Post-Holiday Blues là gì? Làm sao để tâm trí thôi treo ngược cành cây sau Tết?
Khoa học đã chứng minh uể oải sau kì nghỉ dài không phải do bạn lười biếng. Đây là một hội chứng tâm lý có tên là Post-Holiday Blues.
Cảm giác hụt hẫng, mệt mỏi, thậm chí là mất phương hướng khi nhìn vào màn hình máy tính sau kỳ nghỉ Tết không phải là sự lười biếng đơn thuần.
Cùng Doctor247 tìm hiểu tại sao chúng ta lại rơi vào trạng thái này và cách để sạc lại năng lượng hiệu quả nhất để bắt đầu một năm mới hanh thông.
Hội chứng uể oải hậu nghỉ lễ (Post-Holiday Blues) là gì?
Hội chứng uể oải hậu nghỉ lễ, hay thường được gọi trong tâm lý học là Post-Holiday Blues, là trạng thái suy giảm cảm xúc, mệt mỏi về thể chất và tinh thần xảy ra ngay sau một kỳ nghỉ dài hoặc một sự kiện lễ hội lớn.
Theo các chuyên gia tâm lý, đây là một phản ứng tâm lý tạm thời khi cơ thể và não bộ phải đối mặt với sự thay đổi môi trường đột ngột. Cơ chế của hiện tượng này bắt nguồn từ sự sụt giảm các hormone hạnh phúc như Dopamine và Oxytocin.
Vì sao nhiều người cảm thấy đặc biệt uể oải sau kì nghỉ Tết?
Trong những ngày Tết, chúng ta thường xuyên ở trong trạng thái hưng phấn do được nghỉ ngơi, sum họp gia đình và tham gia các hoạt động giải trí. Khi kỳ nghỉ kết thúc, các kích thích tích cực này biến mất đột ngột, khiến não bộ rơi vào trạng thái hụt hẫng, dẫn đến cảm giác trống rỗng và thiếu động lực.
Bên cạnh sự biến động về các chất hóa học trong não bộ, hội chứng này còn bị ảnh hưởng bởi do sự xáo trộn nhịp sinh học. Theo nghiên cứu về giấc ngủ của Sleep Foundation, việc thức khuya, dậy muộn và nạp quá nhiều thực phẩm giàu năng lượng trong dịp Tết khiến chiếc đồng hồ bên trong cơ thể bị lệch nhịp.
Khi phải quay lại khung giờ làm việc hành chính khắt khe, cơ thể chưa kịp thích nghi, gây ra tình trạng lờ đờ, khó tập trung và mệt mỏi kéo dài dù bạn có ngủ nhiều bao nhiêu đi chăng nữa.
Về mặt tâm lý, sự tương phản giữa sự tự do trong kỳ nghỉ lễ và áp lực công việc hàng ngày tạo ra một rào cản tinh thần lớn. Đặc biệt sau Tết Nguyên Đán, nhiều người còn đối mặt với nỗi lo về tài chính sau một mùa chi tiêu mạnh tay, hoặc áp lực phải đạt được những mục tiêu lớn trong năm mới.
Những suy nghĩ này tích tụ lại, khiến cảm giác uể oải không chỉ dừng lại ở thể chất mà còn chuyển hóa thành sự lo âu và căng thẳng kéo dài.
Dấu hiệu nhận biết và sự khác biệt với trầm cảm
Các triệu chứng phổ biến của hội chứng này bao gồm cảm giác buồn chán không rõ lý do, khó ngủ hoặc ngủ quá nhiều nhưng vẫn thấy mệt, chán ăn hoặc thèm ăn một cách bất thường.
Bạn có thể thấy mình dễ cáu gắt hơn với đồng nghiệp hoặc cảm thấy mất kết nối với những công việc vốn dĩ rất quen thuộc.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ hội chứng Post-Holiday Blues với các rối loạn tâm thần nghiêm trọng hơn. Theo Psychology Today, các dấu hiệu của nỗi buồn hậu nghỉ lễ thường sẽ thuyên giảm và biến mất hoàn toàn sau khoảng 1 đến 2 tuần khi bạn đã bắt nhịp lại với guồng quay cuộc sống.
