Tại sao chúng ta vẫn thường hay nghĩ mèo là loài lạnh lùng?

Nhiều người thường cho rằng lạnh lùng và khó gần là bản tính vốn có của mèo. Tuy nhiên, khi dùng những khái niệm mang tính tâm lý của con người để lý giải hành vi này có thật sự hợp lý không? Liệu chúng ta có đang nhìn mèo theo cách chưa thật sự phù hợp với bản chất của chúng?

Hai điều chúng ta thường hiểu sai về loài mèo

Một nghiên cứu sinh tâm lý học tại Đại học Liverpool tên là Becky Evans đã thực hiện một khảo sát dành cho những người tin rằng mèo của mình có những hành vi khó hiểu.

Khi được hỏi, nhiều con sen kể lại những tình huống rất quen thuộc như mèo hay bắt nạt thú cưng khác, ngang nhiên chiếm chỗ ngủ của chó, hay nằm rình trên bàn bếp để bất ngờ vồ lấy người trong nhà.

Mèo là loài lạnh lùng và khó gần

Thực ra, những hành động trên là các hành vi tự nhiên của mèo. Theo Mikel Maria Delgado, nhà nghiên cứu hành vi mèo tại Đại học California (Davis), vấn đề có thể nằm ở cách con người nhìn nhận chúng. Khi nói mèo lạnh lùng hay khó gần, chúng ta thường vô thức so sánh chúng với những chú chó.

Chó đã được con người thuần hóa trong thời gian dài hơn và được định hình theo cách gần với con người hơn. Delgado cho biết con người có xu hướng yêu thích những gì giống mình. Họ thích nụ cười, thích việc chó làm theo mệnh lệnh, phản hồi nhanh và duy trì giao tiếp bằng mắt.

Trong khi đó, mèo không có cấu trúc cơ mặt đủ để tạo ra nhiều biểu cảm như chó hoặc con người. Khi nhìn một con mèo với ánh mắt dửng dưng, nhiều người cảm thấy như đang đối diện với một cá thể không thể hiện cảm xúc.

Thực tế, đó chỉ là đặc điểm khuôn mặt của mèo, chúng thường giao tiếp chủ yếu qua vị trí tai và đuôi. Đời sống cảm xúc của chúng có thể khó đoán cho đến khi con người dành thời gian quan sát và hiểu chúng.

Ở chiều ngược lại, chó dần học được cách thể hiện cảm xúc giống con người. Chúng có thể kéo khóe miệng thành biểu cảm giống như đang cười, hoặc cúi đầu theo cách dễ khiến người khác nghĩ rằng chúng đang biết lỗi.

Cũng như con người đã thay đổi ngoại hình của chó qua quá trình lai tạo, họ cũng khiến loài vật này trở nên nhạy cảm hơn với tín hiệu xã hội. Những chú chó biết nâng chân mày để tạo biểu cảm đáng yêu thường có khả năng được nhận nuôi cao hơn.

Mèo thường nghĩ rằng chúng mới là chủ thực sự

Một nhận định khá phổ biến là mèo dường như không quá quan tâm đến chủ, ngoài việc xem con người như nguồn cung cấp thức ăn ổn định. Từ đó, không ít câu nói đùa ra đời, kiểu như thật ra mèo mới là chủ, và con người có nhiệm vụ phục vụ việc ăn uống và sinh hoạt cho chúng.

Trong các nghiên cứu về mối quan hệ giữa thú cưng và chủ nuôi, chó thường được đánh giá là gắn bó hơn. Các nghiên cứu này thường sử dụng phương pháp tình huống lạ (Ainsworth Strange Situation) do Mary Ainsworth phát triển.

Trong thử nghiệm này, thú cưng được đặt vào một môi trường mới, có thể ở một mình, ở cùng chủ hoặc ở với người lạ. Kết quả cho thấy chó thường cảm thấy an tâm hơn khi có chủ bên cạnh, trong khi mèo lại không bộc lộ phản ứng rõ ràng trước sự hiện diện của con người trong hoàn cảnh này.

Tuy nhiên, Delgado cho rằng kết quả này còn chịu ảnh hưởng từ thói quen của từng loài. Chó thường xuyên được đưa ra ngoài và làm quen với môi trường mới.

Trong khi đó, mèo có tính lãnh thổ cao và hiếm khi rời khỏi nhà, trừ những lần đi khám thú y. Vì vậy, phản ứng có vẻ dửng dưng đôi khi lại xuất phát từ cảm giác căng thẳng khi ở nơi xa lạ.

Mỗi chú mèo đều có những hệ điều hành riêng

Trên thực tế, mỗi chú mèo đều có tính cách riêng. Có những con khiến người khác dè chừng, nhưng cũng có những con thích quấn quýt và gần gũi.

Với những con sen lâu năm, những hành vi tưởng chừng khó hiểu này lại không phải vấn đề quá lớn. Thậm chí, đó còn là một phần khiến mèo trở nên đặc biệt.