5 điều bạn cần biết khi tắm onsen tại Nhật Bản để tránh bối rối
Tắm onsen tại Nhật Bản là một trong những trải nghiệm thư giãn nổi tiếng. Nhưng với nhiều du khách nước ngoài, việc bước vào một suối nước nóng truyền thống đôi khi giống như đi qua một "ma trận" quy tắc
Nhật Bản được mệnh danh là một trong những "thủ phủ suối nước nóng" của thế giới, với hơn 25.000 nguồn nước nóng tự nhiên. Người Nhật coi trọng onsen đến mức có cả Luật Onsen để quy định tiêu chuẩn của nguồn nước.
Theo đó, nước onsen phải tự nhiên trồi lên từ lòng đất với nhiệt độ tối thiểu 25 độ C. Nếu nhiệt độ thấp hơn, nguồn nước cần chứa một trong 19 khoáng chất hoặc thành phần nhất định, như lưu huỳnh, sắt hoặc carbon dioxide, với hàm lượng đạt mức quy định.
Nước onsen cũng được phân loại theo độ pH, từ axit mạnh đến kiềm mạnh. Hầu hết cơ sở onsen đều có bảng thông tin về thành phần nước, khoáng chất và các đặc tính được cho là có lợi cho sức khỏe.
Du khách có thể trải nghiệm onsen tại một cơ sở tắm riêng lẻ trong thị trấn, hoặc ghé các nhà trọ onsen trong ngày với mức phí thường dưới 10 USD. Một số nơi còn có các khu onsen công cộng miễn phí.
Ở Nhật Bản, cũng có nhiều thị trấn suối nước nóng, thường dễ nhận ra vì tên thị trấn có chữ "Onsen". Những nơi này có đủ loại hình lưu trú, từ ryokan truyền thống đến khách sạn kiểu phương Tây, nhưng đều xoay quanh trải nghiệm ngâm mình trong dòng nước khoáng tự nhiên.
Với nhiều du khách lần đầu trải nghiệm onsen, chỉ một hiểu lầm nhỏ cũng có thể khiến khoảnh khắc đáng ra rất dễ chịu trở nên lúng túng.
Từ việc phải tắm khỏa thân, dội nước đúng cách, lưu ý về hình xăm đến những phép lịch sự không ai nói thẳng, đây là 5 điều bạn nên biết trước khi bước vào một khu onsen.
1. Đúng giờ là một phần của sự hiếu khách tại các lữ quán Nhật Bản
Ryokan (lữ quán Nhật Bản) thường vận hành theo khung giờ cố định: nhận phòng, ăn tối, tắm, ăn sáng và trả phòng đều có thời gian cụ thể.
Điều này có thể khiến du khách nước ngoài cảm thấy bối rối, thậm chí hơi gò bó trước lịch trình chặt chẽ của ryokan. Tuy nhiên, phía sau sự đúng giờ ấy là tinh thần omotenashi, tức sự hiếu khách đặc trưng của người Nhật.
Nhà trọ cần biết chính xác thời gian khách đến để chuẩn bị trà, bánh và các dịch vụ khác ở trạng thái tốt nhất. Bữa tối nhiều món cũng được phục vụ đúng thời điểm để đảm bảo chất lượng. Khu tắm phải được vệ sinh, duy trì mực nước và nhiệt độ phù hợp trước khi khách sử dụng.
Vì vậy, nếu khách đến muộn hoặc không tuân thủ lịch trình, kế hoạch phục vụ có thể bị ảnh hưởng. Điều tưởng như kỷ luật nghiêm ngặt thực chất nhằm đảm bảo trải nghiệm tốt nhất cho khách.
Tại một nhà trọ onsen ở Fukuji Onsen, từng xảy ra tình huống nhân viên vào khu tắm nữ để vệ sinh theo lịch nhưng phát hiện một nhóm khách vẫn đang sử dụng khu tắm.
Trước đó, nhà trọ đã thông báo khách cần kết thúc việc tắm trước 10 giờ sáng để nhân viên làm vệ sinh. Tuy nhiên, do khách chưa rời đi đúng giờ, sự cố khó xử đã xảy ra.
Ở ryokan, thời gian là một phần quan trọng của trải nghiệm. Với đội ngũ nhân sự nhỏ và lịch vận hành chặt chẽ, chỉ một vài phút chậm trễ cũng có thể gây ra nhiều tình huống bất tiện.
2. Khỏa thân khi tắm onsen tại Nhật Bản
Một câu hỏi phổ biến của du khách nước ngoài là: Vì sao phải tắm khỏa thân hoàn toàn? Chẳng phải mặc đồ bơi sẽ thoải mái hơn sao?
Ở Nhật Bản, tắm khỏa thân là truyền thống có từ nhiều thế kỷ, gắn với sức khỏe, văn hóa và chuẩn mực xã hội. Trước đây, việc khỏa thân trong không gian tắm chung không phải điều xa lạ. Các khu tắm chung nam nữ cũng từng khá phổ biến, một phần vì nhiều nhà trọ không có điều kiện xây khu tắm riêng.
Đến thập niên 1870, ảnh hưởng từ quan niệm đạo đức phương Tây đã dẫn đến lệnh cấm tắm chung nam nữ trên toàn quốc. Dù vậy, truyền thống này vẫn âm thầm tồn tại ở một số khu tắm ven sông hoặc vùng nông thôn.
Ngày nay, hầu hết onsen đều tách riêng khu nam và nữ. Ở một số khu tắm chung, du khách có thể sử dụng yuami, tức trang phục tắm đặc biệt, hoặc khăn để giữ sự riêng tư. Tuy nhiên, vẫn có một vài nơi duy trì hình thức tắm chung truyền thống.
