Cơ hội hiếm để ngắm mưa sao băng Eta Aquarids tại Việt Nam

Theo Hội Thiên văn và Vũ trụ học Việt Nam (VACA), thời điểm quan sát lý tưởng là từ sau 2h sáng đến khi trời bắt đầu hửng sáng. Ngoài đêm cực đại, người yêu thiên văn vẫn có thể quan sát hiện tượng này vào những đêm trước và sau nếu điều kiện bầu trời thuận lợi.

Tuy nhiên, theo ông ông Đặng Vũ Tuấn Sơ (Chủ tịch VACA), năm nay việc quan sát mưa sao băng Eta Aquarids tại Việt Nam được đánh giá là khá khó khăn do trùng với giai đoạn trăng khuyết. Ánh trăng có thể làm lu mờ các sao băng yếu. Bên cạnh đó, dự báo thời tiết trong những ngày này tại nhiều khu vực có mây hoặc mưa, khiến chỉ những nơi có bầu trời quang đãng, ít ô nhiễm ánh sáng mới có cơ hội quan sát rõ.

Tên gọi Eta Aquarids xuất phát từ chòm sao Aquarius (Bảo Bình), nơi các vệt sao băng dường như tỏa ra khi nhìn từ Trái Đất. Trên thực tế, các sao băng có thể xuất hiện ở nhiều vị trí khác nhau trên bầu trời. Khi chòm sao này lên cao, thường từ khoảng 2h sáng trở đi, và mắt người quan sát đã thích nghi với bóng tối trong khoảng 10 - 15 phút, số lượng sao băng có thể nhìn thấy trong điều kiện lý tưởng đạt khoảng 20 - 30 vệt mỗi giờ tại khu vực gần xích đạo.

Theo trang Space.com, mưa sao băng Eta Aquarids năm nay kéo dài từ ngày 19/4 đến 28/5. Đây là một trong những trận mưa sao băng có tần suất dày đặc tại khu vực nhiệt đới ở Nam bán cầu. Trong khi đó, tại các khu vực từ xích đạo trở lên phía Bắc như Việt Nam, tần suất trung bình thường dao động khoảng 10 - 30 sao băng mỗi giờ trước bình minh.

Dữ liệu từ Hiệp hội Thiên thạch Mỹ (AMS) cho biết trong điều kiện bầu trời hoàn toàn quang đãng, tần suất tối đa có thể đạt khoảng 50 sao băng mỗi giờ, với vận tốc lên tới 66 km/giây khi lao qua khí quyển Trái Đất.

Nguồn gốc của Eta Aquarids đến từ Sao chổi Halley. Theo NASA, khi sao chổi này tiến vào khu vực bên trong hệ Mặt Trời, nó giải phóng các mảnh băng và bụi đá vào không gian. Khi Trái Đất di chuyển qua vùng bụi này, các mảnh vụn sẽ va chạm với khí quyển, bốc cháy và tạo thành những vệt sáng mà chúng ta quan sát được trên bầu trời đêm. Sao chổi Halley có chu kỳ khoảng 76 năm và dự kiến sẽ quay trở lại gần Trái Đất vào năm 2061.

Tên của sao chổi Halley được đặt theo Edmond Halley, nhà thiên văn học người Anh sống vào thế kỷ 17 - 18. Ông là người đã nghiên cứu các ghi chép lịch sử về những lần xuất hiện của sao chổi vào các năm 1531, 1607 và 1682, từ đó kết luận đây là cùng một thiên thể và dự đoán chính xác thời điểm nó quay trở lại vào năm 1758, dù ông không còn sống để chứng kiến.