Nghiên cứu mới tiết lộ các thế hệ trẻ đang già nhanh hơn
Nhiều người thường cảm thán rằng thế hệ trẻ bây giờ lớn nhanh quá. Nhưng dưới góc nhìn y học, câu nói này có thể mang một ý nghĩa khác với cách chúng ta vẫn nghĩ.
Một nghiên cứu mới trên hơn 160.000 người trưởng thành tại Anh và Mỹ cho thấy các thế hệ sinh gần đây có xu hướng "già sinh học" hơn so với những thế hệ trước ở cùng độ tuổi, dựa trên một số chỉ dấu trong máu.
Phát hiện này không có nghĩa người trẻ sẽ sớm già đi theo nghĩa thông thường, nhưng có thể mở thêm một hướng lý giải cho sự gia tăng của một số loại ung thư khởi phát sớm, đặc biệt ở một số nhóm ung thư như phổi, tử cung và đường tiêu hóa.
Theo các nhà khoa học, xu hướng ung thư xuất hiện nhiều hơn ở người trẻ khó có thể được giải thích bằng một nguyên nhân đơn lẻ. Môi trường sống, thói quen ăn uống, vận động, giấc ngủ, ô nhiễm, béo phì, hút thuốc lá, rượu bia và nhiều yếu tố khác đều có thể liên quan.
Việc tìm ra các dấu hiệu sinh học giúp nhận diện nhóm nguy cơ cao từ sớm có thể hỗ trợ chiến lược phòng ngừa và tầm soát hiệu quả hơn.
Nhà dịch tễ học phân tử Yin Cao, thuộc Trường Y Đại học Washington ở St. Louis, cho rằng nếu xác định được những người trẻ có nguy cơ ung thư cao khi họ vẫn còn khỏe mạnh, các biện pháp phòng ngừa và phát hiện sớm có thể được tập trung đúng nhóm cần hưởng lợi nhất.
Tuổi sinh học khác gì tuổi thật?
Tuổi thật là số năm một người đã sống. Trong khi đó, tuổi sinh học phản ánh cơ thể đang già đến mức nào dựa trên các dấu hiệu bên trong, chẳng hạn tình trạng viêm, đường huyết, chức năng thận, protein trong máu hoặc số lượng tế bào miễn dịch.
Hai người cùng 35 tuổi có thể có tốc độ lão hóa sinh học khác nhau. Một người có các chỉ số chuyển hóa, viêm và miễn dịch ổn định có thể được xem là trẻ hơn về mặt sinh học. Ngược lại, người có nhiều dấu hiệu bất lợi trong máu có thể được đánh giá là già hơn so với tuổi thật.
Trong nghiên cứu này, nhóm khoa học sử dụng thước đo PhenoAge, một phương pháp ước tính tuổi sinh học dựa trên tuổi thật và 9 chỉ dấu trong máu. Các chỉ dấu này bao gồm CRP, một dấu hiệu liên quan đến viêm, cùng glucose, creatinine, albumin và số lượng bạch cầu.
Từ đó, nhóm nghiên cứu tính toán "khoảng cách tuổi" để xem một người có vẻ già hơn hay trẻ hơn so với mức dự kiến ở tuổi thật của họ.
Phân tích dữ liệu từ hơn 160.000 người trưởng thành
Nhóm nghiên cứu phân tích dữ liệu của ba thế hệ trong hai kho dữ liệu lớn.
Tại Anh, họ sử dụng dữ liệu từ 154.169 người trưởng thành trong UK Biobank, so sánh nhóm sinh đầu thập niên 1950 với nhóm sinh cuối thập niên 1960 và đầu thập niên 1970.
Tại Mỹ, nhóm tiếp tục phân tích dữ liệu sức khỏe của 10.262 người trong chương trình All of Us, gồm những người sinh vào thập niên 1960 và thập niên 1990.
Kết quả cho thấy nhóm sinh tại Anh trong giai đoạn 1965 - 1974 có điểm "khoảng cách tuổi" theo PhenoAge cao hơn 23% so với nhóm sinh trong giai đoạn 1950 - 1954.
Xu hướng tương tự cũng xuất hiện trong dữ liệu tại Mỹ. Nhóm sinh năm 1990 - 1999 có điểm khoảng cách tuổi cao hơn 92% so với nhóm sinh năm 1965 - 1969.
Có thể hiểu đơn giản là ở cùng một độ tuổi, các nhóm sinh sau có xu hướng mang nhiều dấu hiệu lão hóa sinh học hơn so với các nhóm sinh trước đó.