Hình thức này được gọi là konyoku, tức tắm chung nam nữ. Dù hiếm gặp, konyoku vẫn tồn tại ở một số onsen có truyền thống toji, nơi khách lưu trú nhiều ngày, nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng để ngâm mình trong nước khoáng với mục đích nghỉ dưỡng và chăm sóc sức khỏe.
3. Không phải onsen nào cũng chấp nhận khách có hình xăm
Một vấn đề khác thường khiến du khách nước ngoài băn khoăn là hình xăm. Nhiều onsen tại Nhật Bản vẫn treo biển không tiếp nhận khách có hình xăm. Quy định này không hoàn toàn tùy tiện, mà bắt nguồn từ bối cảnh lịch sử và xã hội.
Trong một thời gian dài, hình xăm ở Nhật Bản bị gắn với Yakuza, tức các tổ chức tội phạm có tổ chức. Vì vậy, nhiều cơ sở tắm từ chối khách có hình xăm để tránh rắc rối và bảo đảm cảm giác an toàn cho các khách khác.
Ngày nay, hình xăm đã phổ biến hơn trên toàn thế giới. Với nhiều du khách, đó chỉ là một dấu ấn cá nhân. Tuy nhiên, ở Nhật Bản, đặc biệt với thế hệ lớn tuổi, hình xăm vẫn có thể gợi liên tưởng đến Yakuza và tạo cảm giác e ngại.
Một số onsen đã cởi mở hơn với khách có hình xăm. Dù vậy, nhiều nơi vẫn giữ quy định cấm vì đây là cách quản lý đơn giản hơn, nhất là với các cơ sở nhỏ hoặc truyền thống.
Nếu có hình xăm, du khách nên tìm hiểu kỹ trước khi đặt phòng. Một số website như Tattoo Friendly Onsen có danh sách các cơ sở cho phép khách có hình xăm, chủ yếu tại những thị trấn onsen lớn và nổi tiếng.
Với các onsen nhỏ, đặc biệt là nơi ít khách nước ngoài, tốt nhất nên trao đổi trực tiếp với nhà trọ trước khi đặt phòng. Du khách có thể mô tả kích thước hình xăm, vị trí trên cơ thể và hỏi xem cơ sở có chấp nhận hay không.
Trong một số trường hợp, nhân viên có thể đề xuất che hình xăm bằng băng chống nước, băng y tế hoặc sử dụng phòng tắm riêng. Nhiều ryokan có khu onsen riêng theo hình thức ai đến trước được dùng trước, phù hợp với những người muốn có trải nghiệm thoải mái hơn.
4. Các quy tắc ngầm khi tắm onsen
Sau chuyện khỏa thân và hình xăm, điều khiến nhiều du khách dễ mắc lỗi nhất là các quy tắc ngầm trong khu tắm.
Trước khi bước vào bồn onsen, du khách bắt buộc phải tắm rửa sạch tại khu vòi sen. Dù bạn vừa tắm trong phòng riêng, những người khác không biết điều đó. Việc tắm lại trước khi xuống bồn là cách thể hiện sự tôn trọng, giúp mọi người yên tâm rằng nước tắm chung vẫn sạch.
Sau khi sử dụng, các vật dụng như gáo, ghế ngồi, dầu gội và sữa tắm cần được đặt lại đúng vị trí. Đây là chi tiết nhỏ, nhưng rất quan trọng trong văn hóa Nhật Bản, nơi sự gọn gàng và chu đáo dành cho người đến sau được xem là phép lịch sự cơ bản.
Một điều khác cần lưu ý là không để khăn chạm xuống nước trong bồn. Khăn có thể dùng để che người khi di chuyển, nhưng khi vào bồn, bạn nên đặt khăn ở mép bồn hoặc trên đầu. Tương tự, nếu có tóc dài, bạn nên buộc tóc gọn để tóc không chạm vào nước.
Dép guốc cũng là một "luật bất thành văn" khác. Ở Nhật Bản, từng loại dép thường chỉ được dùng cho một khu vực nhất định. Dép đi trong nhà, dép toilet và guốc gỗ của nhà trọ không nên bị mang lẫn sang các khu vực khác. Với người nước ngoài, điều này có thể nhỏ nhặt, nhưng với người Nhật, đó là một phần của trật tự và phép lịch sự trong không gian chung.
5. Biết 'đọc không khí' để tắm onsen thoải mái hơn
Người Nhật thường nói “đọc không khí”, nghĩa là quan sát bối cảnh, cảm nhận tâm trạng xung quanh và điều chỉnh hành vi cho phù hợp.
Ở onsen, đây có lẽ là quy tắc quan trọng nhất. Nếu mọi người đang ngâm mình trong im lặng, hãy giữ sự yên tĩnh. Nếu không gian đang thoải mái với tiếng trò chuyện nhẹ nhàng, bạn có thể hòa vào. Nếu không chắc mình có đang làm đúng hay không, hãy quan sát người địa phương.
Điều đặc biệt là người Nhật thường không nhắc trực tiếp khi ai đó làm sai. Thay vì đối đầu, họ có thể lặng lẽ tránh ra nếu thấy khăn của bạn chạm xuống nước, tóc bạn xõa trong bồn hoặc bạn cư xử quá ồn ào. Điều này không hẳn là lạnh lùng, mà liên quan đến cách họ giữ sự hài hòa trong không gian chung.
Vì vậy, trải nghiệm onsen không chỉ nằm ở việc làm đúng từng quy tắc. Điều quan trọng hơn là bước vào với sự quan sát, tôn trọng và sẵn sàng thích nghi.
