Bệnh viện thông minh: Muốn đi xa phải bắt đầu từ dữ liệu y tế an toàn
Bệnh viện thông minh không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà bắt đầu từ dữ liệu y tế an toàn, liên thông và lấy người bệnh làm trung tâm.
Ngày 18/6, tại Hà Nội, Hội Tin học Y tế Việt Nam phối hợp với Công ty Công nghệ Y tế TPP của Vương quốc Anh và Báo Sức khỏe và Đời sống tổ chức hội thảo quốc tế "Chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế và phát triển bệnh viện thông minh: Kinh nghiệm quốc tế và ứng dụng tại Việt Nam".
Sự kiện quy tụ nhiều chuyên gia trong lĩnh vực y tế số, trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy nhanh việc triển khai bệnh án điện tử, xây dựng bệnh viện thông minh và mở rộng các ứng dụng công nghệ trong chăm sóc sức khỏe.
Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS Trần Quý Tường, Chủ tịch Hội Tin học Y tế Việt Nam, cho biết chuyển đổi số trong y tế đang được thúc đẩy trên phạm vi cả nước. Hiện đã có 1.238 bệnh viện bước đầu tìm hiểu và ứng dụng AI, công nghệ số vào khám chữa bệnh, quản lý bệnh viện và hỗ trợ chuyên môn.
Theo ông, đây là bước đi quan trọng để hình thành mô hình bệnh viện thông minh, giúp nâng cao chất lượng dịch vụ, cải thiện quy trình vận hành, giảm áp lực cho nhân viên y tế và mang lại lợi ích thiết thực hơn cho người bệnh.
Dữ liệu là 'xương sống' của bệnh viện thông minh
Tại hội thảo, nhiều chuyên gia cho rằng bệnh viện thông minh không nên được hiểu đơn giản là bệnh viện có nhiều thiết bị hiện đại hoặc phần mềm mới. Điều cốt lõi nằm ở cách hệ thống y tế tổ chức, kết nối và bảo vệ dữ liệu.
Khi quá trình số hóa diễn ra, mỗi cơ sở y tế tạo ra lượng dữ liệu rất lớn, từ bệnh án điện tử, kết quả xét nghiệm, hình ảnh chẩn đoán đến thông tin theo dõi sức khỏe từ xa. Những dữ liệu này có thể giúp bác sĩ đưa ra quyết định nhanh hơn và chính xác hơn, nhưng cũng kéo theo yêu cầu ngày càng cao về an toàn thông tin.
Nếu dữ liệu nằm rời rạc trong từng bệnh viện hoặc từng phần mềm riêng lẻ, bác sĩ khó nắm được toàn cảnh sức khỏe của người bệnh. Ngược lại, một hệ thống dữ liệu được kết nối hợp lý, có phân quyền rõ ràng và kiểm soát truy cập chặt chẽ sẽ hỗ trợ điều trị tốt hơn mà vẫn hạn chế rủi ro lộ thông tin cá nhân.
Chia sẻ dữ liệu không đồng nghĩa với đánh đổi quyền riêng tư
Ông Frank Hester OBE, Nhà sáng lập và Chủ tịch TPP, cho rằng thách thức của y tế số không nằm ở câu hỏi có nên chia sẻ dữ liệu hay không. Vấn đề quan trọng hơn là ai được tiếp cận dữ liệu, vào thời điểm nào và để phục vụ mục đích gì.
Từ kinh nghiệm triển khai trong hệ thống y tế công của Anh, ông cho rằng dữ liệu y tế chỉ thật sự có giá trị khi đến được đúng người cần sử dụng trong quá trình chăm sóc bệnh nhân. Tuy nhiên, việc này phải đi kèm cơ chế bảo vệ quyền riêng tư của người bệnh ngay từ đầu.
Dữ liệu cần đến đúng người, đúng thời điểm và đúng mục đích, đồng thời vẫn bảo đảm quyền riêng tư của người bệnh.
Ông Frank Hester chia sẻ tại hội thảo.
Cách tiếp cận này cho thấy bảo mật không phải lớp bổ sung sau khi hệ thống đã vận hành. Với bệnh viện thông minh, bảo mật cần được tính đến ngay từ khâu thiết kế, triển khai và quản trị dữ liệu.
