Vì sao mùi hương của ông bà luôn có nét rất riêng?

Có những mùi hương chỉ cần thoáng qua cũng đủ khiến chúng ta nhớ về ông bà. Đó có thể là mùi quần áo trong chiếc tủ gỗ cũ, mùi chăn gối quen thuộc hay một hương thơm nhẹ nhàng khó gọi thành tên.

Mùi hương ấy không chỉ đến từ ngôi nhà, đồ vật hay những món ăn gắn với ký ức. Khi tuổi tác tăng, cơ thể cũng trải qua những thay đổi tự nhiên khiến mùi hương trên da trở nên khác trước.

Mùi tuổi tác có thể xuất hiện từ tuổi trung niên

Mùi cơ thể ở người lớn tuổi thường được mô tả giống mùi cỏ khô, dầu cũ, sách lâu năm hoặc quần áo được cất trong tủ.

Một trong những yếu tố góp phần tạo nên mùi hương đặc trưng của ông bà là 2-nonenal. Đây là hợp chất hình thành khi một số loại dầu tự nhiên trên bề mặt da bị oxy hóa, tương tự như cách dầu ăn thay đổi mùi sau khi tiếp xúc lâu với không khí.

Một nghiên cứu công bố năm 2001 đã phân tích mùi cơ thể của những người từ 26 đến 75 tuổi và phát hiện 2-nonenal trong mẫu của nhóm từ 40 tuổi trở lên.

Lượng axit béo không bão hòa omega-7 và lipid peroxide trên da cũng tăng theo tuổi, tạo điều kiện để hợp chất này hình thành nhiều hơn.

Vì sao càng lớn tuổi, mùi cơ thể càng dễ thay đổi?

Khi còn trẻ, làn da có khả năng tái tạo và chống lại quá trình oxy hóa tốt hơn. Theo thời gian, cơ chế bảo vệ tự nhiên của da dần suy giảm, đồng thời thành phần dầu trên bề mặt da cũng thay đổi.

Sự thay đổi thường bắt đầu rõ hơn từ tuổi trung niên, nhưng không giống nhau ở tất cả mọi người. Mùi có thể đậm hoặc nhẹ tùy thuộc vào đặc điểm làn da, gene, chế độ ăn uống, thuốc đang sử dụng, sức khỏe và môi trường sống.

Ánh nắng, thuốc lá, quần áo lâu ngày chưa giặt hoặc không gian ít thông thoáng cũng có thể khiến mùi lưu lại rõ hơn.

Mùi quen thuộc đôi khi chính ông bà lại không nhận ra

Mùi cơ thể thường thay đổi rất chậm. Vì vậy, não có thể dần thích nghi và không còn chú ý đến tín hiệu quen thuộc ấy.

Điều này giống như khi chúng ta không nhận thấy mùi riêng trong chính ngôi nhà của mình, nhưng một vị khách vừa bước vào lại dễ dàng cảm nhận được.

Bên cạnh đó, 2-nonenal có xu hướng bám vào da, quần áo, chăn ga và các bề mặt vải. Tắm rửa có thể giúp mùi nhẹ đi, nhưng khó loại bỏ hoàn toàn vì cơ thể vẫn tiếp tục tạo ra hợp chất này.

Mùi hương của ông bà không hẳn khó chịu như nhiều người nghĩ

Một nghiên cứu đăng trên PLOS ONE đã thu thập mẫu mùi cơ thể từ ba nhóm tuổi, gồm nhóm trẻ từ 20 đến 30 tuổi, nhóm trung niên từ 45 đến 55 tuổi và nhóm cao tuổi từ 75 đến 95 tuổi.

Khi 41 tình nguyện viên đánh giá các mẫu, họ nhận ra mùi của nhóm cao tuổi chính xác hơn hai nhóm còn lại. Tuy nhiên, mùi hương này lại được cảm nhận là nhẹ và ít khó chịu hơn so với mùi của nhóm trẻ và trung niên.

Vì vậy, mùi hương quen thuộc của ông bà có thể là dấu ấn tự nhiên của thời gian, chứ không nhất thiết là một mùi khó chịu.

Có những mùi hương đến từ ký ức, không chỉ từ làn da

Mùi mà chúng ta nhớ về ông bà thường là sự kết hợp của nhiều yếu tố, chẳng hạn:

• Quần áo và chăn ga quen thuộc;
• Chiếc tủ gỗ hoặc những món đồ lâu năm;
• Dầu gió, mỹ phẩm hay nước hoa thường dùng;
• Mùi trà, món ăn hoặc căn bếp trong nhà;
• Không khí và cách bài trí của không gian sống.

Khứu giác có mối liên hệ chặt chẽ với trí nhớ. Vì thế, một mùi hương quen thuộc có thể nhanh chóng đưa chúng ta trở về những buổi chiều ở nhà ông bà, bữa cơm gia đình hay cảm giác được chăm sóc khi còn nhỏ.

Mùi hương của ông bà vì vậy không chỉ là sự thay đổi của cơ thể theo tuổi tác, mà còn là một phần của những ký ức được lưu giữ qua năm tháng.

Những việc nhỏ chúng ta có thể làm cùng ông bà

Để mùi cơ thể nhẹ hơn, chúng ta có thể hỗ trợ ông bà:

• Lựa chọn sản phẩm làm sạch dịu nhẹ;
• Chuẩn bị và thay quần áo, đồ ngủ thường xuyên;
• Giặt chăn ga, khăn tắm định kỳ;
• Mở cửa để phòng ở thông thoáng;
• Nhắc ông bà lau khô các vùng có nếp gấp trên da;
• Hạn chế tiếp xúc với khói thuốc và bảo vệ da khi ra nắng.

Khi hỗ trợ ông bà vệ sinh cơ thể, nên thực hiện nhẹ nhàng, tránh chà xát mạnh hoặc sử dụng chất tẩy rửa quá mức vì làn da lớn tuổi thường mỏng, khô và dễ tổn thương.

Một số sản phẩm chứa chiết xuất quả hồng được quảng bá với khả năng hỗ trợ giảm 2-nonenal. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu quy mô lớn chứng minh những sản phẩm này có thể loại bỏ hoàn toàn hợp chất gây mùi.

Nếu mùi cơ thể thay đổi đột ngột, trở nên nồng bất thường hoặc đi kèm sụt cân, sốt, đổ mồ hôi nhiều, tổn thương da hay thay đổi nước tiểu, ông bà nên được đưa đi khám để tìm nguyên nhân.

Mùi hương của ông bà có thể thay đổi theo tuổi tác, giống như mái tóc bạc hay những nếp nhăn xuất hiện theo thời gian. Nhưng với nhiều người, đó vẫn là một mùi hương thân thuộc, chỉ cần bắt gặp cũng đủ gợi nhớ về một khoảng trời tuổi thơ.

(Nguồn: Journal of Investigative Dermatology, PLOS ONE, Popular Science)