Hoàn thiện nội dung đánh giá năng lực bác sĩ y học dự phòng

Kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề đã được quy định trong Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023. Với nhóm bác sĩ, lộ trình áp dụng bắt đầu từ ngày 1/1/2027 và kỳ kiểm tra đầu tiên dự kiến được tổ chức vào tháng 12 cùng năm.

Bốn chức danh thuộc diện triển khai gồm bác sĩ y khoa, bác sĩ răng - hàm - mặt, bác sĩ y học cổ truyền và bác sĩ y học dự phòng.

Trước đây, văn bằng và quá trình thực hành là những căn cứ quan trọng trong thủ tục cấp phép. Khi kỳ kiểm tra mới được triển khai, người dự thi còn phải chứng minh mình đáp ứng một chuẩn năng lực chung trước khi bước vào hành nghề.

Từ văn bằng đến chuẩn năng lực chung

Việc tốt nghiệp cho thấy người học đã hoàn thành chương trình của một cơ sở đào tạo. Tuy nhiên, chương trình, điều kiện giảng dạy và cách đánh giá giữa các trường có thể chưa hoàn toàn giống nhau.

Kỳ kiểm tra năng lực hành nghề được xây dựng để tạo ra một thước đo thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Người học dù tốt nghiệp tại cơ sở nào cũng cần đáp ứng những yêu cầu tối thiểu về kiến thức, kỹ năng thực hành và trách nhiệm nghề nghiệp.

Với bác sĩ y học dự phòng, thay đổi này càng đáng chú ý khi chương trình đào tạo giữa 10 cơ sở trên cả nước vẫn còn những điểm khác biệt. Chuẩn năng lực nghề nghiệp của chức danh này mới được ban hành từ năm 2025, trong khi nhiều chương trình chưa chuyển hoàn toàn sang hướng đào tạo dựa trên năng lực.

Vì vậy, kỳ kiểm tra không chỉ đánh giá người học mà còn tạo động lực để các trường rà soát lại nội dung đào tạo, tăng thực hành và điều chỉnh chương trình sát hơn với công việc sau tốt nghiệp.

Danh mục chuyên môn thiết yếu dùng để làm gì?

Một trong những bước chuẩn bị cho kỳ kiểm tra là xây dựng Danh mục các vấn đề chuyên môn thiết yếu dành cho bác sĩ y học dự phòng.

Có thể hiểu đây là danh sách những vấn đề mà một bác sĩ cần biết cách nhận diện, đánh giá hoặc xử trí trong phạm vi hành nghề. Danh mục này không phải đề cương ôn tập đơn thuần mà là nền tảng để xây dựng toàn bộ hệ thống kiểm tra.

Từ danh mục chuyên môn, Hội đồng Y khoa Quốc gia mới có thể xây dựng cấu trúc đề thi, xác định tỷ lệ câu hỏi ở từng nhóm nội dung và phát triển ngân hàng câu hỏi.

Ngân hàng câu hỏi dự kiến có số lượng tối thiểu gấp 6 - 10 lần số câu xuất hiện trong một đề thi chính thức. Cách xây dựng này giúp tăng độ đa dạng, hạn chế học thuộc đề và bảo đảm các kỳ kiểm tra không lặp lại một cách máy móc.

Theo thông tin từ Báo Sức khỏe và Đời sống, ngày 15/7/2026, Hội đồng Y khoa Quốc gia phối hợp với Viện Đào tạo Y học dự phòng và Y tế công cộng thuộc Trường Đại học Y Hà Nội tổ chức lấy ý kiến về danh mục này.

Thành phần tham gia gồm đại diện các cơ sở đào tạo và nhiều địa phương, nhằm bảo đảm nội dung đánh giá phù hợp với công việc bác sĩ y học dự phòng đang thực hiện.

Vai trò của bác sĩ y học dự phòng đang mở rộng

Bác sĩ y học dự phòng thường được nhắc đến qua các nhiệm vụ như phòng chống dịch, kiểm soát bệnh truyền nhiễm, giám sát sức khỏe cộng đồng và quản lý các yếu tố nguy cơ.

Tuy nhiên, phạm vi công việc tại tuyến y tế cơ sở đang mở rộng. Bác sĩ dự phòng ngày càng được kỳ vọng tham gia nhiều hơn vào khám bệnh ban đầu, sàng lọc, phát hiện sớm và quản lý sức khỏe người dân tại cộng đồng.

Dự thảo danh mục chuyên môn thiết yếu tập trung vào các nhóm năng lực như:

• Khám và xử trí ban đầu tại tuyến y tế cơ sở.
• Sàng lọc, phát hiện và phản ứng sớm với dịch bệnh.
• Quản lý bệnh truyền nhiễm và bệnh không lây nhiễm trong cộng đồng.
• Theo dõi sức khỏe nghề nghiệp và bệnh nghề nghiệp.
• Tổ chức các hoạt động phòng bệnh, quản lý nguy cơ và truyền thông sức khỏe.

Sự thay đổi này gắn với yêu cầu củng cố trạm y tế xã, nơi vừa thực hiện công tác phòng bệnh vừa cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Bác sĩ y học dự phòng có lợi thế về quản lý sức khỏe cộng đồng, giám sát dịch tễ và phòng bệnh. Tuy nhiên, để đáp ứng công việc tại trạm y tế, họ cũng cần được trang bị đầy đủ hơn về khám, đánh giá và xử trí những vấn đề thường gặp.

Kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám chữa bệnh năm 2027 dự kiến diễn ra thế nào?

Kỳ kiểm tra dự kiến được tổ chức dưới hình thức trắc nghiệm khách quan trên máy tính.

Người dự thi cần có văn bằng phù hợp với chức danh đăng ký và đã hoàn thành thời gian thực hành khám bệnh, chữa bệnh theo quy định.

Các điểm thi dự kiến được bố trí tại sáu vùng trên cả nước. Mỗi vùng có thể gồm từ 5 - 10 địa điểm, tùy khả năng đáp ứng yêu cầu về cơ sở vật chất, hệ thống máy tính và bảo mật.

Người chưa đạt có thể đăng ký dự kỳ kiểm tra tiếp theo, thay vì bị loại khỏi quá trình cấp phép hành nghề.

Danh mục chuyên môn thiết yếu và cấu trúc đề thi sẽ là những tài liệu quan trọng giúp người học hiểu phạm vi đánh giá. Tuy nhiên, đây không phải kỳ thi chỉ cần ghi nhớ kiến thức. Cách xây dựng theo năng lực cho thấy người dự thi cần hiểu cách áp dụng kiến thức vào tình huống hành nghề.