Hộp thời gian 250 năm của Mỹ cất giữ những gì?

Trong truyện Doraemon, nhiều người có lẽ còn nhớ những câu chuyện về chiếc hộp thời gian, nơi Nobita và bạn bè gửi lại món đồ, lá thư hay lời nhắn cho chính mình trong tương lai. Thực tế, khái niệm này không chỉ dừng lại ở trí tưởng tượng, mà đã trở thành một cách để con người lưu giữ ký ức, ghi dấu thời đại và gửi gắm thông điệp cho tương lai.

Ngày 4/7/2025, trong chuỗi hoạt động hướng tới dịp kỷ niệm 250 năm lập quốc của Mỹ, ý tưởng ấy được tái hiện bằng một chiếc hộp hình trụ bằng thép không gỉ nặng khoảng 400 kg.

Chiếc hộp được chôn tại Philadelphia, không xa nơi Tuyên ngôn Độc lập được ký vào năm 1776, như một lời nhắn gửi từ nước Mỹ hôm nay đến thế hệ sẽ sống vào năm 2276.

Thế hệ nhận lại thông điệp ấy là những người sống vào năm 2276, khi nước Mỹ bước sang tuổi 500.

Nhìn bề ngoài, đây có thể là một sự kiện kỷ niệm mang tính biểu tượng. Nhưng ở tầng sâu hơn, hộp thời gian là một hình thức giao tiếp đặc biệt của con người: gửi một phần hiện tại cho tương lai, dù không ai biết người nhận sẽ sống trong một thế giới như thế nào.

Không phải bảo tàng, mà là một bức thư gửi người chưa sinh ra

Khác với bảo tàng, hộp thời gian được tạo ra cho những người ở rất xa hiện tại. Người gửi gần như không còn sống để thấy người nhận mở nó, nên mỗi hiện vật không chỉ là đồ vật được cất giữ, mà là một lời nhắn gửi qua nhiều thế kỷ.

Với hộp thời gian lần này, America250 đã huy động đóng góp từ 50 tiểu bang, 5 vùng lãnh thổ và nhiều tổ chức văn hóa, thể thao trên khắp nước Mỹ. Mỗi món được chọn vừa đại diện cho nét đặc trưng của mỗi địa phương.

Những hiện vật được cất giữ trong chiếc hộp thời gian 250 năm là gì?

Bang Wisconsin gửi vào hộp một chiếc lông vũ màu nâu của Old Abe, con đại bàng đầu trắng từng là linh vật của quân đội Liên bang trong thời Nội chiến.

Bang Ohio chọn mảnh vải từ cánh máy bay do anh em Wright chế tạo, gợi nhớ đến chuyến bay có động cơ đầu tiên trong lịch sử nhân loại năm 1903.

Bang Maine lại chọn một mẩu xương cá voi đầu bò Bắc Đại Tây Dương, loài đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng.

California lại chọn một cách kể chuyện khác khi đưa vào hộp bản trả lời của chatbot AI Claude về hình dung California sau 250 năm nữa. Đây có thể là một trong những lựa chọn gây nhiều tranh luận, nhưng cũng rất tiêu biểu cho thời đại hiện nay, khi con người bắt đầu để trí tuệ nhân tạo tham gia vào việc tưởng tượng tương lai.

Các tiểu bang khác chọn những thứ gần hơn với cuộc sống hiện nay.

Mỗi hiện vật giống một lát cắt của xã hội Mỹ đương đại, vừa tự hào, vừa lo âu, vừa muốn ghi nhớ quá khứ, vừa tò mò về những gì sẽ đến.

Đây không phải là hộp thời gian đầu tiên của nước Mỹ

Dù sự kiện tại Philadelphia thu hút nhiều chú ý, thực hành lưu giữ vật phẩm cho hậu thế đã xuất hiện từ rất lâu trong lịch sử nhân loại.

Trước khi thuật ngữ "time capsule" trở nên phổ biến, nhiều nền văn minh cổ đại đã đặt đồ vật trong móng công trình, lăng mộ hoặc kho lưu trữ như một cách gửi lại dấu vết cho người đến sau.

Nước Mỹ cũng từng nhiều lần thực hành nghi thức này. Một hộp thời gian được chôn năm 1876 đã được mở vào năm 1976, đúng một thế kỷ sau.

Một hộp khác được chôn vào năm 1976, nhân dịp kỷ niệm 200 năm lập quốc, hiện được lưu giữ tại Cục Lưu trữ Quốc gia và dự kiến mở vào năm 2076.

Vì sao con người muốn trò chuyện với tương lai?

Hộp thời gian đặt ra một câu hỏi sâu hơn về con người: Vì sao chúng ta muốn được ghi nhớ?

Mỗi cá nhân đều có giới hạn của một đời người, nhưng cộng đồng, ký ức và văn hóa có thể tiếp tục được truyền qua nhiều thế hệ. Khi đặt một món đồ vào hộp thời gian, người gửi như đang nhắn với tương lai rằng chúng tôi đã từng sống ở đây, từng mang theo những lo lắng, hy vọng và niềm tin của thời đại mình.

Việc lựa chọn hiện vật cũng là một cách cộng đồng tự hỏi: điều gì đại diện cho chúng ta? Lịch sử, thành tựu khoa học, thể thao, văn hóa bản địa, môi trường hay trí tuệ nhân tạo? Ai có quyền chọn những thứ ấy? Và điều gì bị bỏ lại bên ngoài?

Năm 2276, người mở hộp sẽ nhìn nhận chúng ta như thế nào?

Điều thú vị nhất của hộp thời gian là không ai biết người nhận sẽ hiểu thông điệp ra sao. Năm 2276, thế giới có thể đã rất khác.

Những khái niệm quen thuộc hôm nay như mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo hay biến đổi khí hậu như cách chúng ta biết hiện tại có thể mang ý nghĩa hoàn toàn khác.

Người năm 2276 có thể nhìn mảnh vải từ máy bay của anh em Wright như chúng ta nhìn một công cụ nguyên thủy. Họ có thể bật cười trước dự đoán của chatbot AI về tương lai California.

Suy cho cùng, chiếc hộp thời gian không chỉ lưu giữ quá khứ mà còn là biểu tượng cho khát vọng của con người, được gửi một phần hôm nay đến ngày mai và tin rằng tương lai vẫn luôn có ai đó chờ để lắng nghe.