Viêm nha chu có thể liên quan đến tim, đường huyết và não bộ ra sao?
Viêm nha chu là bệnh viêm mạn tính có thể làm tổn thương mô quanh răng, khiến răng lung lay và dẫn đến mất răng. Một số nghiên cứu ghi nhận bệnh có mối liên hệ với tim mạch, khả năng kiểm soát đường huyết và sức khỏe nhận thức.
Trọng tâm của nhiều nghiên cứu hiện nay là hệ vi sinh vật trong khoang miệng. Đây là cộng đồng gồm hàng trăm loài vi khuẩn, nấm và các vi sinh vật khác sống trong miệng.
Phần lớn chúng là một phần của hệ sinh thái khỏe mạnh. Tuy nhiên, một nhóm nhỏ vi khuẩn có thể phát triển mạnh bên dưới đường viền nướu, gây viêm nướu và thúc đẩy các bệnh như viêm nướu, viêm nha chu. Theo thời gian, bệnh nướu nghiêm trọng có thể phá hủy mô và xương giữ răng cố định.
Mảng bám trên răng dẫn đến viêm nha chu như thế nào?
Vấn đề bắt đầu khi mảng bám tích tụ lâu ngày, đặc biệt tại khu vực bên dưới đường viền nướu. Mảng bám là một lớp màng sinh học, trong đó vi khuẩn bám chặt vào bề mặt răng và được bao quanh bởi một cấu trúc bảo vệ.
Điều này khiến mảng bám khó được loại bỏ hoàn toàn bằng nước bọt, nước súc miệng hoặc một số chất kháng khuẩn thông thường.
Nếu không được làm sạch, mảng bám có thể cứng lại thành cao răng, tạo thêm bề mặt để vi khuẩn tiếp tục bám vào và duy trì tình trạng viêm.
Ở giai đoạn viêm nướu, mô nướu có thể đỏ, sưng và dễ chảy máu nhưng chưa làm tổn thương xương quanh răng. Nếu viêm tiếp tục tiến triển, mô và xương nâng đỡ răng có thể bị phá hủy, dẫn đến viêm nha chu.
CDC cho biết viêm nướu có thể hồi phục khi được chăm sóc đúng, trong khi viêm nha chu không thể đảo ngược hoàn toàn nhưng có thể được kiểm soát bằng điều trị chuyên môn.
Tùy mức độ bệnh, nha sĩ có thể loại bỏ mảng bám và cao răng quanh răng hoặc thực hiện làm sạch sâu bên dưới đường viền nướu. Một số phương pháp hỗ trợ như laser có thể được cân nhắc trong những trường hợp phù hợp, nhưng không thay thế các bước điều trị nha chu cơ bản.
Khi ổ viêm quanh răng không còn là chuyện riêng trong miệng
Khi mô nướu bị viêm và tổn thương, một lượng nhỏ vi khuẩn hoặc thành phần của chúng có thể đi vào máu trong thời gian ngắn. Hiện tượng này được ghi nhận sau các thủ thuật nha khoa, đồng thời có thể xảy ra sau những hoạt động hằng ngày như nhai, đánh răng hoặc dùng chỉ nha khoa.
Trong một bài viết đăng trên The Washington Post, giáo sư George Hajishengallis, chuyên gia vi sinh và miễn dịch học tại Trường Nha khoa thuộc Đại học Pennsylvania, giải thích rằng ở người khỏe mạnh, hệ miễn dịch thường nhanh chóng kiểm soát các vi khuẩn này.
Tuy nhiên, khi tình trạng viêm kéo dài và sự xâm nhập diễn ra lặp lại, tình trạng này có thể góp phần làm thay đổi đáp ứng miễn dịch, gia tăng các chất trung gian gây viêm và ảnh hưởng đến lớp nội mạc mạch máu.
Đây là một trong những cơ chế đang được nghiên cứu để giải thích mối liên hệ giữa viêm nha chu và một số bệnh mạn tính. Dù vậy, điều này không đồng nghĩa mọi người bị viêm nha chu đều sẽ mắc bệnh tim, tiểu đường hoặc suy giảm nhận thức.
