Bác sĩ cảnh báo rủi ro làm đẹp nhanh dịp cận Tết

Cận Tết đổ xô làm đẹp, bác sĩ cảnh báo "đẹp nhanh" dễ gặp rủi ro

TS.BS Nguyễn Đình Minh cho biết nhu cầu thẩm mỹ tăng mạnh vào dịp cận Tết. Nhóm dịch vụ được quan tâm nhiều là thẩm mỹ cơ thể (body), nhất là các can thiệp liên quan đến mỡ như hút mỡ bụng, đùi, cánh tay, tạo hình thành bụng, nâng ngực và chỉnh sửa vóc dáng. Thẩm mỹ khuôn mặt vẫn phổ biến với cắt mí, nâng mũi, nhưng cần thời gian hồi phục dài hơn và thường nên làm trước Tết ít nhất một tháng. Với thẩm mỹ body, sau khoảng 10 - 14 ngày có thể sinh hoạt tương đối thoải mái, còn các ca đại phẫu cần lên kế hoạch sớm hơn.

TS.BS Tống Thanh Hải nhận định nhiều người chuộng dịch vụ nhanh như tiêm botox, filler, nhấn mí, nâng mũi bằng sụn sinh học vì quỹ thời gian cuối năm eo hẹp. Ông cảnh báo nôn nóng có thể dẫn đến tác dụng phụ thuốc, dị ứng vật liệu hoặc biến chứng kỹ thuật nếu quy trình không đúng chuẩn. Tâm lý vội vàng cũng khiến nhiều người dễ tin quảng cáo và chọn cơ sở không đủ điều kiện, thậm chí giả mạo bác sĩ.

TS.BS Nguyễn Đình Minh nhấn mạnh bác sĩ có kinh nghiệm cần biết ca nào nên làm và ca nào phải hoãn hoặc từ chối, nhất là khi khách đến sát Tết chỉ còn 1 - 2 tuần. Ông nêu ba yếu tố làm tai biến dịp này tăng là số ca nhiều hơn, người bệnh nóng vội và áp lực doanh số khiến một số nơi vẫn nhận ca không đủ điều kiện. Các chuyên gia khuyến nghị tỉnh táo trước quảng cáo "không đau, không cần nghỉ dưỡng", chọn cơ sở được cấp phép và ưu tiên nghe tư vấn chuyên môn.

Đọc thêm những thông tin nổi bật khác trong ngày

WHO: Gần 40% ca ung thư mới có thể phòng ngừa, tương đương 7,1 triệu ca

Nhân Ngày Ung thư thế giới 4/2, WHO công bố phân tích toàn cầu cho thấy gần 40% ca ung thư mới có thể phòng ngừa. Dựa trên dữ liệu năm 2022, ước tính khoảng 7,1 triệu ca trong tổng 18,7 triệu ca mắc mới có thể tránh được. Phân tích xem xét 36 loại ung thư ở 185 quốc gia và 30 yếu tố nguy cơ có thể phòng tránh, gồm thuốc lá, rượu bia, thừa cân, ít vận động, ô nhiễm không khí, tia UV và phơi nhiễm nghề nghiệp như amiăng. Lần đầu nghiên cứu đưa thêm 9 tác nhân nhiễm trùng gây ung thư như HPV và viêm gan B.

WHO nhấn mạnh thuốc lá là tác nhân lớn nhất với khoảng 15% ca ung thư mới, tiếp theo là nhiễm trùng 10% và rượu bia 3%. Ba nhóm ung thư phổi, dạ dày và cổ tử cung chiếm gần một nửa số ca có thể phòng ngừa. WHO lưu ý "có thể phòng ngừa" phản ánh khả năng giảm số ca nếu kiểm soát yếu tố nguy cơ trên diện rộng và dài hạn. Đây không phải mức rủi ro của từng cá nhân vì ung thư còn chịu tác động của tuổi tác, đột biến gene, điều kiện sống và khả năng tiếp cận y tế.

Tỷ lệ có thể phòng ngừa cao hơn ở nam giới (45%) so với nữ giới (30%). WHO ưu tiên các can thiệp mang tính hệ thống như kiểm soát thuốc lá, điều tiết rượu bia, tiêm chủng HPV và viêm gan B, cải thiện chất lượng không khí và an toàn lao động, đồng thời tạo điều kiện cho ăn uống lành mạnh và vận động. Kế hoạch của Chính phủ Anh đặt mục tiêu đến năm 2035 nâng tỉ lệ bệnh nhân ung thư sống sót sau 5 năm điều trị lên 75% thông qua đầu tư cho Hệ thống Y tế quốc gia (NHS), dù giới chuyên môn cảnh báo tình trạng chờ chẩn đoán và điều trị còn kéo dài.

Vì sao con người hay nghe theo số đông?

Nghiên cứu từ Arizona State University cho rằng xu hướng con người tin và làm theo số đông có thể bắt nguồn từ cơ chế tiến hóa, thay vì chỉ là hiệu ứng tâm lý của xã hội hiện đại. Nhóm nghiên cứu nhận định bất bình đẳng về ảnh hưởng xã hội đã xuất hiện rất sớm, với thứ bậc dựa trên uy tín, tri thức và cảm nhận về thành công. Người dẫn dắt ở loài người thường là người được người khác muốn nghe theo, không nhất thiết là cá thể mạnh hoặc hung hãn nhất như ở nhiều loài linh trưởng.

