉ có 59 giây, nên nguy cơ xảy ra lỗi được đánh giá là đáng lo ngại hơn so với việc cộng thêm một giây.
Một hội thảo do Ủy ban Tư vấn về Thời gian và Tần số cùng Dịch vụ Quốc tế về Vòng quay Trái Đất và các Hệ quy chiếu tổ chức vào tháng 3/2025 ước tính khả năng phải áp dụng giây nhuận âm có thể lên tới 30% nếu chờ đến năm 2035.
Bên cạnh đó, các nhà cung cấp dịch vụ hiện xử lý giây nhuận theo nhiều cách khác nhau. Một số hệ thống chèn thẳng một giây, trong khi số khác kéo giãn sự điều chỉnh trong nhiều giờ.
Việc thiếu một phương pháp chung có thể khiến thời gian giữa các hệ thống không còn đồng nhất.
Có thể bạn quan tâm bài viết:
Giờ chuẩn có thể lệch với Trái Đất đến một giờ
Từ ngày 20/5/2027, UTC sẽ vận hành liên tục mà không còn những lần điều chỉnh từng giây. Độ chênh giữa UTC và UT1 được phép tăng lên tối đa 3.600 giây, tương đương một giờ.
Điều này không có nghĩa đồng hồ sẽ lập tức lệch một giờ so với vị trí của Mặt Trời. Khoảng chênh sẽ tích lũy rất chậm và có thể mất nhiều thế kỷ, thậm chí lâu hơn, mới tiến gần giới hạn mới.
Nghị quyết hiện cũng chưa quy định cụ thể rằng một giờ nhuận chắc chắn sẽ được thêm vào khi đạt ngưỡng này. Cách hiệu chỉnh trong tương lai vẫn cần được các tổ chức quốc tế tiếp tục nghiên cứu, tùy theo chuyển động thực tế của Trái Đất và nhu cầu công nghệ khi đó.
Những lĩnh vực cần biết chính xác vị trí quay của Trái Đất, như thiên văn học, trắc địa và một số ứng dụng vệ tinh, sẽ phải theo dõi phần chênh giữa UT1 và UTC từ dữ liệu định vị vệ tinh hoặc các dịch vụ chuyên môn, thay vì mặc định hai thang thời gian gần như trùng nhau.
Phần lớn mọi người gần như không nhận thấy thay đổi
Với phần lớn mọi người, điện thoại, máy tính và đồng hồ vẫn hiển thị giờ như bình thường. Múi giờ của các quốc gia cũng không thay đổi.
Thay đổi này chủ yếu ảnh hưởng đến các hệ thống cần đồng bộ thời gian chính xác và liên tục, như mạng viễn thông, trung tâm dữ liệu, lưới điện, giao thông, định vị vệ tinh và các dự án không gian.
Việc dừng cộng hoặc trừ thêm một giây không làm thời gian trên đồng hồ tách hẳn khỏi vòng quay của Trái Đất. Hai thang thời gian vẫn được theo dõi song song, chỉ là khoảng chênh được phép lớn hơn trước rất nhiều.
Với người dùng thông thường, ngày 20/5/2027 vẫn trôi qua như mọi ngày. Thay đổi quan trọng nhất là giờ chuẩn quốc tế sẽ không còn những lần thêm hoặc bớt một giây, giúp các hệ thống công nghệ vận hành liền mạch và dễ dự đoán hơn.
