Bệnh viện Từ Dũ và Chợ Rẫy cứu sống sản phụ bị thuyên tắc phổi sau mổ lấy thai

Ngày 19/6, tại Bệnh viện Từ Dũ, sản phụ N.N.T.V., 27 tuổi, bất ngờ than mệt rồi ngất xỉu sau ba ngày mổ lấy thai. Trước đó, thai kỳ của chị được theo dõi định kỳ và không ghi nhận bất thường đáng lo ngại.

Khi thai được 39 tuần 5 ngày, sản phụ được chỉ định mổ lấy thai do nhịp tim thai bất thường trên nền ối vỡ. Bé gái chào đời khỏe mạnh, nặng 3,1 kg. Những ngày đầu sau mổ, sức khỏe người mẹ hồi phục ổn định.

Tuy nhiên, đến chiều 19/6, tình trạng của chị chuyển biến rất nhanh. Người bệnh tụt huyết áp còn 60/40 mmHg, da tím tái, vã mồ hôi và có rối loạn nhịp tim. Ê-kíp y tế lập tức hồi sức chống sốc và chuyển người bệnh lên Khoa Hồi sức để điều trị tích cực.

Từ ngất xỉu sau sinh đến chẩn đoán thuyên tắc phổi

Ban đầu, điện tâm đồ ghi nhận rung nhĩ đáp ứng thất nhanh kèm bất thường dẫn truyền điện trong tim. Tuy nhiên, khi tình trạng huyết động tiếp tục không ổn định, các bác sĩ nhanh chóng mở rộng đánh giá nguyên nhân.

Kết quả siêu âm tim cho thấy có huyết khối trong buồng tim phải, kèm giãn thất phải và tăng áp động mạch phổi. Siêu âm Doppler mạch máu chi dưới phát hiện huyết khối tĩnh mạch khoeo chân phải. Đây là dấu hiệu gợi ý cục máu đông hình thành ở chân, sau đó di chuyển theo dòng máu về tim và lên phổi.

Bệnh viện Từ Dũ lập tức hội chẩn khẩn với các chuyên gia tim mạch của Bệnh viện Chợ Rẫy. Chẩn đoán được xác định là thuyên tắc phổi nguy cơ rất cao (massive pulmonary embolism), một tình trạng có thể gây suy hô hấp, suy tuần hoàn cấp và đe dọa tính mạng nếu không xử trí kịp thời.

Người bệnh sau đó được chuyển cấp cứu sang Bệnh viện Chợ Rẫy để tiếp tục điều trị chuyên sâu.

ECMO và phẫu thuật lấy huyết khối giúp người bệnh vượt qua nguy kịch

Tại Bệnh viện Chợ Rẫy, sản phụ tiếp tục trong tình trạng huyết động không ổn định. Các bác sĩ đã thiết lập VA-ECMO, tức hệ thống tim phổi nhân tạo ngoài cơ thể, để hỗ trợ tuần hoàn trong lúc tim và phổi bị ảnh hưởng nặng bởi thuyên tắc phổi.

Điểm đáng chú ý là người bệnh được hỗ trợ theo mô hình Awake ECMO. Với phương pháp này, bệnh nhân vẫn tỉnh táo, không cần đặt nội khí quản và không phải thở máy xâm lấn. Đây là kỹ thuật đòi hỏi theo dõi sát, phối hợp chặt chẽ và kinh nghiệm hồi sức chuyên sâu.

Sau 48 giờ điều trị tích cực, tình trạng huyết động của sản phụ dần ổn định. Đến ngày 24/6, các bác sĩ tiến hành phẫu thuật lấy huyết khối động mạch phổi. Sau phẫu thuật, người bệnh tiếp tục được hỗ trợ ECMO thêm 4 ngày.

Đến sáng 29/6, sản phụ đã ngưng ECMO, ngưng thuốc vận mạch và tự thở khí trời bình thường. Người bệnh tiếp tục được điều trị kháng đông và dự kiến có thể xuất viện trong những ngày tiếp theo để trở về với gia đình và con nhỏ.

Sau ca điều trị, Bệnh viện Từ Dũ đã gửi thư tri ân đến tập thể Bệnh viện Chợ Rẫy, ghi nhận sự phối hợp kịp thời trong một tình huống cấp cứu sản khoa đặc biệt nguy hiểm.