Khoảng cách giữa tuổi sinh học và tuổi thật có liên quan đến nguy cơ ung thư khởi phát sớm ở thế hệ trẻ
Ở một phần dữ liệu, các nhà khoa học tiếp tục kiểm tra xem điểm khoảng cách tuổi có liên quan đến nguy cơ ung thư trước tuổi 55 hay không.
Kết quả cho thấy những người có điểm cao hơn có nguy cơ mắc ung thư khởi phát sớm cao hơn, đặc biệt là ung thư phổi, ung thư hệ tiêu hóa và ung thư tử cung.
Theo nhóm nghiên cứu, mỗi lần điểm khoảng cách tuổi tăng thêm một độ lệch chuẩn, nguy cơ mắc các khối u đặc khởi phát sớm tăng khoảng 8%. Mối liên quan mạnh nhất được ghi nhận ở ung thư phổi, với mức tăng nguy cơ khoảng 57%.
Đáng chú ý, mối liên quan này vẫn tồn tại sau khi nhóm nghiên cứu tính đến một số yếu tố khác như hút thuốc, béo phì, chiều dài telomere và khuynh hướng di truyền.
Tuy nhiên, kết quả này cần được hiểu thận trọng. Nghiên cứu cho thấy mối liên quan giữa lão hóa sinh học và nguy cơ ung thư khởi phát sớm, nhưng chưa thể khẳng định lão hóa sinh học là nguyên nhân trực tiếp gây ung thư ở người trẻ.
Vì sao phát hiện này đáng chú ý?
Ung thư thường được xem là bệnh có nguy cơ tăng theo tuổi. Càng sống lâu, cơ thể càng có nhiều thời gian tích lũy tổn thương ADN từ môi trường, chế độ ăn, ánh nắng, ô nhiễm hoặc các thói quen sinh hoạt. Khi các tổn thương di truyền tích tụ đủ nhiều, tế bào có thể mất kiểm soát trong quá trình phân chia và hình thành ung thư.
Tuy nhiên, trong khoảng một thập niên gần đây, dữ liệu y tế tại nhiều nơi ghi nhận số ca ung thư ở người trẻ tăng lên. Một nghiên cứu năm 2025 từng cho thấy thế hệ Millennial là nhóm đầu tiên đối mặt với nguy cơ cao hơn ở một số loại ung thư so với thế hệ cha mẹ.
Thay vì chỉ tìm một yếu tố nguy cơ riêng lẻ, nghiên cứu mới tiếp cận vấn đề từ góc nhìn rộng hơn. Nếu cơ thể của các thế hệ trẻ đang mang dấu hiệu lão hóa sinh học nhanh hơn, điều này có thể là một phần trong bức tranh giải thích vì sao ung thư khởi phát sớm ngày càng được quan tâm.
Nhóm nghiên cứu cũng nhận thấy các dạng lão hóa sinh học khác nhau có thể liên quan đến từng loại ung thư theo cách khác nhau. Chẳng hạn, nguy cơ ung thư phổi khởi phát sớm dường như có liên hệ rõ hơn với sự lão hóa của hệ miễn dịch, dựa trên phân tích protein trong cơ thể.
Từ lão hóa sinh học đến bài toán phòng ngừa ung thư cá thể hóa
Các nhà khoa học nhấn mạnh hiện chưa thể đưa ra một lời giải thích duy nhất cho sự gia tăng ung thư khởi phát sớm trên toàn cầu. Lão hóa sinh học có thể là một mảnh ghép quan trọng, nhưng không phải toàn bộ câu chuyện.
David Scott, Giám đốc Cancer Grand Challenges, cho rằng những nghiên cứu như vậy đang giúp giới khoa học nhìn vấn đề rộng hơn. Ung thư có thể chịu ảnh hưởng không chỉ từ thay đổi bên trong từng tế bào, mà còn từ những thay đổi diễn ra trên toàn cơ thể.
Về lâu dài, nhóm nghiên cứu kỳ vọng việc hiểu rõ cách môi trường sống hiện đại để lại dấu ấn sinh học trong cơ thể sẽ giúp chuyển hướng phòng ngừa ung thư từ các khuyến cáo chung sang các chiến lược cá thể hóa hơn.
Nói cách khác, thay vì chỉ khuyên mọi người sống lành mạnh hơn, các nhà khoa học có thể tiến tới xác định ai là người có nguy cơ cao hơn, vì sao họ có nguy cơ đó và cần can thiệp sớm theo cách nào.
Dù còn cần thêm nghiên cứu, phát hiện này nhắc lại một điều quan trọng: sức khỏe của người trẻ không chỉ được đo bằng tuổi trên giấy tờ. Những thay đổi âm thầm trong chuyển hóa, viêm, miễn dịch và môi trường sống có thể để lại dấu vết bên trong cơ thể từ rất sớm, trước khi bệnh biểu hiện rõ ràng.
