Lọc máu tại nhà: Lựa chọn điều trị thay thế thận chưa được nhiều người biết đến

Bệnh thường tiến triển lặng lẽ, phát hiện muộn, khiến nhiều bệnh nhân diễn tiến đến giai đoạn muộn và phải điều trị thay thế thận lâu dài.

Tại Việt Nam, điều trị thay thế thận gồm ba phương pháp chính: chạy thận nhân tạo tại cơ sở y tế, lọc màng bụng tại nhà và ghép thận. Tuy nhiên, thực tế vẫn phụ thuộc chủ yếu vào chạy thận tại bệnh viện, trong khi các mô hình điều trị khác còn chưa được tiếp cận rộng rãi.

Sự mất cân đối này không chỉ gia tăng áp lực lên hệ thống y tế mà còn hạn chế lựa chọn điều trị của bệnh nhân thận mạn giai đoạn cuối. Trong một tập Vodcast của Doctor247 gần đây, bà Trần Thùy Dương, Tổng Giám đốc Vantive Việt Nam Healthcare, cho rằng việc đổi mới cách tiếp cận điều trị và chăm sóc thận - trong đó mở rộng các lựa chọn điều trị linh hoạt hơn - có thể là chìa khóa để giải quyết những thách thức này trong thời gian tới.

Bức tranh chăm sóc thận tại Việt Nam ngày càng mất cân đối

Ước tính khoảng 10 triệu người trưởng thành tại Việt Nam đang sống chung với bệnh thận mạn, trong đó mỗi năm có khoảng 8.000 ca tiến triển đến giai đoạn cuối, cần điều trị thay thế thận.

Bà Dương cho hay, hiện có khoảng 43.000 bệnh nhân trên toàn quốc đang được điều trị thay thế thận, trong khi nhu cầu ước tính có thể lên tới gần 800.000 người. Khoảng cách lớn này phản ánh thách thức ngày càng gia tăng trong việc bảo đảm khả năng tiếp cận điều trị bệnh thận mạn giai đoạn cuối trên cả nước.

Bên cạnh đó, các phương thức điều trị vẫn chưa được triển khai đồng đều. Hiện cả nước có khoảng 430 đơn vị chạy thận nhân tạo, trong khi lọc màng bụng chỉ khoảng 60 đơn vị và ghép thận là 31 trung tâm. Sự chênh lệch này cho thấy hệ thống vẫn phụ thuộc lớn vào điều trị tại cơ sở y tế.

Do dịch vụ lọc máu chủ yếu tập trung tại các bệnh viện ở đô thị, nhiều người bệnh phải di chuyển xa để điều trị. Họ thường phải đến bệnh viện 3 lần mỗi tuần, mỗi lần kéo dài từ 4 - 6 giờ - một lịch trình ảnh hưởng đáng kể đến công việc, học tập và sinh hoạt hằng ngày.

“Những yếu tố này tạo ra nhiều tầng áp lực đối với cả người chăm sóc và hệ thống y tế.” bà Dương nhấn mạnh. Áp lực này được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng khi số người mắc bệnh thận mạn ngày càng tăng, đồng thời căn bệnh cũng đang có xu hướng trẻ hóa.

Chia sẻ tại vodcast, bà Dương cho biết: “Bệnh thận mạn giai đoạn muộn không còn chỉ là vấn đề của người lớn tuổi. Ngày càng có nhiều trẻ em và người trẻ phải bắt đầu điều trị từ rất sớm. Với họ, bệnh không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn làm gián đoạn việc học, công việc và các kế hoạch dài hạn. Gia đình và người chăm sóc cũng phải đối mặt với nhiều áp lực, từ việc sắp xếp thời gian điều trị đến gánh nặng tài chính”.

Trong bối cảnh đó, bài toán đặt ra cho người bệnh, cơ quan quản lý và doanh nghiệp trong ngành là cách vượt qua những thách thức hiện hữu.

Cơ hội mới trong kỷ nguyên y tế số

Trước câu hỏi lớn về cơ hội nâng cao khả năng đáp ứng của hệ thống chăm sóc thận, bà Trần Thùy Dương cho biết Việt Nam đang bước vào giai đoạn quan trọng của chuyển đổi số trong y tế.

Quá trình này mở ra những hướng tiếp cận mới trong quản lý các bệnh mạn tính như bệnh thận mạn, trong đó có việc phát triển các mô hình chăm sóc linh hoạt hơn như lọc máu tại nhà. Nhờ vậy, bệnh nhân có thể chủ động điều trị tại nhà và vẫn duy trì sinh hoạt bình thường.

Đồng thời, các công cụ y tế số, như nền tảng theo dõi bệnh nhân từ xa (RPM), cũng hỗ trợ bác sĩ giám sát tình trạng người bệnh, giúp phát hiện sớm nguy cơ và can thiệp kịp thời - đặc biệt với bệnh nhân ở vùng nông thôn hoặc những khu vực còn hạn chế dịch vụ.

