Phong tục hóa trang Halloween bắt nguồn từ đâu?
Vì sao hóa trang Halloween gắn liền với ma quỷ, phù thủy và những hình tượng đáng sợ? Cùng khám phá những câu chuyện phía sau những bộ trang phục kỳ dị.
Từ những bộ trang phục ma quỷ, phù thủy đến các nhân vật điện ảnh nổi tiếng, hóa trang gần như trở thành hoạt động không thể thiếu mỗi dịp Halloween. Tuy nhiên, ít ai biết rằng phong tục này từng gắn với niềm tin về việc bảo vệ con người khỏi những linh hồn lang thang.
Vậy vì sao người xưa lại chọn cách hóa thân thành những hình dạng kỳ dị trong đêm Halloween, và phong tục này đã thay đổi như thế nào qua thời gian?
Người xưa giả làm ma quỷ vào đêm Halloween vì sợ hãi điều gì?
Nguồn gốc của tục hóa trang Halloween thường được liên hệ với Samhain, một lễ hội cổ xưa của người Celt, từng sinh sống tại những vùng đất ngày nay thuộc Ireland, Scotland và một số khu vực khác ở châu Âu.
Samhain được tổ chức vào khoảng đêm 31/10, trước ngày 1/11, đánh dấu thời điểm kết thúc mùa thu hoạch và bắt đầu mùa đông. Đối với người Celt, đây còn là thời điểm mang nhiều ý nghĩa tâm linh.
Theo quan niệm dân gian, ranh giới giữa thế giới người sống và người chết trở nên mong manh vào đêm Samhain. Người ta tin rằng linh hồn của những người đã khuất cùng các thực thể siêu nhiên có thể xuất hiện trong thế giới con người.
Niềm tin này được cho là một trong những lý do hình thành tục cải trang. Người xưa có thể đeo mặt nạ hoặc khoác lên mình những bộ trang phục kỳ dị nhằm đánh lừa các linh hồn, khiến chúng không nhận ra mình hoặc tưởng rằng họ cũng thuộc về thế giới siêu nhiên.
Một số cách lý giải khác cho rằng những hình dạng đáng sợ còn được sử dụng để xua đuổi các thế lực xấu.
Khác với những bộ trang phục được thiết kế cầu kỳ ngày nay, các hình thức hóa trang dân gian trước đây chủ yếu sử dụng vật liệu có sẵn.
Những ghi chép về phong tục tại Ireland và Scotland qua các thế kỷ sau đề cập đến việc sử dụng da động vật, rơm rạ, vải trắng hoặc mặt nạ để tạo hình những nhân vật kỳ dị. Một số người còn che mặt hoặc hóa trang thành hình tượng gắn với thế giới người chết.
Tuy nhiên, những tư liệu trực tiếp mô tả nghi lễ Samhain từ hơn 2.000 năm trước còn khá hạn chế. Vì vậy, các nhà nghiên cứu chủ yếu dựa vào những phong tục dân gian được lưu truyền qua nhiều thế hệ để tìm hiểu nguồn gốc của việc hóa trang.
Mời bạn đọc thêm bài viết sau:
Tục hóa trang Halloween đã thay đổi ra sao qua thời gian?
Trải qua nhiều thế kỷ, các phong tục gắn với Samhain dần giao thoa với những ngày lễ Kitô giáo tại châu Âu.
Ngày 1/11 trở thành Lễ Các Thánh (All Saints' Day), còn buổi tối trước đó được gọi là All Hallows' Eve, tên gọi về sau được rút gọn thành Halloween.
Trong quá trình này, hoạt động cải trang cũng mang thêm những ý nghĩa mới, đặc biệt qua các phong tục dân gian tại Ireland, Scotland và Anh.
Một trong số đó là guising, phong tục người tham gia đeo mặt nạ, mặc trang phục cải trang và đi từ nhà này sang nhà khác. Thay vì chỉ xuất hiện trong hình dạng đáng sợ, họ còn hát, đọc thơ, kể chuyện cười hoặc biểu diễn để được gia chủ tặng trái cây, các loại hạt hay tiền xu.
Một phong tục khác là souling, từng phổ biến tại Anh vào thời Trung cổ. Những người nghèo đến thăm các gia đình để xin bánh soul cakes (bánh linh hồn), đổi lại họ cầu nguyện cho linh hồn người thân đã khuất của gia chủ. Về sau, trẻ em cũng tham gia hình thức đi từng nhà để nhận thức ăn hoặc quà tặng.
Các phong tục này góp phần tạo nền tảng cho hoạt động trick-or-treat, khi trẻ em hóa trang, đến từng nhà gõ cửa và xin kẹo vào đêm Halloween.
Đến thế kỷ XIX, những người nhập cư từ Ireland và Scotland đã mang theo nhiều phong tục Halloween đến Mỹ. Tại đây, lễ hội dần trở nên phổ biến và phát triển thành hoạt động vui chơi cộng đồng.
.png)
Từ cuối thế kỷ XIX sang đầu thế kỷ XX, các buổi tiệc hóa trang, trò chơi và hoạt động giải trí ngày càng được chú ý. Trang phục Halloween cũng thay đổi, từ những bộ đồ tự làm bằng vật liệu đơn giản đến các sản phẩm được sản xuất và bán rộng rãi.
Đặc biệt, sự phát triển của điện ảnh, truyền hình và văn hóa đại chúng đã mở rộng đáng kể lựa chọn hóa trang. Những hình tượng ma quỷ quen thuộc dần xuất hiện bên cạnh siêu anh hùng, công chúa, nhân vật hoạt hình và nhiều gương mặt nổi tiếng.
Ngày nay, Halloween không còn chỉ xoay quanh những hình tượng đáng sợ. Một người có thể hóa trang thành nhân vật yêu thích, thử nghiệm phong cách mới hoặc đơn giản là tham gia cuộc vui cùng bạn bè.
Từ phong tục gắn với niềm tin về thế giới linh hồn, hóa trang Halloween đã trải qua nhiều thế kỷ biến đổi để trở thành một hoạt động sáng tạo và giải trí được yêu thích tại nhiều nơi trên thế giới.
(Nguồn: National Geographic, History, Eirin Apparel)