Giải đáp 4 hiểu lầm khiến nhiều người nghĩ mình không cần tiêm vắc xin HPV

HPV, viết tắt của Human Papillomavirus, là tên gọi của một nhóm hơn 200 loại vi rút. Phần lớn trường hợp nhiễm HPV có thể tự được cơ thể đào thải trong vòng 1 - 2 năm.

Tuy nhiên, một số chủng HPV nguy cơ cao có thể tồn tại dai dẳng và liên quan đến nhiều bệnh lý nghiêm trọng, trong đó có ung thư cổ tử cung, ung thư âm hộ, âm đạo, hậu môn, dương vật và một số ung thư vùng miệng, họng.

HPV chủ yếu lây qua tiếp xúc da, niêm mạc trong quan hệ tình dục, bao gồm quan hệ đường âm đạo, hậu môn hoặc đường miệng. Một người nhiễm HPV vẫn có thể lây truyền cho người khác ngay cả khi không có dấu hiệu hay triệu chứng.

Bao cao su giúp giảm nguy cơ, nhưng không bảo vệ hoàn toàn vì HPV có thể tồn tại ở những vùng da không được che phủ.

HPV không chỉ là câu chuyện của ung thư cổ tử cung

Khi nhắc đến HPV, nhiều người thường nghĩ ngay đến ung thư cổ tử cung. Đây đúng là bệnh lý có liên quan rất chặt chẽ với HPV, nhưng không phải là vấn đề duy nhất.

Ở phụ nữ, HPV nguy cơ cao có thể liên quan đến ung thư cổ tử cung, âm hộ, âm đạo và hậu môn. Ở nam giới, vi rút này có thể liên quan đến ung thư hậu môn, ung thư dương vật, một số ung thư vùng miệng, họng, đồng thời gây sùi mào gà ở cả nam và nữ.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ghi nhận HPV gây ra khoảng 620.000 ca ung thư ở phụ nữ và 70.000 ca ung thư ở nam giới trong năm 2019.

Điều này cho thấy HPV không nên được xem là vấn đề riêng của phụ nữ. Bất kỳ ai có hoạt động tình dục đều có thể có nguy cơ phơi nhiễm, không phụ thuộc vào giới tính, tình trạng hôn nhân hay việc đã có con hay chưa.

Vắc xin HPV phòng bệnh như thế nào?

Vắc xin HPV hoạt động bằng cách kích thích hệ miễn dịch tạo kháng thể trước khi cơ thể tiếp xúc với những chủng HPV nhất định. Vì vậy, hiệu quả phòng ngừa thường cao nhất khi tiêm trước lần quan hệ tình dục đầu tiên.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc tiêm sau đó là vô nghĩa. Một người có thể đã từng tiếp xúc với một chủng HPV, nhưng vẫn chưa nhiễm các chủng khác có trong phạm vi bảo vệ của vắc xin.

Vì vậy, người trưởng thành chưa tiêm hoặc chưa tiêm đủ vẫn nên trao đổi với bác sĩ để biết mình còn phù hợp với vắc xin HPV hay không.

Điểm cần lưu ý là vắc xin HPV không dùng để điều trị tình trạng nhiễm HPV hiện có, không điều trị sùi mào gà và không điều trị ung thư. Đây là biện pháp phòng ngừa, không thay thế khám phụ khoa, xét nghiệm HPV DNA, Pap smear hoặc các hình thức tầm soát ung thư cổ tử cung theo khuyến nghị.

Dưới đây là những 4 hiểu lầm thường gặp về vắc xin HPV:

Hiểu lầm 1: Quá 26 tuổi thì không còn tiêm được

Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất. Nhiều người cho rằng vắc xin HPV chỉ dành cho trẻ em, thanh thiếu niên hoặc người dưới 26 tuổi. Thực tế, độ tuổi tiêm phụ thuộc vào loại vắc xin, chỉ định được phê duyệt và tình trạng sức khỏe của từng người.

Với một số loại vắc xin HPV hiện nay, nhóm từ 9 đến 45 tuổi có thể được tư vấn tiêm tùy theo chỉ định cụ thể. Lịch tiêm cũng khác nhau theo độ tuổi bắt đầu tiêm, thường là 2 hoặc 3 mũi, và cần được nhân viên y tế hướng dẫn phù hợp với từng trường hợp.

