Bộ Y tế cập nhật hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola năm 2026

Bộ Y tế vừa ban hành Quyết định số 1505/QĐ-BYT, công bố tài liệu chuyên môn "Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola", áp dụng trên phạm vi toàn quốc.

Hướng dẫn mới thay thế Quyết định số 2968/QĐ-BYT ban hành từ năm 2014, nhằm cập nhật kiến thức chuyên môn, phương pháp chẩn đoán và các biện pháp điều trị hiện nay đối với bệnh truyền nhiễm nguy hiểm này.

Bệnh do virus Ebola là bệnh truyền nhiễm cấp tính, có khả năng bùng phát thành dịch lớn. Theo Bộ Y tế, tỷ lệ tử vong trung bình của bệnh khoảng 50%, nhưng trong một số đợt dịch có thể lên tới 90%.

Hiện chỉ một chủng Ebola có vaccine và thuốc điều trị đặc hiệu

Theo hướng dẫn mới, chi Ebolavirus hiện gồm 6 loài khác nhau. Trong đó, Zaire ebolavirus, Sudan ebolavirus và Bundibugyo ebolavirus từng gây ra nhiều đợt dịch lớn tại châu Phi.

Đáng chú ý, hiện chỉ riêng chủng Zaire ebolavirus đã có vaccine và thuốc điều trị đặc hiệu. Vaccine Ervebo (rVSV-ZEBOV) đã được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt từ năm 2019 để phòng bệnh do chủng này.

Về điều trị, hai loại kháng thể đơn dòng INMAZEB và EBANGA đã được ghi nhận có hiệu quả đối với Zaire ebolavirus. Tuy nhiên, các chủng Ebola khác hiện chưa có vaccine hiệu quả hoặc thuốc điều trị đặc hiệu được phê duyệt.

Virus Ebola lây truyền qua đường nào?

Virus Ebola lây chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp với máu, mô hoặc dịch cơ thể của người và động vật nhiễm bệnh, như nước tiểu, phân, nước bọt, tinh dịch.

Các vật dụng nhiễm bẩn như quần áo, chăn màn, kim tiêm đã qua sử dụng cũng có thể trở thành nguồn lây.

Nhóm nguy cơ cao gồm thợ săn, người sống trong rừng có tiếp xúc với động vật hoang dã bị bệnh hoặc chết, người tiếp xúc với máu và dịch tiết của bệnh nhân, cùng nhân viên y tế trực tiếp chăm sóc người bệnh.

Đối với trường hợp tử vong do virus Ebola, thi thể phải được xử lý theo quy định đối với bệnh truyền nhiễm nhóm A và thực hiện hỏa táng nhằm hạn chế nguy cơ lây lan.

Những dấu hiệu cần lưu ý

Thời gian ủ bệnh của Ebola thường từ 2 - 21 ngày. Người mắc bệnh có thể sốt cao đột ngột, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, đau họng, nôn ói, tiêu chảy hoặc đau bụng.

Ở trường hợp nặng, bệnh có thể gây ban đỏ toàn thân, xuất huyết, đi ngoài phân đen, ho ra máu, chảy máu chân răng, suy đa cơ quan và sốc.

Theo hướng dẫn mới, ca nghi ngờ được xác định khi người bệnh sốt từ 38°C trở lên, kèm các triệu chứng như đau đầu, nôn, tiêu chảy, đau bụng hoặc xuất huyết không rõ nguyên nhân, đồng thời có yếu tố dịch tễ trong vòng 21 ngày trước khi khởi phát.

Phương pháp chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola hiện nay là gì?

Bộ Y tế xác định RT-PCR là tiêu chuẩn vàng để phát hiện virus Ebola. Bên cạnh đó, test nhanh kháng nguyên, xét nghiệm máu, đông máu và hóa sinh có thể được dùng để hỗ trợ chẩn đoán, theo dõi diễn tiến bệnh và đánh giá biến chứng.

Hiện chỉ có chủng Zaire ebolavirus đã có vaccine và thuốc điều trị đặc hiệu. Với những chủng Ebola khác, các biện pháp điều trị chủ yếu gồm hạ sốt bằng Paracetamol, bù nước điện giải, chống nôn, kiểm soát co giật, truyền máu khi mất máu cấp và hồi sức tích cực trong trường hợp sốc hoặc suy đa tạng.

Bộ Y tế lưu ý tránh sử dụng các thuốc chống viêm không steroid như Ibuprofen hoặc Diclofenac, do có thể làm nặng thêm rối loạn đông máu.

Người dân cần lưu ý tuyệt đối không tự điều trị tại nhà. Tất cả ca nghi ngờ hoặc ca xác định Ebola phải được cách ly và điều trị tại cơ sở y tế.

Các cơ sở khám chữa bệnh cần thực hiện nghiêm biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn, trang bị đầy đủ phương tiện phòng hộ cá nhân cho nhân viên y tế và người chăm sóc.

Người tiếp xúc gần với ca bệnh cần được theo dõi sức khỏe trong 21 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối cùng. Nếu xuất hiện triệu chứng nghi ngờ, cần báo ngay cho cơ sở y tế để được cách ly và điều trị kịp thời.