Bạn nghĩ giới hạn tuổi thọ của con người là bao nhiêu?

Theo Sách Kỷ lục Guinness, người sống thọ nhất từng được xác nhận là cụ bà Jeanne Calment người Pháp, qua đời ở tuổi 122.

Nhưng nếu trong tương lai y học có thể kiểm soát gần như mọi cơ chế gây lão hóa, giới hạn tuổi thọ của con người sẽ nằm ở đâu: 150 tuổi, 200 tuổi hay lâu hơn nữa?

Một nghiên cứu công bố trên npj Aging năm 2026 đã thử mô phỏng chính kịch bản này bằng mô hình toán học. Khi phần lớn các cơ chế lão hóa khác được loại bỏ và chỉ còn sự tích lũy đột biến soma, tuổi thọ trung vị trong mô hình được ước tính khoảng 146 - 194 năm.

Đột biến soma là gì và tích lũy ra sao?

ADN trong tế bào không hoàn toàn bất biến trong suốt cuộc đời. Những thay đổi xuất hiện trong các tế bào của cơ thể sau khi chúng ta được hình thành được gọi là đột biến soma. Khác với đột biến trong tế bào sinh dục, chúng không được truyền lại cho thế hệ sau.

Đột biến soma có thể hình thành do sai sót khi ADN được sao chép hoặc những tổn thương xảy ra trong quá trình tế bào hoạt động. Cơ thể có nhiều hệ thống sửa chữa ADN, nhưng không thể khắc phục mọi sai sót.

Phần lớn các đột biến không gây hậu quả đáng kể. Tuy nhiên, một số có thể tích lũy theo tuổi và ảnh hưởng đến hoạt động hoặc khả năng sống sót của tế bào.

Nhóm nghiên cứu tại Viện Khoa học và Công nghệ Skolkovo (Skoltech), Nga, đã đưa quá trình này vào mô hình để tìm hiểu riêng sự tích lũy đột biến soma có thể ảnh hưởng đến tuổi thọ đến mức nào.

Vì sao đột biến tích lũy đáng chú ý hơn ở não và tim?

Khả năng thay thế tế bào giữa các cơ quan không giống nhau. Ở những mô có khả năng tái tạo tốt, một phần tế bào mất chức năng có thể được thay thế bằng tế bào mới. Quá trình thay mới này giúp mô tiếp tục duy trì hoạt động.

Neuron trong não và tế bào cơ tim lại thuộc nhóm hậu phân bào, tức khả năng phân chia và tạo tế bào mới rất hạn chế. Vì vậy, khi các tế bào này mất chức năng do tổn thương và đột biến tích lũy, cơ thể khó bổ sung những tế bào tương đương để thay thế.

Trong mô hình của nhóm nghiên cứu, đặc điểm này khiến não và tim trở thành những nút thắt quan trọng đối với tuổi thọ khi chỉ xét riêng ảnh hưởng của đột biến soma.

Ngược lại, những mô có khả năng tăng sinh tốt hơn như gan có thể duy trì chức năng lâu hơn đáng kể trong mô phỏng.

Con số 146 - 194 năm đến từ đâu?

Nhóm nghiên cứu xây dựng mô hình cho phép lần lượt thêm các cơ chế liên quan đến lão hóa để ước tính ảnh hưởng của từng yếu tố lên tuổi thọ.

Trong mô hình cơ sở gần như không có tác động của lão hóa, tuổi thọ trung vị lý thuyết có thể lên tới 1.759 năm. Khi đưa sự tích lũy đột biến soma vào, con số này giảm xuống khoảng 156 năm.

Sau khi tính đến sự khác biệt giữa nhiều cơ quan và các giả định khác nhau của mô hình, tuổi thọ trung vị được ước tính trong khoảng 146 - 194 năm.

Sự sụt giảm lớn này cho thấy ngay cả khi nhiều cơ chế lão hóa khác được giả định là đã loại bỏ, tổn thương tích lũy trong tế bào vẫn có thể trở thành một giới hạn đáng kể.

Điều này có nghĩa con người có thể sống đến 194 tuổi?

Khoảng 146 - 194 năm không phải dự báo về tuổi thọ của con người trong tương lai, cũng không phải một giới hạn sinh học tuyệt đối đã được chứng minh. Đây là kết quả của mô hình toán học trong một kịch bản giả định rất khác với cơ thể con người ngoài đời thực.

Mô hình cũng chưa đưa đầy đủ tất cả các quá trình liên quan đến lão hóa, chẳng hạn rối loạn chức năng ty thể, mất cân bằng protein và nhiều thay đổi sinh học khác. Khi bổ sung những yếu tố này, kết quả ước tính có thể thay đổi.

Tác giả Dmitrii Kriukov cũng lưu ý đây là ước tính toán học chứ không phải dữ liệu thực nghiệm. Vì vậy, nghiên cứu không có nghĩa rằng nếu y học chữa được mọi bệnh, con người sẽ mặc nhiên sống đến 146 hay 194 tuổi.

Nghiên cứu thực sự nói gì về giới hạn tuổi thọ của con người?

Giá trị của nghiên cứu không nằm ở việc đưa ra một "hạn sử dụng" chính xác cho cơ thể con người.

Ngược lại, kết quả cho thấy lão hóa khó có thể được giải thích bởi một nguyên nhân duy nhất. Đột biến soma chỉ là một phần trong bức tranh gồm nhiều quá trình như tổn thương ADN, rối loạn chức năng ty thể, thay đổi biểu sinh, mất cân bằng protein và suy giảm khả năng tái tạo của mô.

Nhóm tác giả xây dựng mô hình để từng bước định lượng đóng góp của các cơ chế lão hóa, từ đó đặt ra một câu hỏi quan trọng cho khoa học kéo dài tuổi thọ: nếu một ngày chúng ta giải quyết được một giới hạn, đâu sẽ là giới hạn tiếp theo?

Trong kịch bản được nghiên cứu năm 2026, sự tích lũy đột biến soma ở những tế bào khó được thay thế như neuron và tế bào cơ tim là một trong những nút thắt đó.

Vì vậy, con số 146 - 194 năm chưa phải câu trả lời cuối cùng cho câu hỏi con người có thể sống bao lâu. Nó cho thấy một điều khác: để kéo dài tuổi thọ đáng kể có thể đòi hỏi khoa học phải giải quyết đồng thời nhiều cơ chế lão hóa, chứ không chỉ tìm ra cách chữa một căn bệnh hay khắc phục một loại tổn thương.

(Nguồn: Nature)

Thanh Trang