Vì sao phụ nữ sau sinh dễ có nguy cơ huyết khối?

Trong thai kỳ và giai đoạn sau sinh, cơ thể người phụ nữ có nhiều thay đổi sinh lý nhằm chuẩn bị cho quá trình sinh nở và hạn chế mất máu. Một trong những thay đổi quan trọng là hệ đông máu hoạt động mạnh hơn bình thường.

Cơ chế này có vai trò bảo vệ sản phụ khi sinh, nhưng cũng làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông. Bên cạnh đó, tử cung lớn trong thai kỳ có thể chèn ép hệ tĩnh mạch, làm máu từ chi dưới trở về tim chậm hơn.

Sau sinh, đặc biệt sau mổ lấy thai, việc nằm nhiều và vận động hạn chế cũng góp phần làm tăng tình trạng ứ trệ máu ở tĩnh mạch chân.

Khi cục máu đông hình thành ở tĩnh mạch sâu chi dưới hoặc vùng chậu, nó có thể bong ra, đi theo dòng máu về tim phải rồi lên động mạch phổi.

Nếu cục máu đông gây tắc mạch phổi lớn, người bệnh có thể khó thở nặng, tụt huyết áp, suy tuần hoàn và nguy hiểm tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.

Trong trường hợp sản phụ 27 tuổi này, huyết khối được phát hiện ở tĩnh mạch khoeo chân phải, phù hợp với cơ chế huyết khối tĩnh mạch sâu dẫn đến thuyên tắc phổi.

Dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua sau sinh

Thuyên tắc phổi sau sinh nguy hiểm vì triệu chứng ban đầu có thể không rõ ràng. Một số biểu hiện như mệt, khó thở nhẹ, tim đập nhanh hoặc đau tức ngực thoáng qua dễ bị nhầm với tình trạng mệt mỏi sau sinh.

Trong vòng 6 tuần sau sinh, sản phụ và người thân nên chú ý các dấu hiệu bất thường như khó thở đột ngột hoặc khó thở tăng dần, đau ngực tăng khi hít sâu, tim đập nhanh bất thường, ho ra máu, chóng mặt, ngất xỉu, sưng đau một bên chân, đặc biệt ở vùng bắp chân hoặc khoeo chân.

Khi xuất hiện các biểu hiện này, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay, thay vì chờ theo dõi tại nhà. Với thuyên tắc phổi nguy cơ cao, thời gian chẩn đoán và can thiệp có ý nghĩa quyết định.

Theo dõi giai đoạn hậu sản cẩn thận để tránh bỏ lỡ biến chứng nguy hiểm

Dù y học hiện đại có thể can thiệp trong nhiều ca thuyên tắc phổi nặng, đánh giá nguy cơ, dự phòng và nhận diện sớm vẫn giữ vai trò rất quan trọng.

Trong chăm sóc sản khoa, các bác sĩ thường đánh giá nguy cơ huyết khối dựa trên nhiều yếu tố như tiền sử huyết khối, béo phì, tuổi mẹ, đa thai, mổ lấy thai, bệnh nền hoặc tình trạng phải nằm bất động kéo dài.

Với những trường hợp nguy cơ cao, bác sĩ có thể chỉ định các biện pháp dự phòng phù hợp, bao gồm vận động sớm sau sinh, dùng vớ áp lực hoặc thuốc kháng đông dự phòng khi cần thiết.

Với sản phụ sau mổ, vận động sớm theo hướng dẫn của nhân viên y tế là một trong những biện pháp giúp giảm ứ trệ máu ở chi dưới.

Tuy nhiên, việc vận động, dùng thuốc hay áp dụng bất kỳ biện pháp dự phòng nào đều cần theo chỉ định chuyên môn, tùy tình trạng cụ thể của từng người.

Giai đoạn hậu sản là khoảng thời gian cần được theo dõi cẩn thận, ngay cả khi thai kỳ và ca sinh trước đó diễn ra thuận lợi. Một biểu hiện tưởng như chỉ là mệt sau sinh đôi khi có thể là dấu hiệu của biến chứng nguy hiểm.

Nhận diện sớm, phối hợp liên viện kịp thời và can thiệp đúng lúc đã giúp người mẹ trẻ có cơ hội trở về bên con sau những ngày nguy kịch.

*Nội dung bài viết được biên soạn nhằm mục đích cung cấp thông tin sức khỏe hữu ích, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.