Hàng trăm nghìn vi khuẩn trên đế giày, có thực sự đáng lo?

Đế giày có thể mang theo vi khuẩn, bụi bẩn và hóa chất từ bên ngoài vào không gian sống. Tuy nhiên, phát hiện vi khuẩn trên giày không đồng nghĩa người trong nhà chắc chắn sẽ mắc bệnh.

Mức độ đáng lo còn phụ thuộc vào loại vi sinh vật, lượng tiếp xúc và tình trạng sức khỏe của từng thành viên.

Đế giày có thể chứa bao nhiêu vi khuẩn?

Khi nghĩ đến những vị trí nhiều vi khuẩn trong nhà, nhiều người thường chú ý đến bồn cầu, tay nắm cửa hoặc khu vực bếp. Trong khi đó, đế giày tiếp xúc trực tiếp với đường phố, nhà vệ sinh công cộng, bãi cỏ và nhiều bề mặt khác trước khi được mang vào nhà.

Một nghiên cứu do Tiến sĩ Charles Gerba và cộng sự tại Đại học Arizona thực hiện cho thấy sau hai tuần sử dụng, mặt ngoài của đế giày có trung bình hơn 421.000 đơn vị vi khuẩn. Con số ở bên trong giày thấp hơn đáng kể, vào khoảng 2.887 đơn vị.

Kết quả này cho thấy phần đế tiếp xúc với môi trường bên ngoài là nơi tích tụ vi sinh vật nhiều hơn. Tuy nhiên, con số lớn không đồng nghĩa toàn bộ vi khuẩn được phát hiện đều có khả năng gây bệnh cho con người.

Vi khuẩn trên đế giày có thể lan vào nhà như thế nào?

Khi bước vào nhà, đế giày có thể chuyển một phần vi khuẩn và bụi bẩn lên sàn. Khu vực gần cửa ra vào thường chịu ảnh hưởng nhiều nhất vì đây là nơi diễn ra những bước chân đầu tiên.

Từ sàn, vi sinh vật có thể tiếp tục truyền sang tay, đồ chơi hoặc vật dụng đặt thấp. Nguy cơ tăng lên khi một người chạm vào các bề mặt này rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng mà chưa rửa tay.

Dù con đường lây truyền này có thể xảy ra, việc vi khuẩn hiện diện trên sàn vẫn chưa đủ để gây bệnh. Khả năng mắc bệnh còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:

• Chủng vi khuẩn và khả năng gây bệnh.
• Số lượng vi khuẩn tiếp xúc với cơ thể.
• Thời gian tồn tại của vi khuẩn trên bề mặt.
• Thói quen vệ sinh tay.
• Sức đề kháng của từng người.

Đế giày không chỉ mang theo vi khuẩn

Bên cạnh vi sinh vật, giày dép còn có thể đưa bụi và các chất ô nhiễm từ bên ngoài vào nhà. Một số ước tính cho rằng khoảng một phần ba lượng bụi trong nhà có nguồn gốc từ môi trường bên ngoài, đi vào qua giày dép, cửa ra vào và hệ thống thông gió.

Thành phần của bụi có thể bao gồm đất, phấn hoa, mảnh vụn từ đường sá, dư lượng thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ hoặc các hóa chất khác trong môi trường đô thị.

Điều này không có nghĩa mỗi lần mang giày vào nhà đều gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Nguy cơ phụ thuộc vào nồng độ, tần suất và thời gian tiếp xúc.

Tuy nhiên, việc hạn chế lượng bụi bẩn đi vào không gian sống vẫn là lựa chọn hợp lý, nhất là ở những khu vực trẻ thường xuyên chơi trên sàn.

Ai cần thận trọng hơn?

Không phải mọi thành viên trong gia đình đều có mức độ nhạy cảm giống nhau.

Trẻ sơ sinh và trẻ đang tập bò thường tiếp xúc với sàn trong thời gian dài, đồng thời có thói quen cầm đồ vật rồi đưa tay vào miệng. Vì vậy, vi khuẩn và bụi bẩn trên sàn có nhiều cơ hội tiếp xúc với cơ thể trẻ hơn so với người lớn.

Các nhóm khác cũng nên lưu ý gồm:

• Người cao tuổi.
• Người có hệ miễn dịch suy yếu.
• Người đang điều trị bệnh mạn tính.
• Người vừa trải qua phẫu thuật hoặc điều trị kéo dài.
• Người đang sử dụng một số loại thuốc làm giảm khả năng miễn dịch.

Với những gia đình có thành viên thuộc các nhóm trên, cởi giày trước khi vào nhà có thể là một biện pháp phòng ngừa đơn giản và ít tốn công.

Có cần lo lắng quá mức về vi khuẩn trên giày?

Phần lớn nghiên cứu hiện nay đo sự hiện diện của vi khuẩn trên đế giày hoặc khả năng chúng được chuyển sang sàn trong điều kiện thí nghiệm. Những dữ liệu này chưa trực tiếp chứng minh rằng đi giày trong nhà làm tăng rõ rệt tỷ lệ mắc bệnh.

Vì vậy, những con số về vi khuẩn nên được hiểu như bằng chứng cho thấy đế giày có thể đưa chất bẩn vào nhà, thay vì lời cảnh báo rằng mỗi đôi giày đều là nguồn bệnh nguy hiểm.

Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn nào kết luận chắc chắn rằng bỏ giày ngoài cửa sẽ làm giảm tỷ lệ mắc bệnh trong gia đình. Đây là giới hạn cần được lưu ý khi diễn giải các nghiên cứu hiện có.

Có nên cởi giày trước khi vào nhà?

Cởi giày trước khi vào nhà là một thói quen đơn giản giúp giảm lượng đất, bụi, vi sinh vật và hóa chất từ bên ngoài đi vào không gian sống. Biện pháp này đặc biệt phù hợp với gia đình có trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có sức đề kháng yếu.

Người cần mang giày để hỗ trợ bàn chân, giữ thăng bằng hoặc bảo vệ khớp có thể chuẩn bị một đôi giày sạch chỉ sử dụng trong nhà.

Ngoài ra, gia đình có thể:

• Bố trí khu vực để giày gần cửa.
• Lau sàn và thảm chùi chân định kỳ.
• Vệ sinh kỹ khu vực cửa ra vào.
• Không đặt giày lên bàn, giường hoặc bề mặt chế biến thức ăn.
• Rửa tay sau khi chạm vào giày.
• Làm sạch sàn thường xuyên nếu nhà có trẻ đang bò.

Đế giày thực sự có thể mang theo một lượng lớn vi khuẩn và bụi bẩn vào nhà. Tuy nhiên, nguy cơ sức khỏe không chỉ được quyết định bởi số lượng vi khuẩn được tìm thấy, mà còn bởi mức độ tiếp xúc và sức khỏe của từng người.

Thay vì quá lo lắng, mỗi gia đình có thể lựa chọn những thói quen vệ sinh đơn giản, phù hợp với không gian sống và nhu cầu thực tế.