Nha sĩ và bác sĩ: Vì sao cần phối hợp chặt chẽ hơn?

Trong thời gian dài, nha khoa và y khoa thường được vận hành như hai hệ thống riêng biệt. Người bệnh có thể khám bác sĩ ở một nơi, nha sĩ ở một nơi khác, với hồ sơ và quy trình chăm sóc ít khi được kết nối.

Tuy nhiên, ngày càng nhiều tổ chức y tế cho rằng sức khỏe răng miệng nên được xem là một phần của sức khỏe toàn thân. Điều này đặt ra một câu hỏi thực tế: nếu nha sĩ và bác sĩ phối hợp tốt hơn, người bệnh có thể nhận được lợi ích gì?

Vì sao nha khoa và y khoa lâu nay thường tách biệt?

Sự tách biệt này có nguồn gốc từ cách hai ngành phát triển với hệ thống đào tạo, hành nghề, thanh toán và hồ sơ y tế riêng.

Một nghiên cứu năm 2025 do nhóm nghiên cứu tại Đại học Utah và các cộng sự thực hiện cho thấy nha sĩ và bác sĩ vẫn chưa phối hợp rộng rãi trong chăm sóc người bệnh, dù mối liên hệ giữa sức khỏe răng miệng và sức khỏe toàn thân ngày càng được quan tâm.

Khoảng cách này có thể khiến một số thông tin quan trọng không được kết nối đầy đủ. Chẳng hạn, bệnh toàn thân và thuốc đang sử dụng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng. Ngược lại, những vấn đề ở răng và nướu cũng có thể cần được xem xét trong quá trình chăm sóc sức khỏe tổng thể.

Đái tháo đường là một ví dụ khá rõ. Tài liệu về tích hợp y khoa - nha khoa của Harvard đề cập mối liên hệ giữa bệnh nha chu và đái tháo đường, đồng thời cho rằng phối hợp chăm sóc có thể giúp cải thiện việc theo dõi cả sức khỏe răng miệng lẫn bệnh toàn thân ở người mắc đái tháo đường.

Vì vậy, vấn đề không nằm ở việc nha sĩ phải thay bác sĩ chẩn đoán bệnh toàn thân hay bác sĩ phải đảm nhiệm công việc của nha sĩ. Điều cần thiết hơn là hai bên có thể nhận biết những thông tin liên quan và chuyển người bệnh đến đúng chuyên môn khi cần.

Việc phối hợp giữa nha sĩ và bác sĩ mang lại lợi ích gì cho người bệnh?

Một trong những hướng đang được thúc đẩy là đưa đánh giá sức khỏe răng miệng vào chăm sóc ban đầu. Harvard School of Dental Medicine hiện có Sáng kiến Tích hợp Sức khỏe Răng miệng và Y học, với mục tiêu kết nối các nhà nghiên cứu, lãnh đạo y tế và nhà hoạch định chính sách để tìm cách đưa chăm sóc răng miệng và chăm sóc ban đầu đến gần nhau hơn.

Trong thực tế, sự phối hợp này có thể bắt đầu từ những việc khá đơn giản. Bác sĩ chăm sóc ban đầu có thể hỏi về tình trạng răng nướu, nhận biết một số vấn đề cơ bản và giới thiệu người bệnh đến nha sĩ. Ngược lại, nha sĩ có thể nắm được bệnh nền, thuốc đang sử dụng và các yếu tố sức khỏe có khả năng ảnh hưởng đến việc điều trị nha khoa.

Việc dùng chung hồ sơ sức khỏe cũng là một phần quan trọng của mô hình này. PDS Health là một ví dụ tại Mỹ khi sử dụng hệ thống hồ sơ điện tử Epic để kết nối thông tin y khoa và nha khoa.

Năm 2025, tổ chức này cho biết hơn 181 triệu hồ sơ bệnh nhân đã được trao đổi an toàn giữa các đơn vị chăm sóc sức khỏe. Đến năm 2026, các nguồn được Harvard dẫn lại cho biết con số đã vượt 303 triệu hồ sơ.

Khi thông tin được kết nối, bác sĩ và nha sĩ có thể nhìn thấy bức tranh sức khỏe đầy đủ hơn thay vì chỉ một phần riêng lẻ. Ví dụ, người bệnh có thể không cần phải tự nhớ và kể lại toàn bộ danh sách thuốc, bệnh nền hoặc các vấn đề đã được phát hiện ở lần khám trước.

Các mô hình tích hợp cũng hướng đến tăng cơ hội tầm soát, cải thiện khả năng tiếp cận nha khoa và hỗ trợ chăm sóc toàn diện hơn, đặc biệt ở những nhóm dễ gặp rào cản khi tiếp cận dịch vụ. Một hướng dẫn về tích hợp sức khỏe răng miệng vào chăm sóc ban đầu nhấn mạnh rằng cách làm này có thể giúp tăng khả năng tiếp cận chăm sóc răng miệng ở các nhóm dễ bị tổn thương.

Tuy nhiên, mô hình này vẫn chưa phải tiêu chuẩn phổ biến ở mọi hệ thống y tế. Nghiên cứu năm 2025 cho thấy việc đưa nha sĩ vào nhóm chăm sóc liên chuyên ngành còn hạn chế và vẫn tồn tại nhiều rào cản về đào tạo, quy trình làm việc, trao đổi dữ liệu và cơ chế thanh toán.

Trong khi chờ các hệ thống y tế kết nối tốt hơn, người bệnh vẫn có thể chủ động thu hẹp khoảng cách này. Khi đi khám nha khoa, hãy cho nha sĩ biết về bệnh nền, thuốc đang dùng và những thay đổi sức khỏe gần đây. Khi khám bác sĩ, cũng nên chia sẻ nếu đang có viêm nướu kéo dài, mất răng, đau răng hoặc đang điều trị nha khoa.

Sức khỏe răng miệng và sức khỏe toàn thân không phải hai câu chuyện hoàn toàn tách biệt. Vì vậy, việc để bác sĩ và nha sĩ có đầy đủ thông tin về tình trạng của người bệnh có thể giúp quá trình chăm sóc trở nên liền mạch và phù hợp hơn.

(Nguồn: Harvard, PDS Health, NCBI)