Nghiên cứu mới từ Đại học Oxford hé lộ lý do 90% thế giới thuận tay phải
Khoảng 90% dân số thế giới thuận tay phải, nhưng lý do đằng sau thói quen này vẫn là chủ đề nghiên cứu suốt nhiều thập kỷ.
Phần lớn con người trên thế giới sử dụng tay phải trong các hoạt động hằng ngày. Theo nhiều nghiên cứu, khoảng 90% dân số ưu tiên tay phải, trong khi người thuận tay trái chỉ chiếm khoảng 10-12%.
Trong nhiều thập kỷ, các nhà khoa học vẫn luôn đi tìm lời đáp cho câu hỏi vì sao số lượng người thuận tay phải lại nhiều hơn vượt trội so với thuận tay trái.
Di truyền, thói quen, cấu trúc não và quá trình phát triển của cơ thể đều từng được đưa vào các giả thuyết. Gần đây, một nghiên cứu từ Đại học Oxford đã đưa ra cách lý giải mới dựa trên tiến hóa của loài người.
Manh mối lý giải 90% thế giới thuận tay phải đến từ quá trình tiến hóa của con người
Theo nghiên cứu công bố trên PLOS Biology, xu hướng thuận tay phải ở con người có thể liên quan đến hai bước ngoặt lớn trong quá trình tiến hóa: khả năng đi thẳng bằng hai chân và sự phát triển của bộ não.
Tiến sĩ Thomas A. Püschel, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết đây là một trong những công trình đầu tiên kiểm chứng các giả thuyết lớn về hiện tượng thuận tay ở con người.
Để tìm lời giải, nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu của 2.025 cá thể thuộc 41 loài khỉ và vượn. Họ xem xét nhiều yếu tố như khả năng sử dụng công cụ, chế độ ăn, môi trường sống, khối lượng cơ thể, cách tổ chức xã hội, kích thước não và cách thức di chuyển.
Khi so sánh với các loài linh trưởng khác, con người ban đầu dường như là một trường hợp khá khác biệt. Tuy nhiên, khi tính thêm kích thước não và tỷ lệ chiều dài giữa tay và chân, mô hình tiến hóa lại trở nên hợp lý hơn.
Điều này cho thấy xu hướng thuận tay phải có thể gắn với thời điểm tổ tiên loài người bắt đầu đi thẳng bằng hai chân và sở hữu bộ não ngày càng phát triển.
Từ mô hình này, các nhà khoa học cũng thử ước tính xu hướng thuận tay ở một số tổ tiên đã tuyệt chủng của con người. Kết quả cho thấy các tổ tiên sơ khai như Ardipithecus và Australopithecus có thể chỉ hơi thiên về tay phải, tương tự một số loài vượn lớn hiện đại.
Đến giai đoạn Homo erectus (người đứng thẳng) và người Neanderthal, xu hướng thuận tay phải mới trở nên rõ rệt hơn.
Một ngoại lệ đáng chú ý là Homo floresiensis, nhóm người cổ từng sống tại Indonesia. Theo nhóm nghiên cứu, xu hướng thuận tay phải ở nhóm này yếu hơn, có thể vì họ có bộ não nhỏ hơn và vẫn duy trì khả năng vừa đi thẳng, vừa leo trèo như các loài linh trưởng.
Từ các dữ kiện trên, nhóm nghiên cứu đề xuất giả thuyết gồm hai giai đoạn. Trước hết, khi tổ tiên loài người chuyển sang đi bằng hai chân, đôi tay được giải phóng khỏi vai trò hỗ trợ di chuyển. Điều này tạo điều kiện để tay tham gia nhiều hơn vào việc sử dụng công cụ, giao tiếp bằng cử chỉ và các thao tác tinh vi.
Sau đó, khi bộ não phát triển và vỏ não được tổ chức phức tạp hơn, hai bán cầu não có thể chuyên môn hóa rõ hơn. Quá trình này có thể củng cố xu hướng ưu tiên một bên tay, trong đó tay phải trở thành lựa chọn phổ biến ở phần lớn con người.
Vì sao người thuận tay trái vẫn ít hơn?
Dù nghiên cứu giúp giải thích vì sao phần lớn con người thuận tay phải, câu hỏi vì sao người thuận tay trái chỉ chiếm khoảng 10 - 12% dân số vẫn chưa có lời giải hoàn toàn chắc chắn.
Các nhà khoa học cho rằng hiện tượng thuận tay không chỉ do một yếu tố quyết định. Nó có thể là kết quả của sự kết hợp giữa di truyền, phát triển não bộ, môi trường sống và quá trình học tập trong đời sống hằng ngày.
Nói cách khác, việc phần lớn con người thuận tay phải không đơn giản chỉ là thói quen. Nó có thể là dấu vết còn lại từ hành trình tiến hóa rất dài, khi tổ tiên loài người đứng thẳng, giải phóng đôi tay và phát triển một bộ não ngày càng phức tạp hơn.