Viêm nha chu có mối liên hệ thế nào với tim, đường huyết và não bộ?
Với tim mạch, nhiều nghiên cứu ghi nhận người bị viêm nha chu nặng có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn. Báo cáo đồng thuận giữa Liên đoàn Nha chu châu Âu và Liên đoàn Tim mạch Thế giới cho rằng mối liên hệ này vẫn được ghi nhận sau khi xem xét một số yếu tố nguy cơ chung.
Một số cơ chế có thể góp phần giải thích gồm tình trạng viêm kéo dài, sự thay đổi đáp ứng miễn dịch và ảnh hưởng đến lớp nội mạc mạch máu. Tuy nhiên, điều trị viêm nha chu hiện được xem là một phần của chăm sóc sức khỏe tổng thể, bên cạnh việc kiểm soát huyết áp, mỡ máu, đường huyết, duy trì vận động và bỏ thuốc lá.
Với tiểu đường, mối liên hệ diễn ra theo hai chiều. Đường huyết cao kéo dài có thể khiến viêm nha chu dễ tiến triển nặng và khó kiểm soát hơn. Ở chiều ngược lại, tình trạng viêm quanh răng có thể làm tăng phản ứng viêm trong cơ thể, từ đó ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát đường huyết.
Một tổng quan Cochrane năm 2022 gồm 35 thử nghiệm với 3.249 người tham gia cho thấy điều trị nha chu có thể giúp HbA1c giảm nhẹ trong những tháng sau điều trị. Vì vậy, chăm sóc nha chu có thể mang lại thêm lợi ích cho người mắc tiểu đường, song vẫn cần được thực hiện song song với thuốc, chế độ ăn và kế hoạch điều trị của bác sĩ.
Với não bộ, một số nghiên cứu quan sát ghi nhận mối liên hệ giữa bệnh nha chu, mất răng và nguy cơ suy giảm nhận thức. Các nhà khoa học đang tiếp tục tìm hiểu vai trò của tình trạng viêm kéo dài, vi khuẩn khoang miệng và những yếu tố sức khỏe đi kèm.
Bằng chứng ở lĩnh vực này hiện chưa nhất quán bằng tim mạch và tiểu đường. Báo cáo của Ủy ban Lancet năm 2024 cũng chưa xếp bệnh răng miệng hoặc viêm nha chu vào nhóm yếu tố nguy cơ đã được xác nhận của sa sút trí tuệ. Dù mối liên hệ với não bộ vẫn cần được nghiên cứu thêm, chăm sóc răng và nướu vẫn cần thiết để phòng viêm nha chu, bảo vệ mô nâng đỡ răng và hạn chế nguy cơ mất răng.
Bảo vệ sức khỏe răng miệng cũng là chăm sóc sức khỏe toàn thân
Sức khỏe răng miệng không tách rời khỏi sức khỏe toàn thân. Việc kiểm soát mảng bám, phát hiện bệnh nướu sớm và điều trị đúng lúc giúp bảo vệ răng, duy trì khả năng ăn nhai, đồng thời hạn chế một ổ viêm kéo dài trong cơ thể.
Nướu thường xuyên chảy máu, sưng đỏ, tụt khỏi chân răng, đau khi nhai, răng lung lay hoặc hôi miệng kéo dài là những dấu hiệu nên được kiểm tra. Đánh răng hai lần mỗi ngày, làm sạch kẽ răng và khám nha khoa định kỳ có thể giúp hạn chế mảng bám tích tụ và phát hiện sớm những thay đổi quanh nướu.
Người đang điều trị tiểu đường, bệnh tim hoặc các bệnh mạn tính khác cũng nên thông báo cho nha sĩ về tình trạng sức khỏe và những loại thuốc đang sử dụng. Điều này giúp việc chăm sóc răng miệng được điều chỉnh phù hợp và hỗ trợ sự phối hợp giữa nha sĩ với bác sĩ điều trị khi cần thiết.
(Nguồn: Washington Post, The Lancet, NCBI)
*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.