Quầng thâm, vàng mắt, chảy máu nướu có phải dấu hiệu bệnh gan?

Nhiều bệnh gan mạn tính có thể tiến triển âm thầm trong thời gian dài. Chỉ khi chức năng gan suy giảm đáng kể, những rối loạn trong xử lý bilirubin, đông máu và chuyển hóa hormone mới bắt đầu biểu hiện qua da, mắt hoặc niêm mạc.

4 biểu hiện sau trên khuôn mặt có phải là dấu hiệu bệnh gan?

Gan có thể tiến triển âm thầm trong thời gian dài, nhưng một số thay đổi ở mắt, da hoặc nướu đôi khi là dấu hiệu cơ thể đang gặp vấn đề.

Dù không thể chẩn đoán bệnh chỉ qua khuôn mặt, 4 biểu hiện dưới đây vẫn đáng được lưu ý khi kéo dài hoặc đi kèm các triệu chứng bất thường khác.

1. Quầng thâm mắt kéo dài

Quầng thâm dưới mắt không phải dấu hiệu đặc hiệu của bệnh gan. Tình trạng này thường liên quan đến di truyền, sắc tố da, da mỏng làm lộ mạch máu, cấu trúc hốc mắt, dị ứng, viêm da, tiếp xúc nhiều với ánh nắng hoặc quá trình lão hóa.

Một số bệnh gan mạn tính có thể đi kèm thay đổi sắc tố da, nhưng không thể chỉ dựa vào quầng thâm để kết luận chức năng gan đang suy giảm. Cách giải thích rằng quầng thâm xuất hiện do "độc tố tích tụ dưới mắt" cũng chưa phản ánh đầy đủ cơ chế y khoa.

Nếu quầng thâm xuất hiện đơn lẻ và cơ thể không có biểu hiện bất thường khác, người bệnh thường không cần nghĩ ngay đến bệnh gan. Việc kiểm tra đáng được cân nhắc hơn khi vùng da quanh mắt sẫm màu đi kèm vàng mắt, nước tiểu sẫm, chán ăn, mệt mỏi kéo dài hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân.

2. Phần trắng của mắt ngả vàng

Trong bốn biểu hiện, vàng mắt có mối liên hệ rõ ràng hơn với sự gia tăng bilirubin trong máu. Đây là sắc tố vàng được tạo ra khi hồng cầu già bị phân hủy. Bình thường, gan sẽ xử lý bilirubin và đưa chất này vào mật để đào thải.

Khi quá trình đó bị gián đoạn, bilirubin có thể tích tụ tại da, niêm mạc và phần trắng của mắt. Tuy nhiên, vàng mắt không chỉ xuất hiện trong bệnh gan mà còn có thể liên quan đến tắc nghẽn đường mật hoặc tình trạng hồng cầu bị phá hủy quá mức.

Ngoài vàng mắt, người bệnh có thể nhận thấy da chuyển vàng, nước tiểu sẫm, phân nhạt màu, ngứa da, buồn nôn, chán ăn, mệt mỏi hoặc đau vùng hạ sườn phải.

Vàng mắt mới xuất hiện nên được bác sĩ đánh giá sớm, đặc biệt nếu đi kèm sốt, đau bụng, sụt cân, lú lẫn hoặc chảy máu bất thường.

3. Nướu thường xuyên chảy máu

Gan sản xuất nhiều protein cần thiết cho quá trình đông máu. Khi bệnh gan tiến triển, số lượng tiểu cầu và một số yếu tố đông máu có thể suy giảm, khiến cơ thể dễ chảy máu hoặc bầm tím hơn.

Dù vậy, bệnh gan không phải nguyên nhân phổ biến nhất gây chảy máu nướu. Viêm lợi, viêm nha chu, đánh răng quá mạnh, dùng chỉ nha khoa không đúng cách, thiếu một số vitamin hoặc sử dụng thuốc ảnh hưởng đến đông máu đều có thể gây biểu hiện tương tự.

Người bệnh nên trao đổi thêm với bác sĩ nếu nướu vẫn chảy máu tái diễn dù đã được nha sĩ kiểm tra, nhất là khi đồng thời xuất hiện:

• Vết bầm không rõ nguyên nhân.
• Chảy máu mũi thường xuyên.
• Vết thương lâu cầm máu.
• Nhiều chấm xuất huyết nhỏ trên da.
• Tiền sử bệnh gan hoặc các yếu tố làm tăng nguy cơ tổn thương gan.

Những biểu hiện này cần được phân biệt giữa bệnh lý răng miệng tại chỗ và rối loạn đông máu liên quan đến bệnh gan.

4. Nốt mạch đỏ tỏa ra như chân nhện

Nốt mạch hình sao, còn gọi là spider angioma hoặc spider nevus, thường gồm một chấm đỏ ở giữa và những mạch máu nhỏ tỏa ra xung quanh. Khi ấn vào trung tâm, nốt có thể nhạt màu rồi đỏ trở lại sau khi thả tay.

Dạng tổn thương này thường xuất hiện ở mặt, cổ, phần trên ngực hoặc cánh tay. Nốt mạch hình sao có thể gặp ở người mắc xơ gan, nhưng không phải dấu hiệu riêng của bệnh gan. Một vài nốt đơn lẻ vẫn có thể xuất hiện ở người khỏe mạnh, phụ nữ mang thai hoặc người sử dụng thuốc tránh thai chứa hormone.

Biểu hiện này đáng lưu ý hơn khi nhiều nốt xuất hiện trong thời gian ngắn, tăng dần về kích thước hoặc số lượng và đi kèm vàng mắt, bụng to, phù chân, mệt mỏi hoặc dễ chảy máu.

Cơ chế hình thành nốt mạch hình sao vẫn chưa được giải thích hoàn toàn. Thay đổi trong chuyển hóa hormone và các yếu tố thúc đẩy sự phát triển mạch máu đều có thể góp phần. Vì vậy, không nên quy toàn bộ biểu hiện này cho việc "gan không đào thải được estrogen".

Khi nào nên kiểm tra chức năng gan?

Người bệnh nên chủ động trao đổi với bác sĩ khi vàng mắt mới xuất hiện, các biểu hiện kéo dài hoặc nhiều dấu hiệu bất thường cùng xuất hiện.

Việc kiểm tra càng cần được cân nhắc ở người:

• Có tiền sử viêm gan B, viêm gan C hoặc bệnh gan khác.
• Thường xuyên uống nhiều rượu bia.
• Thừa cân, béo phì, đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu.
• Sử dụng thuốc hoặc thực phẩm bổ sung trong thời gian dài.
• Có người thân mắc bệnh gan.
• Xuất hiện thêm nước tiểu sẫm, phân nhạt màu, ngứa da, bụng to hoặc phù chân.

Những thay đổi trên khuôn mặt chỉ mang tính gợi ý, không đủ để xác định bệnh gan. Bác sĩ cần xem xét thời điểm xuất hiện, mức độ tiến triển, các triệu chứng đi kèm và yếu tố nguy cơ, đồng thời kết hợp thăm khám, xét nghiệm máu hoặc chẩn đoán hình ảnh khi cần.

Vì vậy, người bệnh không nên tự kết luận hoặc mua thuốc, sản phẩm "bổ gan" chỉ dựa trên quầng thâm, vàng mắt hay các nốt đỏ trên da. Điều quan trọng là tìm đúng nguyên nhân trước khi lựa chọn cách xử trí phù hợp.

*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.

(Nguồn: National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases, National Library of Medicine)

Thanh Trang