5 sự thật bạn cần biết trước khi uống nước rau má

Nước rau má là một trong những thức uống quen thuộc vào những ngày nóng. Với nhiều người, đây không chỉ là món giải khát mà còn được xem như cách "làm mát cơ thể", "mát gan", "giải độc" hoặc hỗ trợ làm đẹp da.

Tuy rau má có giá trị dinh dưỡng và chứa nhiều hoạt chất sinh học đáng chú ý, nhưng không phải công dụng nào được truyền miệng cũng đã được chứng minh đầy đủ.

Dưới góc nhìn khoa học, nước rau má có thể là một lựa chọn lành mạnh nếu dùng đúng cách. Ngược lại, nếu uống quá nhiều, uống kéo dài hoặc dùng thay cho các phương pháp điều trị y khoa, thức uống này vẫn có thể gây ra những rủi ro nhất định.

1. Rau má có lợi cho sức khỏe, nhưng không phải thuốc chữa bệnh

Rau má có tên khoa học là Centella asiatica. Đây là loại cây được sử dụng trong ẩm thực và y học truyền thống tại nhiều quốc gia châu Á.

Về mặt sinh học, rau má chứa một số nhóm hoạt chất đáng chú ý, đặc biệt là triterpenoid glycosides như asiaticoside, madecassoside, asiatic acid và madecassic acid.

Đây là các hợp chất thường được nghiên cứu vì có liên quan đến những đặc tính như chống viêm, chống oxy hóa, hỗ trợ lành thương và bảo vệ tế bào thần kinh trong các nghiên cứu tiền lâm sàng.

Tuy nhiên, phần lớn nghiên cứu sử dụng chiết xuất rau má với liều lượng được kiểm soát. Một ly nước rau má xay uống hằng ngày không thể được hiểu là có tác dụng tương tự thuốc hoặc chế phẩm điều trị.

Vì vậy, không nên dùng nước rau má để tự điều trị mất ngủ, lo âu, bệnh gan, bệnh da, tiểu đường, tăng huyết áp hay các bệnh mạn tính khác.

2. Nước rau má không giúp mát gan, giải độc như lời đồn

Trong dân gian, rau má thường được xem là loại rau có tính mát, giúp thanh nhiệt và làm dịu cảm giác "nóng trong". Vì vậy, nhiều người uống nước rau má khi nổi mụn, mệt mỏi hoặc cảm thấy cơ thể bức bối.

Tuy nhiên, dưới góc nhìn y học hiện đại, nước rau má không thể làm sạch gan hay phục hồi gan sau những thói quen có hại như uống nhiều rượu bia, ăn uống mất cân bằng hoặc thức khuya kéo dài.

Nếu có các dấu hiệu như vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, mệt mỏi kéo dài hoặc men gan bất thường, bạn nên đi khám thay vì tự uống rau má để giải độc.

3. Không phải ly nước rau má nào cũng lành mạnh

Rau má tươi có năng lượng tương đối thấp. Trong 100g rau má có khoảng 23 kcal và chứa một số vi chất như beta carotene, canxi, sắt, magie, kali, kẽm và vitamin.

Tuy nhiên, nhiều ly nước rau má bán sẵn thường được pha thêm đường, sữa đặc, đậu xanh, nước cốt dừa. Khi đó, lượng đường và năng lượng có thể tăng lên đáng kể.

Điều này đặc biệt cần lưu ý với người đang kiểm soát cân nặng, người có rối loạn đường huyết, tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường.

4. Uống nhiều rau má có thể gây tác dụng phụ

Một trong những hiểu lầm phổ biến là thực phẩm có nguồn gốc tự nhiên thì có thể dùng thoải mái. Trên thực tế, rau má vẫn có thể gây tác dụng phụ nếu dùng quá nhiều, dùng kéo dài hoặc dùng không phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Một số tác dụng không mong muốn có thể gặp khi dùng nhiều rau má gồm buồn ngủ, chóng mặt, đau đầu, buồn nôn, đau dạ dày, tiêu chảy, nổi mẩn, ngứa hoặc phản ứng dị ứng. Với một số người nhạy cảm, rau má cũng có thể gây khó chịu đường tiêu hóa, nhất là khi uống lúc bụng đói hoặc uống với lượng lớn.

Đáng chú ý, cơ sở dữ liệu LiverTox của NIH ghi nhận rau má từng được liên hệ với một số trường hợp hiếm gặp về tổn thương gan cấp có vàng da. Dù không phổ biến, đây vẫn là lý do không nên dùng rau má như một cách “thải độc” kéo dài, đặc biệt ở người có bệnh gan hoặc đang dùng nhiều loại thuốc.

5. Những nhóm đối tượng cần thận trọng khi uống nước rau má

Một số nhóm người nên hạn chế hoặc hỏi ý kiến nhân viên y tế trước khi dùng rau má thường xuyên, bao gồm:

• Phụ nữ đang mang thai hoặc cho con bú
• Trẻ em và thanh thiếu niên
• Người có bệnh gan hoặc từng có men gan bất thường
• Người đang dùng thuốc điều trị bệnh mạn tính
• Người chuẩn bị phẫu thuật hoặc đang dùng thuốc có ảnh hưởng đến thần kinh, giấc ngủ
• Người có cơ địa dị ứng với thảo dược hoặc từng nổi mẩn sau khi uống rau má

Theo Cơ quan Dược phẩm châu Âu, độ an toàn của rau má trong thai kỳ, giai đoạn cho con bú và ở trẻ em dưới 18 tuổi chưa được thiết lập đầy đủ do thiếu dữ liệu. Vì vậy, các nhóm này không nên tự dùng rau má như một bài thuốc dân gian.