Giải đáp 5 hiểu lầm thường gặp khiến nhiều người ngại hiến máu

Mỗi năm, Ngày Quốc tế Người hiến máu (14/6) là dịp để cộng đồng cùng nhìn lại giá trị của nghĩa cử hiến máu và gửi lời tri ân đến những người đã âm thầm trao đi một phần máu của mình để cứu người.

Năm 2026, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) lựa chọn thông điệp "Giọt máu tình người - Hiến máu đào, trao sự sống".

Thông điệp này nhấn mạnh rằng mỗi đơn vị máu được hiến tặng không chỉ giúp đáp ứng nhu cầu điều trị, cấp cứu mà còn thể hiện tinh thần nhân ái và sự kết nối giữa con người với con người. Với nhiều người bệnh cần truyền máu, một đơn vị máu kịp thời có thể mở ra thêm cơ hội sống trong những thời khắc nguy cấp.

Tuy nhiên, dù muốn góp sức, nhiều người vẫn chần chừ trước khi hiến máu vì những băn khoăn như: hiến máu có làm yếu người không, có gây tăng cân không, có đau nhiều không, người có hình xăm hoặc người lớn tuổi có thể hiến máu được không? Mời bạn cùng Doctor247 tìm lời giải trong bài viết này nhé!

Hiểu lầm 1: Hiến máu gây tăng cân

Hiến máu không trực tiếp làm tăng cân hay khiến cơ thể phì ra như nhiều người vẫn nghĩ. Nếu cân nặng thay đổi sau một thời gian, nguyên nhân thường đến từ chế độ ăn uống, vận động, giấc ngủ hoặc thói quen sinh hoạt hằng ngày.

Sau khi hiến máu, cơ thể bước vào quá trình tái tạo máu. Một số người có thể cảm thấy ăn ngon hơn, ngủ tốt hơn hoặc tinh thần phấn chấn hơn. Vì vậy, nếu ăn bù quá nhiều với các món ngọt, béo, giàu năng lượng, cân nặng có thể tăng, nhưng điều này không phải do việc hiến máu.

Người hiến máu chỉ cần duy trì chế độ ăn uống vừa phải, đủ chất, uống đủ nước, hạn chế đồ ngọt, đồ béo và vận động đều đặn để cơ thể phục hồi tốt mà vẫn giữ cân nặng ổn định.

Hiểu lầm 2: Hiến máu làm suy nhược cơ thể, gây hại sức khỏe

Nhiều người lo rằng hiến máu sẽ khiến cơ thể mất sức, suy nhược hoặc ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe. Thực tế, người hiến máu phải được khám sàng lọc trước khi hiến, lượng máu lấy ra cũng được giới hạn theo cân nặng và tình trạng sức khỏe.

Sau khi hiến máu, một số người có thể thấy hơi mệt, chóng mặt, lâng lâng hoặc bầm nhẹ tại vị trí lấy máu. Những phản ứng này thường cải thiện khi người hiến nghỉ ngơi, uống đủ nước, ăn uống đầy đủ và tránh vận động mạnh trong ngày hiến máu.

Cơ thể cũng cần thời gian để phục hồi sau hiến máu. Vì vậy, người hiến máu toàn phần cần chờ tối thiểu 12 tuần trước lần hiến tiếp theo. Với hiến tiểu cầu, khoảng cách tối thiểu thường là 3 tuần, tùy tình trạng sức khỏe và đánh giá tại điểm hiến máu.

Điều quan trọng là không hiến máu khi đang mệt, đang bệnh hoặc chưa đủ điều kiện, đồng thời làm theo hướng dẫn chăm sóc trước và sau hiến máu.

Hiểu lầm 3: Hiến máu rất đau

Nỗi sợ kim tiêm là lý do khiến nhiều người chần chừ trước khi hiến máu, nhất là với người lần đầu tham gia. Tuy nhiên, cảm giác đau khi hiến máu thường không kéo dài như nhiều người tưởng.

Thông thường, người hiến chỉ cảm thấy nhói nhẹ trong vài giây khi kim được đưa vào tĩnh mạch. Sau đó, quá trình lấy máu diễn ra trong tư thế ngồi hoặc nằm thoải mái, có nhân viên y tế theo dõi và hỗ trợ khi cần.

