12 dấu hiệu lão hóa hé lộ những thay đổi âm thầm bên trong cơ thể

Lão hóa không xảy ra chỉ vì một bộ phận trong cơ thể “xuống cấp”. Ở cấp độ tế bào, nhiều thay đổi có thể diễn ra cùng lúc, từ tổn thương ADN, rối loạn chức năng ty thể đến lão hóa tế bào và viêm mạn tính.

Một nghiên cứu năm 2026 của các nhà khoa học tại Viện Khoa học và Công nghệ Skoltech (Nga) cho thấy ngay cả khi chỉ xét riêng các đột biến ADN tích lũy theo tuổi tác, tuổi thọ vẫn có giới hạn. Tuy nhiên, cơ chế này chưa đủ để giải thích tuổi thọ thực tế của con người, cho thấy lão hóa liên quan đến nhiều thay đổi sinh học diễn ra đồng thời trong cơ thể.

12 dấu hiệu lão hóa là gì?

Năm 2023, một nhóm các nhà nghiên cứu quốc tế về sinh học lão hóa, do Carlos López-Otín cùng các cộng sự thực hiện, đã cập nhật 12 nhóm thay đổi sinh học.

• Mất ổn định bộ gen
• Rút ngắn telomere
• Thay đổi biểu sinh
• Mất cân bằng protein
• Suy giảm quá trình tự thực bào
• Rối loạn cảm nhận dinh dưỡng
• Rối loạn chức năng ty thể
• Lão hóa tế bào
• Cạn kiệt tế bào gốc
• Thay đổi giao tiếp giữa các tế bào
• Viêm mạn tính
• Mất cân bằng hệ vi sinh

Đây không phải 12 căn bệnh riêng biệt mà là những nhóm thay đổi sinh học có thể cùng xảy ra khi cơ thể già đi.

Một trong số đó là đột biến soma, tức những thay đổi ADN xuất hiện trong tế bào suốt cuộc đời và không truyền từ cha mẹ sang con. Trong nghiên cứu tại Skoltech, các nhà khoa học đặt ra tình huống giả định: nếu những quá trình lão hóa khác không còn giới hạn tuổi thọ và chỉ còn tác động của đột biến soma, con người có thể sống bao lâu?

Mô hình cho kết quả tuổi thọ trung vị khoảng 156 năm, với khoảng dao động 146 - 194 năm khi tính đến nhiều cơ quan khác nhau. Tuy nhiên, con số này không có nghĩa con người có thể sống đến 200 năm. Đây chỉ là mô hình nhằm tách riêng tác động của đột biến soma. Chính nhóm nghiên cứu cũng cho rằng cơ chế này chưa đủ để giải thích tuổi thọ thực tế.

Có thể bạn quan tâm bài viết:

Bạn nghĩ giới hạn tuổi thọ của con người là bao nhiêu?

Trung tâm tuổi thọ: Mức giá để kéo dài quãng đời khỏe mạnh là bao nhiêu?

Các dấu hiệu lão hóa có thể tác động lẫn nhau

Các dấu hiệu lão hóa không hoạt động tách biệt. Chẳng hạn, rối loạn chức năng ty thể có thể làm tăng stress oxy hóa, tổn thương ADN có thể ảnh hưởng hoạt động tế bào, còn tế bào già có thể góp phần duy trì tình trạng viêm.

Vì vậy, lão hóa hiện được xem như một mạng lưới nhiều quá trình sinh học tác động qua lại, thay vì chỉ xuất phát từ một nguyên nhân.

Đây cũng là lý do việc tác động vào một cơ chế chưa chắc đủ để ngăn toàn bộ quá trình lão hóa. Hiện nhiều hướng nghiên cứu đang tập trung vào tế bào già, ty thể, cảm nhận dinh dưỡng hay thay đổi biểu sinh, nhưng phần lớn vẫn ở giai đoạn nghiên cứu.

(Nguồn: npj Aging, NCBI)

Bảo An