Vì vậy, không nên tự kết luận rằng đã ngoài 26 tuổi thì không còn tiêm được. Cách an toàn hơn là hỏi bác sĩ hoặc cơ sở tiêm chủng uy tín để được đánh giá dựa trên tuổi, tiền sử tiêm chủng, tình trạng sức khỏe và nguy cơ cá nhân.

Hiểu lầm 2: Đã kết hôn hoặc đã có con thì không cần tiêm

Kết hôn không có nghĩa là bạn hoàn toàn không có nguy cơ nhiễm HPV. Vi rút này có thể đã tồn tại trong cơ thể từ trước mà không gây triệu chứng, hoặc một người vẫn có thể phơi nhiễm với các chủng HPV khác trong đời sống tình dục.

Việc đã kết hôn, đã có con hoặc đang trong một mối quan hệ lâu dài không phải là lý do để tự động loại bỏ vắc xin HPV khỏi kế hoạch chăm sóc sức khỏe. Quyết định có nên tiêm hay không cần dựa trên độ tuổi, tiền sử tiêm chủng, nguy cơ phơi nhiễm và tư vấn của nhân viên y tế.

Đặc biệt, người đã từng nhiễm HPV hoặc từng có kết quả tầm soát bất thường vẫn nên trao đổi với bác sĩ trước khi quyết định. Vắc xin HPV không điều trị nhiễm HPV hay tổn thương đã có, nhưng có thể giúp phòng ngừa những chủng HPV khác mà cơ thể chưa từng phơi nhiễm, tùy từng trường hợp.

Hiểu lầm 3: HPV chỉ liên quan đến phụ nữ

HPV thường được nhắc nhiều trong các nội dung về ung thư cổ tử cung, nên không ít nam giới nghĩ rằng vắc xin này chỉ dành cho phụ nữ. Thực tế, cách hiểu này chưa đầy đủ.

HPV có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của cả nam và nữ. Ở nam giới, một số chủng HPV có thể liên quan đến sùi mào gà, ung thư hậu môn, ung thư dương vật và một số ung thư vùng miệng, họng.

Ước tính, virus HPV liên quan đến khoảng 30% số ca ung thư hầu họng trên toàn cầu.

Vì vậy, vắc xin HPV không chỉ có ý nghĩa trong phòng ngừa ung thư cổ tử cung, mà còn là một phần của chăm sóc sức khỏe dự phòng cho nam giới trong độ tuổi phù hợp.

Khi nam giới chủ động tìm hiểu và tiêm phòng theo tư vấn của bác sĩ, việc này không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cá nhân mà còn góp phần giảm nguy cơ lây truyền HPV cho bạn tình.

Hiểu lầm 4: Đã tầm soát ung thư cổ tử cung thì không cần tiêm vắc xin

Tầm soát và tiêm vắc xin HPV là hai việc khác nhau. Tầm soát giúp phát hiện sớm tổn thương tiền ung thư hoặc bất thường ở cổ tử cung. Trong khi đó, vắc xin giúp phòng ngừa một số chủng HPV có nguy cơ gây bệnh trước khi chúng gây ra tổn thương.

Trước khi tiêm vắc xin HPV, cần lưu ý gì?

Không nên tiêm vắc xin HPV chỉ dựa trên thông tin truyền miệng hoặc tự đánh giá qua tuổi tác. Trước khi tiêm, người dân nên được khám sàng lọc và tư vấn về loại vắc xin phù hợp, lịch tiêm, tiền sử dị ứng, tình trạng mang thai, bệnh nền, thuốc đang dùng và các lần tiêm trước đó nếu có.

Người từng có phản ứng dị ứng nặng với thành phần của vắc xin cần thông báo rõ với nhân viên y tế. Phụ nữ đang mang thai cũng cần trao đổi với bác sĩ trước khi quyết định tiêm.

Sau tiêm, người được tiêm thường được khuyến nghị ngồi hoặc nằm theo dõi tại cơ sở tiêm chủng trong một khoảng thời gian để phòng ngừa các phản ứng như choáng hoặc ngất sau tiêm.

*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.