Vi khuẩn có thể âm thầm sinh sôi trong miếng bọt biển rửa chén dù trông vẫn sạch

Nhiều người chỉ thay miếng bọt biển rửa chén khi nó bắt đầu có mùi, đổi màu hoặc trở nên nhớt. Tuy nhiên, những dấu hiệu này không phản ánh chính xác lượng vi khuẩn đang tồn tại bên trong.

Một nghiên cứu năm 2026 cho thấy một số vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm vẫn có thể sinh sôi và tồn tại trên miếng bọt biển mà không tạo ra mùi hoặc thay đổi dễ nhận thấy bằng mắt thường.

Điều đáng lưu ý không nằm ở việc miếng rửa chén có bẩn thấy rõ hay không, mà ở khả năng vi khuẩn từ đó lan sang bát đĩa, bề mặt bếp và thực phẩm.

Vì sao miếng bọt biển rửa chén trông sạch vẫn chưa chắc an toàn?

Miếng bọt biển có cấu trúc xốp, thường xuyên ẩm và dễ giữ lại vụn thức ăn. Những đặc điểm này tạo ra môi trường thuận lợi để nhiều loại vi sinh vật tồn tại và phát triển.

Trong nghiên cứu đăng trên Journal of Food Protection, các nhà khoa học thuộc Viện Đánh giá rủi ro Liên bang Đức (BfR) đưa vi khuẩn E. coli, Salmonella Enteritidis và Staphylococcus aureus vào những miếng bọt biển có sẵn hệ vi sinh vật. Sau đó, họ theo dõi khả năng sinh trưởng, tồn tại và lan truyền của chúng trong 14 ngày.

Kết quả cho thấy cả ba loại vi khuẩn đều tồn tại trong miếng bọt biển ít nhất hai tuần. E. coli và Salmonella nhanh chóng hình thành quần thể ổn định, trong khi S. aureus phát triển ở mức thấp hơn. Vi khuẩn vẫn được phát hiện sau khi miếng bọt biển được để khô trong ba ngày.

Đáng chú ý, lượng vi khuẩn không tương ứng với mùi hoặc màu sắc của miếng rửa chén. Ngay cả khi số lượng vi khuẩn đã nhiều, miếng bọt biển vẫn có thể không hôi và không đổi màu rõ rệt. Vì thế, việc nhìn hoặc ngửi thử không phải cách đáng tin cậy để quyết định dụng cụ này còn sạch hay không.

Vi khuẩn có thể từ miếng rửa chén lây lan sang đâu?

Trong quá trình rửa chén hoặc lau bếp, miếng bọt biển thường tiếp xúc với tay, bồn rửa, dao thớt, mặt bàn và bát đĩa. Nếu vi khuẩn gây bệnh đã có mặt bên trong, lực ép nhẹ khi lau cũng có thể đưa chúng sang bề mặt khác.

Thí nghiệm của BfR ghi nhận vi khuẩn có thể chuyển từ miếng bọt biển sang bề mặt chỉ qua tiếp xúc dưới áp lực nhẹ. Từ đó, chúng có thể tiếp tục lan sang thực phẩm, đặc biệt khi thực phẩm được ăn sống hoặc không được nấu chín kỹ.

Nguy cơ lây nhiễm chéo đáng chú ý hơn khi miếng rửa chén được dùng để lau nước từ thịt sống rồi tiếp tục rửa bát đĩa hoặc vệ sinh khu vực chế biến thức ăn.

Dù vậy, kết quả nghiên cứu không có nghĩa mỗi lần sử dụng miếng rửa chén đều dẫn đến ngộ độc thực phẩm. Nghiên cứu được thực hiện trong điều kiện kiểm soát và không đo trực tiếp nguy cơ mắc bệnh ở người.

Khả năng gây bệnh còn phụ thuộc vào loại và lượng vi khuẩn, cách sử dụng miếng rửa chén, thực phẩm tiếp xúc sau đó, mức độ nấu chín và sức đề kháng của từng người.

Điều có thể rút ra là miếng bọt biển có khả năng lưu giữ và phát tán vi khuẩn trong bếp, đặc biệt khi được dùng cho nhiều mục đích.

Các gia đình có trẻ nhỏ, người cao tuổi, người có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch nên thận trọng hơn vì những nhóm này có thể dễ bị ảnh hưởng nặng khi mắc bệnh do thực phẩm.

Khi nào nên thay miếng rửa chén?

Không có một lịch thay cố định phù hợp với mọi gia đình, bởi tần suất còn phụ thuộc vào cách sử dụng. Tuy nhiên, không nên chờ đến khi miếng rửa chén có mùi, nhớt hoặc đổi màu mới thay.

• Thay miếng rửa chén thường xuyên, nhất là trong gia đình có người thuộc nhóm dễ bị tổn thương.
• Bỏ miếng rửa chén sau khi dùng để lau bề mặt từng tiếp xúc với thịt sống.
• Có thể giảm lượng vi khuẩn bằng cách xử lý miếng bọt biển trong nước nóng trên 70°C ít nhất hai phút.
• Cân nhắc dùng bàn chải rửa chén hoặc khăn vi sợi (microfiber) vì các dụng cụ này thường khô nhanh và dễ làm sạch hơn.
• Khi giặt khăn vi sợi hoặc vệ sinh dụng cụ trong máy rửa bát, nên chỉnh nhiệt độ từ 60°C trở lên để giảm lượng vi khuẩn hiệu quả hơn.

Mục tiêu không phải biến căn bếp thành môi trường hoàn toàn vô trùng. Điều quan trọng hơn là hạn chế để vi khuẩn từ thực phẩm sống đi theo miếng rửa chén rồi lan sang bát đĩa, thức ăn và những bề mặt thường xuyên tiếp xúc bằng tay.

(Nguồn: BfR, Journal of Food Protection)