Bỏ đề xuất cho người dưới 18 tuổi tự đăng ký hiến mô, tạng và hiến xác
Trong dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) gửi đại biểu Quốc hội ngày 1/11, Chính phủ đã rút đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể và hiến xác. Quyền bày tỏ nguyện vọng và đăng ký hiến chỉ áp dụng với người từ đủ 18 tuổi trở lên.
So với dự thảo trình Quốc hội ngày 21/10, phiên bản mới đã bỏ quy định cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến nếu có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện. Các quy định liên quan đến việc thay đổi hoặc hủy đăng ký hiến của nhóm tuổi này cũng được loại bỏ.
Cần lưu ý, nội dung được rút lại là quyền tự đăng ký hiến của người dưới 18 tuổi. Điều này không nên được hiểu thành lệnh cấm tuyệt đối mọi trường hợp lấy mô, bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi sau khi qua đời. Những trường hợp này còn phụ thuộc vào quy định cụ thể về sự đồng ý của người đại diện và các điều kiện pháp lý trong bản dự thảo cuối cùng.
Dự án luật được Quốc hội khóa XVI thảo luận tại hội trường sáng 2/11. Cuối phiên, Bộ trưởng Bộ Y tế sẽ giải trình những vấn đề được đại biểu nêu. Đây vẫn là dự thảo luật đang được xem xét, chưa phải quy định đã được thông qua và có hiệu lực.
Người dưới 18 tuổi chỉ được hiến mô tái sinh trong trường hợp đặc biệt
Theo dự thảo ngày 1/11, người dưới 18 tuổi không được hiến bộ phận cơ thể khi còn sống.
Nhóm tuổi này chỉ có thể hiến mô tái sinh, trừ máu và thành phần máu, cho anh ruột, chị ruột hoặc em ruột khi không có người hiến trưởng thành phù hợp.
Mô tái sinh là loại mô có khả năng được cơ thể phục hồi hoặc tạo lại sau khi hiến. Những ví dụ được đề cập trong quá trình thảo luận dự luật gồm tủy xương và tế bào gốc tạo máu.
Đây không phải là các bộ phận cơ thể như gan, thận, tim hay phổi. Người dưới 18 tuổi tuyệt đối không được hiến những bộ phận này khi còn sống.
Để việc hiến mô được thực hiện, người dưới 18 tuổi phải đáp ứng đồng thời các điều kiện:
- Chỉ hiến mô tái sinh, không bao gồm máu và thành phần máu.
- Chỉ được hiến những loại mô thuộc danh mục do cơ quan có thẩm quyền quy định.
- Không có người hiến trưởng thành phù hợp.
- Người nhận phải là anh ruột, chị ruột hoặc em ruột.
- Người hiến phải đáp ứng điều kiện về sức khỏe.
- Người nhận phải là anh ruột, chị ruột hoặc em ruột.
- Có văn bản đồng ý của cả cha đẻ và mẹ đẻ. Nếu một trong hai người đã mất, cần văn bản đồng ý của người còn lại.
- Người hiến và cha mẹ phải được tư vấn độc lập trước khi quyết định.
So với dự thảo trước, phạm vi người nhận đã được thu hẹp đáng kể. Phương án trình Quốc hội ngày 21/10 từng đề xuất người từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi được hiến mô tái sinh cho thành viên gia đình; người dưới 15 tuổi có thể hiến cho cha, mẹ, anh, chị hoặc em ruột. Bản mới không còn phân nhóm theo mốc 15 tuổi và cũng không cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh cho cha mẹ.
Việc giới hạn người nhận là anh, chị, em ruột cũng giúp tránh tình huống cha mẹ vừa là người đồng ý cho con hiến mô, vừa là người trực tiếp nhận mô từ con.
Cả người hiến và cha mẹ đều phải được tư vấn độc lập
Dự thảo mới yêu cầu người hiến dưới 18 tuổi cùng cha đẻ, mẹ đẻ của người này đều phải được tư vấn độc lập về pháp luật, sức khỏe và được đánh giá về tâm lý, xã hội trước khi quyết định.
Hội đồng tư vấn tại cơ sở lấy mô gồm các chuyên gia về y tế, pháp luật và tâm lý. Thành viên hội đồng không được trực tiếp tham gia lấy hoặc ghép mô trong chính trường hợp mà mình đã tư vấn.
Bác sĩ quyết định người hiến có đủ điều kiện cũng không được đồng thời là người chẩn đoán, chỉ định ghép hoặc tư vấn cho người hiến.
Những yêu cầu này nhằm bảo đảm gia đình được cung cấp đầy đủ thông tin và quyết định hiến không xuất phát từ sự lừa dối hay ép buộc.
Dự thảo cũng nghiêm cấm việc dụ dỗ, lừa dối hoặc ép buộc người khác hiến mô, bộ phận cơ thể; lợi dụng quan hệ giám hộ, chăm sóc thay thế hoặc nuôi con nuôi để thực hiện việc hiến, lấy mô hay bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi.
Có thể bạn quan tâm bài viết:
Vì sao đề xuất được điều chỉnh?
Việc mở rộng quyền đăng ký hiến cho người dưới 18 tuổi gây nhiều tranh luận khi dự thảo được trình Quốc hội, nhất là về khả năng nhận thức, quyền tự quyết của trẻ em và nguy cơ trẻ bị gây áp lực trong quan hệ gia đình.
Cơ quan thẩm tra đề nghị thu hẹp phạm vi người nhận mô, tham khảo Công ước Oviedo, theo đó chỉ cho phép hiến mô tái sinh cho anh, chị, em. Tại phiên thảo luận tổ, nhiều đại biểu cũng đề nghị chỉ cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh như tủy xương, tế bào gốc; có ý kiến đề nghị không cho người dưới 18 tuổi hiến mô khi còn sống.
Như vậy, dự thảo ngày 1/11 không loại bỏ hoàn toàn khả năng người dưới 18 tuổi hiến mô khi còn sống. Ngoại lệ được giới hạn ở mô tái sinh, không bao gồm máu và thành phần máu, người nhận phải là anh, chị hoặc em ruột, đồng thời phải đáp ứng các điều kiện chặt chẽ về người hiến trưởng thành phù hợp, sự đồng ý của cha mẹ và tư vấn độc lập.
*Nộ dung bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin tham khảo về dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi). Nội dung dự thảo có thể tiếp tục được chỉnh lý trước khi thông qua. Mọi quyết định liên quan nên được cân nhắc dựa trên quy định chính thức và sự tư vấn của chuyên gia pháp lý, y tế.