Giáo sư Thomas Morgan cho rằng khi tổ tiên loài người cạnh tranh với các nhóm khác, việc tìm ra người dẫn dắt hiệu quả trở thành yếu tố sống còn. Vì khó đánh giá ai thực sự phù hợp, con người hình thành "lối tắt" là quan sát xem những người khác đang nghe theo ai rồi làm theo. Một thí nghiệm với 800 người cho thấy người tham gia có xu hướng sao chép những người "nổi" trong nhóm, đôi khi còn hơn cả người có độ chính xác cao nhất. Hiệu ứng "quả cầu tuyết" khiến càng được bắt chước, một người càng có ảnh hưởng và chỉ trong vài phút, một hoặc hai người có thể chi phối phần lớn quyết định của nhóm.

Nhóm nghiên cứu giải thích từ góc nhìn tiến hóa, việc học theo người giỏi hoặc thành công giúp ra quyết định nhanh và hiệu quả hơn, tăng cơ hội sống sót. Các mô phỏng tiến hóa trong nghiên cứu cho thấy bản năng đi theo uy tín có thể đã được chọn lọc tự nhiên củng cố và vẫn còn ảnh hưởng đến tâm lý con người hiện nay.

Dữ liệu từ vệ tinh cho thấy số lượng xe điện tăng giúp lượng khí thải NO₂ ở California giảm rõ rệt

Nghiên cứu của Trường Y Keck thuộc Đại học Nam California, đăng trên The Lancet Planetary Health, dùng dữ liệu vệ tinh độ phân giải cao từ thiết bị TROPOMI để theo dõi NO₂ ở California giai đoạn 2019 - 2023. NO₂ là khí sinh ra khi đốt nhiên liệu hóa thạch và được mô tả có thể liên quan hen suyễn, viêm phế quản, tăng nguy cơ bệnh tim mạch và đột quỵ.

Nhóm nghiên cứu tính mức NO₂ trung bình hằng năm theo từng khu dân cư và đối chiếu với dữ liệu đăng ký xe không phát thải của DMV California. Xe không phát thải gồm BEV, PHEV và xe pin nhiên liệu hydro. Kết quả cho thấy cứ mỗi 200 xe không phát thải mới đăng ký trong một khu dân cư thì NO₂ trung bình giảm khoảng 1,1%. Thị phần xe không phát thải tại California tăng từ 2% lên 5% trong tổng số xe con lưu hành trong thời gian nghiên cứu.

Để kiểm chứng, nhóm loại dữ liệu năm 2020 nhằm tránh ảnh hưởng do đại dịch, đồng thời ghi nhận nơi tăng xe chạy xăng thì ô nhiễm tăng. Kết quả từ vệ tinh được đối chiếu và lặp lại bằng dữ liệu trạm đo mặt đất giai đoạn 2012 - 2023. Tác giả cao cấp Erika Garcia cho biết nhóm đã kiểm tra theo nhiều cách và kết quả nhất quán.

Xác ướp "hun khói" ở Việt Nam vào top 10 phát hiện khảo cổ học thế giới năm 2025

Một nghiên cứu khảo cổ học đa quốc gia công bố trên PNAS năm 2025 phân tích 54 ngôi mộ tiền sơ sử từ 11 di chỉ ở Đông Nam Á và miền nam Trung Quốc. Trong đó có các di chỉ tại Việt Nam như Cồn Cổ Ngựa, Mái Đá Điều, Hang Mang Chiêng và Hòn Hai Cô Tiên. Nghiên cứu cho thấy nhiều thi thể trong các mộ thời kỳ tiền Đá Mới đã được xử lý bằng cách hun khói trên lửa trong thời gian dài.

TS Nguyễn Khánh Trung Kiên cho biết trước đây các di cốt này thường chỉ được ghi nhận như một dạng mai táng đặc biệt, với tư thế chôn nằm gấp gối. Từ sau đợt khai quật di chỉ Bàu Dũ ở Quảng Nam năm 2017, nhóm nghiên cứu bắt đầu nhận thấy nhiều mộ táng ở Việt Nam, Đông Nam Á và miền nam Trung Quốc có khả năng là thi thể đã được xử lý để gìn giữ lâu dài bằng phương pháp hun khói. Nghiên cứu cũng so sánh hiện tượng này với phong tục được nghiên cứu dân tộc học ghi nhận ở một số cộng đồng bản địa tại Úc và Papua (Indonesia).

Viện Khảo cổ học Mỹ đánh giá đây là một trong 10 nghiên cứu khảo cổ học của năm 2025. Nhóm tác giả nhận định tục ướp xác bằng khói vừa là cách bảo quản thi thể trong môi trường nhiệt đới nóng ẩm, vừa phản ánh liên hệ văn hóa và tín ngưỡng. Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh đây là công trình đầu tiên ở Đông Á đưa ra hệ thống lập luận kèm phân tích thực chứng từ hiện trường đến phòng thí nghiệm để làm rõ hiện tượng này.