Với nhiều người, điều khiến họ lo lắng không hẳn là cơn đau, mà là tâm lý sợ kim, sợ máu hoặc sợ mình bị choáng. Nếu cảm thấy căng thẳng, người hiến có thể báo trước với nhân viên y tế, nhìn sang hướng khác, hít thở chậm và thả lỏng cơ thể để quá trình hiến máu nhẹ nhàng hơn.

Hiểu lầm 4: Người có hình xăm không thể hiến máu

Nhiều người cho rằng chỉ cần có hình xăm là sẽ không được hiến máu. Thực tế, hình xăm không đồng nghĩa với việc một người bị loại khỏi danh sách hiến máu vĩnh viễn.

Theo Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương, người mới xăm cần chờ ít nhất 6 tháng trước khi tham gia hiến máu. Khoảng thời gian này nhằm bảo đảm an toàn cho cả người hiến và người nhận máu. Vì các thủ thuật xăm, xỏ khuyên hoặc can thiệp qua da nếu không bảo đảm vô trùng có thể làm tăng nguy cơ lây nhiễm một số bệnh qua đường máu.

Nếu hình xăm đã lành, không viêm nhiễm và đã đủ thời gian trì hoãn theo quy định, người có hình xăm vẫn có thể hiến máu nếu đáp ứng các tiêu chuẩn sức khỏe khác. Ngay cả khi vị trí lấy máu có hình xăm, nhân viên y tế vẫn có thể lấy máu bình thường nếu vùng da tại đó đã ổn định.

Hiểu lầm 5: Người lớn tuổi không nên hiến máu

Tuổi tác không phải là yếu tố duy nhất quyết định một người có thể hiến máu hay không. Theo Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương, người hiến máu cần nằm trong độ tuổi 18 - 60, có sức khỏe phù hợp, đạt tiêu chuẩn về cân nặng, huyết sắc tố và các điều kiện sàng lọc khác.

Vì vậy, không thể nói tất người lớn tuổi đều không nên hiến máu. Nếu vẫn trong độ tuổi cho phép, sức khỏe ổn định và được nhân viên y tế đánh giá đủ điều kiện, người lớn tuổi vẫn có thể tham gia hiến máu.

Ngược lại, dù còn trẻ, một người vẫn có thể được tạm hoãn hiến máu nếu đang mệt, sốt, thiếu máu, huyết áp chưa phù hợp, vừa mắc bệnh hoặc chưa đủ khoảng cách an toàn từ lần hiến trước. Điều quan trọng không nằm ở tuổi trẻ hay tuổi lớn, mà là tình trạng sức khỏe tại thời điểm hiến máu.

Thực tế, nhiều người ở độ tuổi cận 60 vẫn duy trì việc hiến máu đều đặn nếu sức khỏe đáp ứng các tiêu chuẩn sàng lọc. Tại chương trình tôn vinh 100 người hiến máu tình nguyện tiêu biểu toàn quốc năm 2026, bà Lê Thị Hạnh (60 tuổi, Đồng Nai) đã có 46 lần hiến máu.

Trong khi đó, anh Mai Xuân Tú (24 tuổi, Nghệ An) đã thực hiện 68 lần hiến máu và hiến tiểu cầu. Tổng cộng, 100 cá nhân được tôn vinh đã đóng góp 6.378 đơn vị máu và tiểu cầu.

Yếu tố quan trọng nhất vẫn là tình trạng sức khỏe tại thời điểm hiến máu. Một người lớn tuổi nhưng có sức khỏe tốt, huyết áp ổn định, không mắc các bệnh lý chống chỉ định vẫn có thể đủ điều kiện hiến máu.

Ngược lại, người trẻ tuổi cũng có thể được tạm hoãn nếu đang mệt mỏi, sốt, thiếu máu, vừa mắc bệnh hoặc chưa đủ thời gian nghỉ giữa các lần hiến máu theo khuyến cáo.

Nhân Ngày Quốc tế Người hiến máu, việc tìm hiểu đúng về hiến máu cũng là một cách lan tỏa tinh thần sẻ chia. Một giọt máu được trao đi không chỉ mang ý nghĩa y học, mà còn là sự tiếp nối của lòng nhân ái giữa con người với con người.

Anh Thư