Nếu trạng thái này kéo dài hơn và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng vận hành hàng ngày, đó có thể là dấu hiệu của chứng Rối loạn cảm xúc theo mùa (SAD) hoặc trầm cảm, lúc này việc tham vấn ý kiến chuyên gia y tế là điều vô cùng cần thiết.
Chiến lược tái khởi động để trở lại guồng quay công việc
Chỉ cần tinh chỉnh lại một chút trong thói quen ăn uống, giấc ngủ và cách sắp xếp công việc, bạn sẽ thấy việc lấy lại phong độ không hề khó khăn như tưởng tượng.
Thiết lập lại đồng hồ sinh học
Việc điều chỉnh giờ giấc không nên diễn ra đột ngột. Bạn nên bắt đầu điều chỉnh giờ ngủ sớm hơn khoảng 15 - 30 phút mỗi ngày.
Việc tạo ra một môi trường ngủ tối ưu và hạn chế thiết bị điện tử trước khi ngủ 1 tiếng sẽ giúp cơ thể tái tạo năng lượng tốt hơn, đẩy lùi tình trạng sương mù não (brain fog) vào sáng hôm sau.
Áp dụng quy tắc 2 phút và Small Wins
Thay vì nhìn vào một dự án khổng lồ, hãy chia nhỏ chúng. Quy tắc 2 phút gợi ý rằng nếu một việc chỉ mất dưới 2 phút để hoàn thành (như trả lời một email ngắn hay sắp xếp lại bàn làm việc), hãy làm nó ngay.
Bên cạnh đó, việc công nhận và tự khen cho những chiến thắng nhỏ (Small wins) sẽ kích thích não bộ tiết ra Dopamine, tạo cảm giác hưng phấn và giúp bạn có thêm động lực để chinh phục những nhiệm vụ phức tạp hơn.
Cân bằng lại chế độ dinh dưỡng
Dinh dưỡng đóng vai trò then chốt trong việc phục hồi tâm trạng. Hãy ưu tiên các loại thực phẩm chứa nhiều Magie và Vitamin nhóm B - vốn được mệnh danh là các dưỡng chất "chống stress" tự nhiên cho hệ thần kinh.
Theo WebMD, các thực phẩm như hạt điều, chuối, rau xanh đậm và các loại đậu sẽ giúp ổn định huyết áp và cải thiện tinh thần. Đặc biệt, hãy uống đủ nước để hỗ trợ quá trình trao đổi chất và đào thải các độc tố tích tụ từ những bữa tiệc liên miên.
Lên kế hoạch cho một niềm vui mới
Tâm trí con người thường rơi vào buồn bã khi có cảm giác cuộc vui đã thực sự kết thúc. Để khắc phục, hãy chủ động tạo ra những sự kiện mới đáng mong đợi.
Đó có thể đơn giản là một buổi cà phê với bạn thân vào cuối tuần, đăng ký một lớp học kỹ năng mới hoặc lên lịch cho một chuyến đi chơi ngắn ngày vào kỳ nghỉ 30/4 tới.
Việc hướng suy nghĩ về những hoạt động thú vị sắp tới sẽ giúp bạn vượt qua giai đoạn chuyển giao tâm lý này một cách dễ dàng và tích cực hơn.
*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.
Tóm lại
1. Vì sao bạn cảm thấy uể oải sau khi kết thúc kì nghỉ dài?
Tình trạng này bắt nguồn từ sự sụt giảm đột ngột các hormone hạnh phúc như dopamine sau kỳ nghỉ, kết hợp với việc nhịp sinh học bị xáo trộn do thói quen ăn ngủ thất thường trong những ngày Tết.
Đây là hội chứng tâm lý mang tên Post-Holiday Blues.
2. Làm thế nào để điều chỉnh năng lượng để trở lại với công việc?
Bạn hãy bắt đầu bằng cách điều chỉnh giờ ngủ sớm hơn 15 - 30 phút mỗi ngày và bổ sung các thực phẩm giàu Magie, Vitamin B để phục hồi hệ thần kinh sau những ngày sinh hoạt thất thường trong Tết.
Song song đó, hãy chia nhỏ công việc theo quy tắc 2 phút và áp dụng quy tắc small wins để tạo sự hứng khởi trở lại trong công việc. Đồng thời lên kế hoạch cho một niềm vui mới giúp tâm trí thoát khỏi cảm giác hụt hẫng hậu nghỉ Tết.
