Đây là loại ung thư da phổ biến nhất nhưng dễ bị bỏ qua

Một nốt nhỏ trên da, một vùng khô bong vảy hay vết loét lâu lành thường dễ bị xem là vấn đề da thông thường. Nhưng trong một số trường hợp, đây cũng có thể là dấu hiệu của ung thư da.

Đặc biệt, ung thư biểu mô tế bào đáy là loại ung thư da phổ biến nhất và có thể biểu hiện khá giống những tổn thương quen thuộc này.

Ung thư biểu mô tế bào đáy là gì?

Theo Học viện Da liễu Hoa Kỳ (AAD), ung thư biểu mô tế bào đáy, hay basal cell carcinoma (BCC), là loại ung thư da phổ biến nhất. Bệnh hình thành từ các tế bào đáy nằm ở phần dưới của lớp biểu bì, tức lớp ngoài cùng của da.

BCC thường phát triển chậm và rất hiếm khi lan sang các cơ quan khác. Tuy nhiên, nếu không được điều trị, khối u có thể tiếp tục phát triển sâu vào mô bên dưới, ảnh hưởng đến sụn, dây thần kinh hoặc xương và khiến việc điều trị phức tạp hơn.

Tia cực tím (UV) từ ánh nắng và các thiết bị nhuộm da là yếu tố nguy cơ hàng đầu của BCC. Tổn thương do UV có thể tích lũy theo thời gian, làm tăng nguy cơ hình thành ung thư.

Ung thư biểu mô tế bào đáy có triệu chứng như thế nào?

BCC thường xuất hiện ở những vùng tiếp xúc nhiều với ánh nắng, đặc biệt là đầu và cổ, bao gồm mũi, tai, mí mắt và da đầu. Tuy nhiên, bệnh vẫn có thể xuất hiện ở những vùng khác trên cơ thể.

Một số triệu chứng thường gặp của ung thư biểu mô tế bào đáy gồm:

• Xuất hiện tổn thương mới trên da.
• Tổn thương có thể gây ngứa.
• Dễ chảy máu khi cạo râu, cọ xát hoặc va chạm nhẹ.
• Vết thương lâu lành hoặc lành rồi lại tái phát.
• Tổn thương thay đổi màu sắc theo thời gian.

Ở người có làn da sáng màu, BCC thường có màu hồng hoặc đỏ. Trên làn da sẫm màu hơn, tổn thương có thể mang màu nâu, đen, xanh xám hoặc gần giống màu da bình thường.

Chính sự đa dạng này khiến BCC đôi khi bị nhầm với mụn, viêm da hoặc một vết thương thông thường.

Những thay đổi nào trên da nên được kiểm tra?

Theo AAD, những tổn thương đang lớn lên, dễ chảy máu, không lành hoặc liên tục thay đổi nên được bác sĩ da liễu đánh giá.

Những tổn thương trên da thường gặp cần chú ý gồm:

• Nốt nhỏ màu hồng hoặc trong mờ, bề mặt bóng như ngọc trai. Một số nốt có thể xuất hiện các vùng màu nâu, xanh đen hoặc đen trên bề mặt.
• Tổn thương màu hồng, bờ hơi nhô cao và phần giữa lõm xuống, đôi khi có thể nhìn thấy những mạch máu nhỏ trên bề mặt.
• Vùng da nhạt màu hoặc hơi vàng, trông giống một vết sẹo dù trước đó không bị thương.
• Mảng da màu đỏ hoặc hồng, hơi gồ lên so với vùng da xung quanh.
• Vết loét lâu lành, có thể rỉ dịch, đóng vảy, bong tróc hoặc lành rồi lại tái phát.

BCC thường không gây nhiều triệu chứng ở giai đoạn đầu. Một số người chỉ nhận thấy một nốt phát triển chậm mà không đau. Ở những trường hợp khác, tổn thương có thể ngứa, đau, tê hoặc nhạy cảm hơn bình thường.

Nguy cơ BCC cao hơn ở những người có làn da dễ cháy nắng, từng bị cháy nắng nhiều, tiếp xúc UV trong thời gian dài, sử dụng giường nhuộm da, có tiền sử ung thư da hoặc hệ miễn dịch suy yếu. Tuổi càng cao, lượng tổn thương do UV tích lũy cũng thường càng nhiều. Tuy nhiên, BCC vẫn có thể xảy ra ở người trẻ và ở mọi màu da.

Bác sĩ xác định BCC bằng cách nào?

Khi một vùng da có biểu hiện đáng ngờ, bác sĩ da liễu sẽ quan sát tổn thương và hỏi về tiền sử sức khỏe cũng như các thuốc đang sử dụng.

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI), nếu tổn thương có dấu hiệu nghi ngờ ung thư, bác sĩ có thể lấy một mẫu mô để sinh thiết. Mẫu mô sau đó được kiểm tra dưới kính hiển vi để xác định có tế bào ung thư hay không.

Sau khi có kết quả, phương pháp điều trị sẽ được lựa chọn dựa trên vị trí, kích thước, độ sâu, đặc điểm của khối u, tình trạng sức khỏe và việc khối u mới xuất hiện hay đã từng tái phát.

BCC được điều trị như thế nào?

Phẫu thuật vẫn là phương pháp điều trị chính đối với BCC. Với nhiều tổn thương được phát hiện sớm, bác sĩ có thể cắt bỏ khối u cùng một phần da xung quanh rồi kiểm tra xem vùng rìa còn tế bào ung thư hay không.

