Hết cúm A rồi, vì sao vẫn có nguy cơ viêm phổi?
Tưởng đã khỏi cúm A nhưng vài ngày sau lại sốt, ho nặng hơn? Vì sao nguy cơ viêm phổi vẫn còn ngay cả khi các triệu chứng cúm đã thuyên giảm?
Sau vài ngày sốt, ho và mệt mỏi vì cúm A, nhiều người thở phào khi sức khỏe dần hồi phục. Thế nhưng, có trường hợp vừa khỏe lên được vài hôm lại sốt trở lại, ho nặng hơn hoặc xuất hiện khó thở.
Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo viêm phổi, một trong những biến chứng nghiêm trọng của cúm.
Vì sao viêm phổi vẫn có thể xuất hiện khi các triệu chứng cúm đã thuyên giảm? Những ai có nguy cơ cao và đâu là những dấu hiệu cần chú ý để thăm khám kịp thời?
Vì sao đã đỡ cúm nhưng vẫn có nguy cơ viêm phổi?
Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do vi rút cúm A (influenza A) gây ra. Khi xâm nhập vào cơ thể, vi rút có thể làm tổn thương lớp tế bào bảo vệ đường thở, khiến hệ hô hấp dễ bị các tác nhân gây bệnh khác tấn công hơn.
Bình thường, đường hô hấp có một hệ thống bảo vệ tự nhiên gồm lớp chất nhầy và những lông chuyển rất nhỏ trên bề mặt niêm mạc. Lớp chất nhầy giúp giữ lại bụi bẩn, vi khuẩn và các tác nhân có hại. Trong khi đó, lông chuyển liên tục chuyển động để đưa lớp chất nhầy này về phía họng, giúp loại bỏ các tác nhân bị giữ lại khỏi đường thở.
Khi vi rút cúm A tấn công, lớp tế bào niêm mạc có thể bị tổn thương, làm ảnh hưởng đến hoạt động của lông chuyển. Đồng thời, phản ứng miễn dịch của cơ thể cũng có thể thay đổi, khiến khả năng chống lại vi khuẩn suy giảm tạm thời.
Đây là cơ hội để một số vi khuẩn như phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae) hoặc tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus) gây nhiễm trùng thứ phát, trong đó có viêm phổi.
Một nghiên cứu tổng quan công bố năm 2026 trên Frontiers in Microbiology cũng phân tích cách vi rút cúm A làm suy yếu hàng rào bảo vệ đường hô hấp và ảnh hưởng đến phản ứng miễn dịch, từ đó làm tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn.
Điều này lý giải vì sao một số người mắc cúm A có thể trải qua hai giai đoạn bệnh khá rõ rệt. Ban đầu, các triệu chứng như sốt, ho và mệt mỏi xuất hiện rồi dần thuyên giảm sau vài ngày. Tuy nhiên, sau khi cảm thấy khỏe hơn, người bệnh có thể sốt trở lại hoặc ho nặng hơn. Đây có thể là dấu hiệu của tình trạng nhiễm khuẩn thứ phát, bao gồm viêm phổi.
Ngoài tình trạng bội nhiễm vi khuẩn, vi rút cúm A cũng có thể trực tiếp gây viêm phổi. Vì vậy, viêm phổi liên quan đến cúm có thể do vi rút, vi khuẩn hoặc tình trạng đồng nhiễm cả hai tác nhân.
Ho dai dẳng sau cúm: Khi nào cần nghĩ đến viêm phổi?
Hết sốt nhưng vẫn còn ho là tình trạng nhiều người gặp phải sau cúm. Tuy nhiên, không phải cứ ho kéo dài là người bệnh đã bị viêm phổi.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), các triệu chứng cúm thông thường có xu hướng thuyên giảm trong khoảng 3 - 7 ngày. Riêng ho và cảm giác mệt mỏi có thể kéo dài hơn hai tuần, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người có bệnh phổi mạn tính.
Vì vậy, thay vì chỉ chú ý đến thời gian ho kéo dài, người bệnh cần theo dõi các triệu chứng thay đổi như thế nào trong quá trình hồi phục, nhất là khi sức khỏe đang cải thiện nhưng bất ngờ trở nặng.
Một số dấu hiệu cần đi khám sớm bao gồm:
- Sốt trở lại: Cơn sốt tái xuất hiện sau khi đã hạ sốt và cảm thấy khỏe hơn.
- Ho ngày càng nặng: Cơn ho tăng lên rõ rệt sau một thời gian thuyên giảm.
- Khó thở hoặc thở nhanh: Người bệnh cảm thấy hụt hơi, thở mệt hơn bình thường, kể cả khi hoạt động nhẹ.
- Đau ngực khi hít thở hoặc ho: Cảm giác đau xuất hiện hoặc tăng lên khi hít sâu.
- Mệt mỏi bất thường: Cơ thể suy yếu rõ rệt, khó thực hiện các sinh hoạt thường ngày dù trước đó đã có dấu hiệu hồi phục.