Trong bối cảnh đó, bà Dương cho biết: “Tại Việt Nam, một trong những ưu tiên hàng đầu của công ty là mở rộng khả năng tiếp cận lọc máu tại nhà như một lựa chọn điều trị cần được cân nhắc sớm, giúp giảm gánh nặng cho người chăm sóc và giảm áp lực lên hệ thống y tế.”

Với hơn 70 năm kinh nghiệm đổi mới trong chăm sóc thận, Vantive xây dựng một hệ sinh thái toàn diện, kết hợp các giải pháp điều trị tiên tiến với công nghệ số. Chẳng hạn, HomeAdvantage là hệ sinh thái tích hợp đầy đủ cho các liệu pháp lọc máu tại nhà, với các giải pháp số giúp bệnh nhân và đội ngũ chăm sóc luôn kết nối, nắm bắt thông tin và tự tin trong quá trình điều trị.

Các lựa chọn điều trị tiên tiến như Lọc màng bụng tự động (APD) cũng cho phép bệnh nhân thực hiện lọc máu an toàn ngay tại nhà, có thể vào ban đêm khi ngủ, hỗ trợ mô hình điều trị linh hoạt hơn và giảm nhu cầu đến bệnh viện.

Hướng tới hệ thống chăm sóc thận bền vững

Bên cạnh đổi mới công nghệ, yếu tố bền vững ngày càng trở thành một ưu tiên quan trọng trong chăm sóc và điều trị bệnh thận. Một trong những thách thức nổi bật là tác động môi trường của các phương pháp điều trị bệnh thận hiện nay.

Các nghiên cứu cho thấy, một buổi chạy thận nhân tạo có thể tạo ra lượng phát thải carbon tương đương việc lái xe gần 240 km, qua đó hình thành vòng tác động qua lại giữa bệnh thận và biến đổi khí hậu.

Nhân dịp cộng đồng quốc tế đánh dấu hai thập kỷ của Ngày Thận Thế giới, đây cũng là dịp để nhìn lại những tiến bộ đạt được trong khoa học, chính sách và thực hành lâm sàng về bệnh thận.

Trong bối cảnh đó, nhu cầu về các giải pháp điều trị bền vững hơn ngày càng trở nên rõ rệt. Một trong những hướng đi đáng chú ý là phương pháp lọc màng bụng. So với chạy thận nhân tạo, phương pháp này được xem là thân thiện hơn với môi trường, khi tiêu thụ ít điện và nước hơn, tạo ra ít chất thải y tế hơn và có thể giảm khoảng 65–70% lượng phát thải carbon.

Tuy nhiên, tính bền vững không chỉ dừng ở yếu tố môi trường, mà còn đòi hỏi một cách tiếp cận toàn diện nhằm giảm gánh nặng cho cả người bệnh và hệ thống y tế. Theo bà Dương, các mô hình điều trị tại nhà là một phần quan trọng của hướng đi này, cho phép bệnh nhân thận mạn giai đoạn cuối chủ động quản lý quá trình điều trị dưới sự hướng dẫn của chuyên gia, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào các cơ sở điều trị tập trung.

Trên cơ sở đó, Vantive theo đuổi chiến lược phát triển dài hạn, không chỉ tập trung vào đổi mới công nghệ mà còn đầu tư vào năng lực lâm sàng và thúc đẩy hợp tác công - tư. Thông qua kết nối với cơ quan quản lý, bệnh viện, các hiệp hội chuyên môn và cộng đồng doanh nghiệp quốc tế như USABC và AmCham, công ty thúc đẩy các sáng kiến đào tạo và mở rộng hợp tác công - tư nhằm phát triển các giải pháp chăm sóc thận bền vững và có khả năng mở rộng tại Việt Nam.

Những nỗ lực này hướng tới mục tiêu dài hạn: xây dựng một hệ sinh thái y tế có khả năng thích ứng tốt hơn với gánh nặng ngày càng gia tăng của bệnh thận. Khi người bệnh được trao quyền để chủ động điều trị, người chăm sóc được giảm tải, và đội ngũ y tế có thêm điều kiện nâng cao chất lượng dịch vụ.

Về lâu dài, cách tiếp cận này góp phần hướng tới một hệ sinh thái chăm sóc thận cân bằng và bền vững hơn tại Việt Nam - không chỉ giúp kéo dài sự sống mà còn mở rộng cơ hội cho cả người bệnh và đội ngũ y tế.

VN-RC00-260006/0326

Bạn có thể lắng nghe đầy đủ chia sẻ về chủ đề này trong tập vodcast vừa lên sóng trên Doctor247.