Bệnh án điện tử không chỉ là câu chuyện cắt giảm giấy tờ
Tại hội thảo, ông Frank Hester OBE cũng đánh giá việc Bộ Y tế ban hành Thông tư số 13/2025/TT-BYT là một trong những chính sách quan trọng trong lộ trình chuyển đổi số y tế hiện nay.
Thông tư đặt mục tiêu triển khai bệnh án điện tử tại các bệnh viện, trung tâm y tế và trạm y tế trên phạm vi toàn quốc, tiến tới thay thế hoàn toàn hồ sơ giấy và sổ khám bệnh truyền thống.
Việc chuyển từ hồ sơ giấy sang bệnh án điện tử giúp thông tin y tế được lưu trữ tập trung hơn, dễ truy xuất hơn và giảm nguy cơ thất lạc. Tuy nhiên, giá trị lớn hơn của bệnh án điện tử nằm ở khả năng tạo ra một nền tảng dữ liệu thống nhất cho toàn hệ thống.
Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị cũng đặt ra nhiều mục tiêu cho ngành y tế, từ giảm quá tải bệnh viện tuyến trên, củng cố y tế cơ sở, nâng cao hiệu quả dự phòng đến quản lý bệnh mạn tính và cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ của người dân.
Trong xu hướng này, nhiều quốc gia đang theo đuổi mô hình "One Citizen, One Record", có thể hiểu là mỗi người dân có một hồ sơ sức khỏe thống nhất. Khi đó, thông tin y tế không bị đứt đoạn giữa các tuyến chăm sóc, từ tuyến xã, tuyến huyện, tuyến tỉnh đến bệnh viện chuyên khoa trung ương.
Việt Nam có cơ hội phát triển y tế số nhanh nếu tránh dữ liệu phân mảnh
Trên thế giới, AI y tế, y học chính xác và nghiên cứu lâm sàng đang phụ thuộc ngày càng nhiều vào các kho dữ liệu y tế quy mô lớn. Quốc gia nào xây dựng được dữ liệu chất lượng cao sẽ có thêm lợi thế trong đổi mới sáng tạo y tế.
Theo các chuyên gia tại hội thảo, Việt Nam có thể rút kinh nghiệm từ những nước đã mất nhiều năm xử lý tình trạng dữ liệu phân tán do triển khai nhiều hệ thống riêng biệt. Nếu có kiến trúc thống nhất ngay từ giai đoạn đầu, hệ thống bệnh án điện tử tại Việt Nam có thể phát triển đồng bộ và bền vững hơn.
Tiến sĩ Hui-Chi Yeh, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của TPP, cho biết qua các dự án trong khu vực, yếu tố quyết định thành công thường không nằm ở một công nghệ đơn lẻ. Điều quan trọng là xây dựng được một hệ sinh thái dữ liệu chung giữa các cơ sở y tế.
Theo bà, niềm tin của người dân đối với y tế số được hình thành từ ba yếu tố: dữ liệu cá nhân được bảo vệ, việc sử dụng dữ liệu minh bạch và người bệnh thật sự nhận được lợi ích trong quá trình chăm sóc sức khỏe.
Bảo mật dữ liệu là điều kiện để y tế số phát triển bền vững
Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức nhận định nền tảng cho chuyển đổi số y tế đã được chuẩn bị khá đầy đủ. Tốc độ triển khai trong thời gian tới sẽ phụ thuộc vào quyết tâm của từng đơn vị, từng địa phương và toàn ngành.
Dù vậy, ngành y tế vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết. Việc đầu tư và triển khai chuyển đổi số giữa các cơ sở y tế chưa đồng đều. Hạ tầng công nghệ thông tin vẫn có nơi chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển mới.
Đặc biệt, an toàn thông tin và bảo mật dữ liệu y tế đang trở thành vấn đề lớn khi bệnh viện thông minh, hồ sơ sức khỏe điện tử và các mô hình y tế số ngày càng mở rộng.
Để xây dựng bệnh viện thông minh, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng số, chuẩn hóa dữ liệu, bảo đảm an toàn thông tin và đào tạo đội ngũ có khả năng làm chủ công nghệ mới.
Từ những chia sẻ tại hội thảo, có thể thấy chuyển đổi số y tế không phải cuộc chạy đua cài đặt thêm phần mềm hay đưa thêm thiết bị vào bệnh viện. Đây là quá trình thay đổi cách quản trị và cung cấp dịch vụ y tế, trong đó dữ liệu phải được tổ chức an toàn, minh bạch và hướng đến lợi ích của người bệnh.