Trong đó, CDC đặc biệt lưu ý tình trạng sốt hoặc ho đã cải thiện nhưng sau đó quay trở lại hay trở nặng là một trong những dấu hiệu cảnh báo biến chứng của cúm.
Nếu xuất hiện các biểu hiện nghiêm trọng như khó thở nhiều, môi hoặc mặt tím tái, đau tức ngực kéo dài, lú lẫn đột ngột hoặc khó đánh thức, người bệnh cần được cấp cứu ngay. Với trẻ nhỏ, các dấu hiệu như thở nhanh, rút lõm lồng ngực cũng cần được đánh giá y tế khẩn cấp, đặc biệt khi trẻ lừ đừ hoặc giảm đáp ứng.
Những biểu hiện trên có thể liên quan đến viêm phổi hoặc các biến chứng khác của cúm. Để xác định nguyên nhân, bác sĩ sẽ thăm khám, đánh giá tình trạng hô hấp và có thể chỉ định đo độ bão hòa oxy, chụp X-quang phổi hoặc thực hiện các xét nghiệm phù hợp.
Mời bạn đọc thêm bài viết sau:
Những ai cần đặc biệt cảnh giác với viêm phổi sau cúm A?
Viêm phổi có thể xảy ra ở bất kỳ ai mắc cúm, kể cả người trước đó khỏe mạnh. Tuy nhiên, một số nhóm có nguy cơ cao gặp biến chứng nghiêm trọng hơn, bao gồm:
- Trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi có hệ miễn dịch còn đang phát triển.
- Người từ 65 tuổi trở lên, do khả năng đáp ứng miễn dịch và dự trữ chức năng của cơ thể có thể suy giảm theo tuổi.
- Phụ nữ mang thai, do những thay đổi về miễn dịch và sinh lý trong thai kỳ.
- Người mắc bệnh mạn tính như hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), bệnh tim mạch hoặc đái tháo đường.
- Người suy giảm miễn dịch, bao gồm người mắc một số bệnh lý ảnh hưởng đến miễn dịch hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch.
Một điểm đáng chú ý là người cao tuổi mắc cúm hoặc viêm phổi đôi khi không có biểu hiện sốt rõ ràng như người trẻ.
Thay vào đó, gia đình có thể nhận thấy người bệnh đột ngột lú lẫn, yếu đi, ăn uống kém hoặc giảm khả năng thực hiện những sinh hoạt hằng ngày. Đây là những thay đổi cần được đánh giá y tế, ngay cả khi các triệu chứng hô hấp không quá nổi bật.
Làm gì để giảm nguy cơ viêm phổi sau cúm?
Bên cạnh việc theo dõi những dấu hiệu bất thường, người dân có thể chủ động giảm nguy cơ gặp biến chứng bằng một số biện pháp sau.
Điều trị cúm đúng cách ngay từ đầu
Người thuộc nhóm nguy cơ cao, hoặc có triệu chứng cúm nghiêm trọng hay tiến triển nặng, nên được thăm khám và tư vấn điều trị sớm.
Các thuốc kháng vi rút cúm như oseltamivir có hiệu quả tốt nhất khi được bắt đầu trong vòng 48 giờ đầu sau khi xuất hiện triệu chứng. Với người bệnh nặng hoặc có nguy cơ biến chứng cao, bác sĩ vẫn có thể chỉ định thuốc ngay cả khi đã qua khoảng thời gian này.
Việc điều trị cần dựa trên đánh giá y tế, thay vì tự ý mua thuốc kháng vi rút hoặc kháng sinh.
Tiếp tục theo dõi khi các triệu chứng đã thuyên giảm
Trong thời gian hồi phục, người bệnh nên nghỉ ngơi phù hợp, uống đủ nước và chú ý đến những thay đổi về nhịp thở, mức độ ho, thân nhiệt và khả năng sinh hoạt.
Nếu đã khỏe hơn nhưng đột ngột sốt trở lại hoặc khó thở, người bệnh cần đi khám để tìm nguyên nhân.
Đặc biệt, kháng sinh không có tác dụng điều trị vi rút cúm. Thuốc chỉ được sử dụng khi bác sĩ xác định hoặc nghi ngờ có nhiễm khuẩn cần điều trị.
Chủ động phòng ngừa bằng vắc xin phù hợp
Tiêm vắc xin cúm hằng năm là một trong những biện pháp giúp giảm nguy cơ mắc cúm và các biến chứng nghiêm trọng.
Bên cạnh đó, vắc xin phế cầu có thể giúp phòng ngừa bệnh do những chủng phế cầu khuẩn được vắc xin bao phủ, bao gồm một số trường hợp viêm phổi do phế cầu.
Tùy theo độ tuổi, tình trạng sức khỏe và tiền sử tiêm chủng, người dân có thể trao đổi với nhân viên y tế để lựa chọn vắc xin phù hợp.
(Nguồn: Frontiers in Microbiology, CDC,
*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.