Một phương pháp khác là phẫu thuật Mohs. Bác sĩ loại bỏ từng lớp mô mỏng, kiểm tra ngay dưới kính hiển vi và tiếp tục lấy thêm mô tại vị trí còn tế bào ung thư cho đến khi vùng rìa sạch.

Theo AAD, phẫu thuật Mohs thường được cân nhắc với những BCC có nguy cơ cao, đã tái phát hoặc nằm ở những vị trí cần bảo tồn tối đa mô lành như mũi, mí mắt và tai.

Cách làm này vừa giúp loại bỏ tế bào ung thư vừa hạn chế lấy đi quá nhiều mô lành. Tuy nhiên, không phải mọi BCC đều cần phẫu thuật Mohs.

Với một số BCC nguy cơ thấp, bác sĩ còn có thể cân nhắc các phương pháp khác như thuốc bôi, nạo và đốt điện, xạ trị hoặc những lựa chọn không phẫu thuật khác. Nhìn chung, các phương pháp không phẫu thuật có tỷ lệ kiểm soát bệnh thấp hơn phẫu thuật và chỉ phù hợp trong những trường hợp được lựa chọn.

Vì sao vết sau phẫu thuật có thể lớn hơn nốt ban đầu?

Một nốt BCC nhìn trên bề mặt đôi khi rất nhỏ, nhưng tế bào ung thư có thể lan rộng hơn phần mắt thường nhìn thấy.

Khi phẫu thuật, bác sĩ không chỉ lấy phần tổn thương đang nhìn thấy mà còn cần bảo đảm không còn tế bào ung thư ở vùng rìa. Với phẫu thuật Mohs, từng lớp mô được lấy và kiểm tra cho đến khi không còn thấy tế bào ung thư. Vì vậy, vùng da cần xử lý sau cùng có thể rộng hơn nốt ban đầu.

Tùy kích thước và vị trí, vết thương có thể tự lành, được khâu lại hoặc cần tái tạo bằng vạt da hay ghép da. Điều này đặc biệt đáng lưu ý khi BCC nằm ở những vị trí như mũi, tai hoặc mí mắt, nơi vừa cần loại bỏ đủ khối u vừa cần bảo tồn chức năng và hình dạng.

Sau khi điều trị vẫn cần tiếp tục theo dõi da

Tiên lượng của BCC nhìn chung rất tốt khi được phát hiện và điều trị đúng. Bệnh hiếm khi di căn, nhưng một người từng mắc BCC có nguy cơ xuất hiện thêm ung thư da mới hoặc tái phát tại vùng đã điều trị.

Theo hướng dẫn của AAD, người từng được chẩn đoán BCC nên tiếp tục được kiểm tra da định kỳ, thường ít nhất mỗi năm, để phát hiện khối u tái phát hoặc ung thư da mới.

Hạn chế tiếp xúc tia UV là cách quan trọng để phòng ngừa ung thư da

Để giảm nguy cơ ung thư, một trong những việc quan trọng nhất là hạn chế da tiếp xúc quá nhiều với tia UV.

ADD khuyến nghị nên tìm nơi có bóng râm khi ở ngoài trời, mặc quần áo che chắn và sử dụng kem chống nắng phổ rộng, chống nước, SPF 30 trở lên cho những vùng da không được che phủ. Nếu ở ngoài trời lâu, nên bôi lại kem chống nắng khoảng mỗi 2 giờ và sau khi bơi hoặc đổ nhiều mồ hôi.

Với những người có nguy cơ cao, đặc biệt từng mắc nhiều ung thư da không hắc tố, bác sĩ có thể cân nhắc thêm nicotinamide, một dạng vitamin B3.

Một thử nghiệm công bố trên New England Journal of Medicine năm 2015 cho thấy nicotinamide giúp giảm số ca ung thư da không hắc tố mới ở nhóm nguy cơ cao trong thời gian nghiên cứu. Tuy nhiên, khi xét riêng ung thư biểu mô tế bào đáy (BCC), mức giảm chưa đủ rõ để khẳng định lợi ích.

Vì vậy, không nên tự bổ sung nicotinamide chỉ với mục đích phòng BCC. Nếu thuộc nhóm nguy cơ cao, bạn nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn phù hợp.

Nguồn thông tin tham khảo:

• American Academy of Dermatology (AAD). Basal cell carcinoma: From symptoms to treatments. Truy cập từ:
  https://www.aad.org/public/diseases/skin-cancer/basal-cell-carcinoma
• American Academy of Dermatology (AAD). Basal cell carcinoma clinical guideline. Truy cập từ: https://www.aad.org/member/clinical-quality/guidelines/bcc
• National Cancer Institute (NCI). Skin Cancer Treatment (PDQ®) - Health Professional Version. Truy cập từ:
  https://www.cancer.gov/types/skin/hp/skin-treatment-pdq
• American Academy of Dermatology (AAD). How to prevent skin cancer. Truy cập từ: https://www.aad.org/public/diseases/skin-cancer/how-to-prevent
• Miiskin. Basal Cell Carcinoma (BCC): Types, Symptoms and Treatment. Truy cập từ: https://miiskin.com/skin-cancer/basal-cell-carcinoma/
• Chen AC, et al. A Phase 3 Randomized Trial of Nicotinamide for Skin-Cancer Chemoprevention. New England Journal of Medicine. 2015. Truy cập từ:
  https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa1506197

An Ngọc