Khám tiền sản là gì? Những điều hai vợ chồng nên biết trước khi có con

Khi chuẩn bị có em bé, nhiều cặp đôi quan tâm đến chế độ ăn uống, thời điểm dễ thụ thai hay các loại vitamin cần bổ sung. Bên cạnh những bước chuẩn bị này, kiểm tra sức khỏe trước khi mang thai cũng là việc quan trọng.

Tuy nhiên, khám tiền sản có phải là làm một loạt xét nghiệm? Và một buổi khám thường kiểm tra những gì?

Khám tiền sản là gì?

Khám tiền sản, còn được gọi là khám tiền thai hoặc khám sức khỏe trước mang thai, là quá trình kiểm tra và tư vấn sức khỏe trước khi một cặp đôi có kế hoạch sinh con.

Mục tiêu của buổi khám là nhận diện những yếu tố có thể ảnh hưởng đến sức khỏe thai kỳ, từ đó điều chỉnh những nguy cơ có thể thay đổi và chuẩn bị tốt hơn cho người mẹ cùng em bé trong tương lai.

Nội dung khám có thể bao gồm kiểm tra thể chất, tư vấn dinh dưỡng, vận động, thuốc đang sử dụng và cách kiểm soát bệnh nền.

Bác sĩ sẽ hỏi và kiểm tra những gì khi khám tiền sản?

Buổi khám tiền sản thường bắt đầu bằng việc khai thác toàn diện tiền sử sức khỏe của cả hai vợ chồng, đồng thời kết hợp đánh giá lâm sàng cơ bản để xác định các yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng mang thai và thai kỳ.

Với người phụ nữ, bác sĩ sẽ hỏi về chu kỳ kinh nguyệt (độ dài, tính đều đặn), tiền sử mang thai, sảy thai, sinh non, thai ngoài tử cung hoặc các phẫu thuật liên quan đến tử cung, buồng trứng và vùng chậu.

Đồng thời, các bệnh lý đang mắc như tiểu đường, tăng huyết áp, bệnh tuyến giáp, tim mạch, động kinh hoặc bệnh tự miễn cũng cần được trao đổi đầy đủ, vì nhiều tình trạng cần được kiểm soát ổn định trước khi mang thai để giảm nguy cơ cho mẹ và bé.

Người đi khám nên cung cấp danh sách thuốc đang sử dụng, bao gồm thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, vitamin, thảo dược và thực phẩm bổ sung. Một số thuốc có thể cần điều chỉnh trước khi mang thai, nhưng người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc vì việc dừng điều trị đột ngột cũng có thể gây hại.

Bác sĩ cũng có thể tìm hiểu tiền sử gia đình về bệnh di truyền, dị tật bẩm sinh, khuyết tật trí tuệ không rõ nguyên nhân hoặc tình trạng sảy thai nhiều lần. Từ những thông tin này, bác sĩ sẽ cân nhắc liệu hai vợ chồng có cần kiểm tra thêm nguy cơ bệnh di truyền có thể truyền sang con hay không.

Sau phần trao đổi, bác sĩ thường đo chiều cao, cân nặng, huyết áp và đánh giá sức khỏe tổng quát. Việc kiểm tra tim, phổi, tuyến giáp hoặc khám phụ khoa sẽ được thực hiện khi cần, đặc biệt nếu người phụ nữ có rối loạn kinh nguyệt, đau vùng chậu hoặc khí hư bất thường.

Ngoài ra, bác sĩ cũng đánh giá các yếu tố lối sống như chế độ ăn uống, vận động, hút thuốc, sử dụng rượu bia và mức độ tiếp xúc với hóa chất trong sinh hoạt hoặc công việc.

Sức khỏe tinh thần (căng thẳng, lo âu, trầm cảm hoặc thuốc điều trị liên quan) cũng được xem xét vì có thể ảnh hưởng đến thai kỳ.

Với người chồng, bác sĩ có thể hỏi về bệnh đang mắc, thuốc sử dụng, tiền sử quai bị, chấn thương hoặc phẫu thuật vùng sinh dục. Các thói quen như hút thuốc, uống nhiều rượu bia, sử dụng chất kích thích hoặc thường xuyên tiếp xúc với hóa chất nghề nghiệp cũng cần được cung cấp đầy đủ.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) khuyến nghị các cặp đôi nên trao đổi với nhân viên y tế về tình trạng sức khỏe hiện tại, thuốc đang dùng, lịch tiêm chủng và các thói quen sống để được tư vấn phù hợp trước khi mang thai.

Khám tiền sản có cần làm xét nghiệm không?

Sau khi tìm hiểu tiền sử và khám sức khỏe, bác sĩ sẽ cân nhắc những xét nghiệm phù hợp với từng người. Không phải cặp đôi nào cũng cần thực hiện cùng một danh sách kiểm tra.

Công thức máu có thể được chỉ định để phát hiện thiếu máu. Người chưa biết nhóm máu có thể được kiểm tra nhóm máu và yếu tố Rh. Các xét nghiệm đường huyết, chức năng tuyến giáp, gan hoặc thận thường được cân nhắc khi người khám có bệnh nền, triệu chứng hoặc yếu tố nguy cơ liên quan.

Một số bệnh truyền nhiễm như viêm gan B, viêm gan C, HIV, giang mai hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục cũng có thể được kiểm tra. Việc lựa chọn xét nghiệm phụ thuộc vào nguy cơ phơi nhiễm, tiền sử sức khỏe và đánh giá của bác sĩ.

Bên cạnh xét nghiệm, lịch tiêm chủng cũng cần được rà soát, đặc biệt là khả năng miễn dịch với rubella và thủy đậu. Nếu chưa có miễn dịch, người chuẩn bị mang thai có thể được tư vấn tiêm vaccine và chờ đủ thời gian trước khi bắt đầu có thai.

Xét nghiệm gene có thể được cân nhắc nếu gia đình có người mắc bệnh di truyền, hai vợ chồng từng sinh con mắc bệnh hoặc người phụ nữ có tiền sử sảy thai nhiều lần. Kết quả giúp cặp đôi hiểu rõ hơn về nguy cơ và có thêm thông tin khi lên kế hoạch sinh con.

Các xét nghiệm như AMH, nội tiết sinh sản hoặc tinh dịch đồ không phải là kiểm tra mặc định trong mọi buổi khám tiền sản. Chúng thường chỉ được chỉ định khi có dấu hiệu bất thường, yếu tố nguy cơ hoặc nghi ngờ hiếm muộn.

Cần chuẩn bị gì sau buổi khám?

Sau khi đánh giá sức khỏe, bác sĩ có thể hướng dẫn kiểm soát bệnh nền, điều chỉnh thuốc, tiêm bổ sung vaccine hoặc khám thêm tại chuyên khoa phù hợp.

Người chuẩn bị mang thai thường được khuyến nghị bổ sung 400 microgam axit folic mỗi ngày, bắt đầu ít nhất một tháng trước khi có thai, nhằm giảm nguy cơ dị tật ống thần kinh ở thai nhi.

Với sắt, phụ nữ 19 - 50 tuổi cần khoảng 18 mg mỗi ngày, tính từ cả chế độ ăn và sản phẩm bổ sung. Nếu kết quả khám cho thấy thiếu máu hoặc có vấn đề sức khỏe khác, liều bổ sung cần thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ.

Hai vợ chồng cũng nên duy trì chế độ ăn đa dạng, vận động đều, ngủ đủ, ngừng hút thuốc và tránh sử dụng rượu bia khi bắt đầu có kế hoạch sinh con.

*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.

(Nguồn: CDC)

Anh Thư